Donderdag 21/10/2021

"Simpele dingen volstaan om mensenlevens te redden"

Actrice Joke Devynck (43) en presentator Sven de Leijer (36) reisden onlangs samen naar Congo om er de projecten van UNICEF te bezoeken. Hun reisverslag is zondagavond op VIER te zien. 'Er gebeurt heel veel, maar het kan nog stukken beter.'

Een week lang trokken Sven de Leijer en Joke Devynck door het Congolese binnenland. Onderweg hielden ze halt bij plaatselijke schooltjes, namen ze een kijkje in kleinschalige ziekenhuizen, staken een handje toe bij de verdeling van medicijnen en hielpen de plaatselijke bevolking bij de watervoorziening. Ondertussen zijn ze al ruim drie weken terug in eigen land, maar de Congo-trip blijft bij beiden door het hoofd spoken.

De Leijer: "Wanneer je samen met de vrouwen van zo'n dorp de dagelijkse wandeling naar de dichtstbijzijnde waterpomp maakt, en aan den lijve ervaart hoeveel moeite zij moeten doen om aan water te raken, denk je wel eens na over je eigen watergebruik."

Ten huize Devynck moeten vooral de drie kinderen het ontgelden. "Ik heb misschien al iets te vaak hun situatie met die in Congo vergeleken. (lacht) 'Ma, stop er toch eens mee!', roepen ze nu telkens ik over Congo begin. Maar na een week in Afrika kun je er niet omheen dat wij zo verwend zijn. En toch blijven we maar zagen."

De trip richting Congo moest niet alleen de ogen van De Leijer en Devynck openen. Het is de bedoeling dat het duo de komende weken en maanden zo veel mogelijk mensen warm maakt om meter of peter van UNICEF te worden. Die meters en peters engageren zich om elke maand een bepaald bedrag naar UNICEF over te schrijven. Die giften vormen een vaste bron van inkomsten, wat het de organisatie mogelijk maakt om op langere termijn te plannen.

Al is De Leijer de eerste om te beseffen dat het voor veel mensen een grote stap is om zich op die manier te engageren. "Ikzelf vind het ook moeilijk om elke maand een bepaald bedrag te geven en er dan van uit te gaan dat daar goede dingen mee gebeuren. Maar als je met eigen ogen ziet wat er met een relatief klein bedrag gerealiseerd kan worden, ga je daar anders over denken." Met de reportage die De Leijer en Devynck in Congo draaiden, willen ze hetzelfde effect bereiken. Devynck: "We willen de kijkers door onze ogen laten zien wat UNICEF in Congo doet. In de hoop dat ook zij dat peter- of meterschap als een evidentie gaan zien."

Hoe zijn ze bij UNICEF bij jullie terechtgekomen?

De Leijer: "Geen idee eigenlijk. Ik weet alleen dat de vraag op een gegeven moment tot bij mij is gekomen en dat ik het een fijn project vond om mijn schouders onder te zetten."

Devynck: "Waarschijnlijk zijn ze gewoon hun lijstje afgegaan."

De Leijer: "Om uiteindelijk de twee vriendelijkste gezichten over te houden." (lacht)

Hebben jullie iets met goede

doelen?

De Leijer: "Als je een keer of twee met je kop op tv komt, stromen de aanvragen voor allerhande goede doelen binnen. Dat geeft je de kans om met relatief weinig inspanning iets te betekenen, maar je kunt ook niet zomaar alles doen. Ik heb me de voorbije jaren vooral geëngageerd voor projecten van vrienden die in het buitenland wonen. Zo hebben we twee jaar geleden iets op poten gezet in Burundi. Vorig jaar hebben we een benefiet georganiseerd voor een project in Nepal waarvoor een vriend die daar woont zich engageert."

Devynck: "Er zijn een vijftal organisaties waar ik geregeld aan geef. Je weet dat die goed werk leveren, maar dat maakt het niet minder fijn om dat eens met je eigen ogen te kunnen zien."

Het was voor jullie allebei de eerste keer Congo. Hoe voelde dat?

De Leijer: "Een shock is een te groot woord. Maar je wordt wel plots met je neus op de feiten gedrukt."

Devynck: "De grens tussen leven en dood is in een land als Congo veel dunner dan wat wij gewoon zijn. Nog altijd sterft een op de tien kinderen voor hun vijfde levensjaar. Jong leven is er kwetsbaar. Net zoals het dat nog niet zo heel lang geleden ook bij ons was. Mijn grootmoeder verloor twee kinderen tijdens de oorlog, omdat de dokter niet op tijd ter plaatse raakte. We hebben in een ziekenhuis prematuurtjes gezien waarvoor de dokters alleen maar op het beste konden hopen. Ofwel halen ze het, ofwel halen ze het niet. Er zijn geen middelen om die kinderen er door te sleuren. Terwijl wij maar met onze vingers hoeven te knippen om een batterij dokters te laten aanrukken."

Behoorlijk confronterend, toch?

Devynck: "Ze hebben ons wat dat betreft, wel een beetje gespaard. We hebben enkel plaatsen bezocht waar UNICEF al aanwezig was. Waar al wat werk was verricht. Diepe ellende hebben we niet gezien. Maar dan nog. Als je plots naast het bed staat van een pas bevallen vrouw die door allerhande complicaties al drie keer onder het mes moest zonder al te veel verdoving, dan is dat wel even slikken. Het bezoek aan de materniteit was nog zo'n moment. Als moeder van een tweeling kreeg ik daar te horen dat tweelingen in Congo een probleem zijn omdat hun overlevingskansen een stuk lager liggen."

De Leijer: "Je wordt ook voor dilemma's gesteld. Op een gegeven moment kwam een vrouw op me af. Ze vond het heel fijn dat we allerhande acties op poten zetten voor de kinderen van haar dorp, maar ze vroeg zich af of er ook iets voor weduwes werd gedaan. Haar man was een jaar eerder gestorven en sindsdien moest ze het alleen zien te rooien. Op zo'n moment zou je niets liever doen dan haar de inhoud van je portefeuille geven, maar dat kun je niet maken. In zo'n dorp zijn er nog honderd mensen die het minstens even moeilijk hebben."

Devynck: "Er was ons op het hart gedrukt om niet in het wilde weg dingen te gaan uitdelen. Eén keer hebben we, zonder er bij na te denken, een pakje koekjes uitgedeeld aan een groep kindjes. Binnen de kortste keren brak daar een gevecht uit."

Krijgt de kijker dat soort dingen zondag ook te zien?

De Leijer: "Neen, we willen vooral een positief verhaal vertellen. We willen laten zien dat UNICEF in Congo al heel wat zaken heeft gerealiseerd en dat het helemaal niet moeilijk is om daar vanuit België aan bij te dragen. Met een medicijnzakje dat amper drie euro kost, worden effectief kinderen gered.

"Heel simpele medicijnen tegen koorts en diarree, dingen die wij allemaal in onze kast hebben liggen, volstaan om mensenlevens te redden. Dat is dus zo'n heel concreet voorbeeld van hoe je met relatief weinig middelen heel veel kunt betekenen."

Is een choquerende campagne, die de kijker met zijn neus op de feiten drukt, geen betere manier om giften los te weken?

Devynck: "Dat weet ik niet. Het probleem met die shockaanpak is dat de drempel steeds hoger komt te liggen. Je moet steeds verder gaan om effect te bereiken. Mensen harden zich tegen die dagelijkse stroom miserie. Je kweekt een harnas."

De Leijer: "UNICEF had misschien voor die harde aanpak kunnen kiezen, maar dan was ik alvast nooit mee op de kar gesprongen. Zo'n aanpak is niets voor mij."

Devynck: "Wat dat betreft, zaten we meteen op dezelfde lijn. Wanneer we in een situatie terechtkwamen die naar ons gevoel op het randje was, ging de camera meteen uit."

Vrezen jullie niet dat de UNICEF-campagne ondergesneeuwd zal raken door de vluchtelingenproblematiek die zich een stuk dichter bij huis afspeelt?

Devynck: "Het mag geen concurrentieslag worden. Wij gaan niet staan roepen dat mensen enkel en alleen aan UNICEF mogen geven. Trouwens, in het veld werken veel van die organisaties sowieso heel nauw samen."

De Leijer: "Het zou best kunnen dat nu wat meer aandacht naar de vluchtelingen gaat. Maar is dat een probleem? Het belangrijkste is dat mensen iets doen. En of ze dan vluchtelingen helpen of geld storten voor UNICEF, maakt me eigenlijk niets uit."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234