Maandag 24/02/2020

Simons' 'Accattone' imponeert op afstand

Hoe dicht willen je als 'beschaafde' mens komen bij Accattone, de dief die zelfs zijn eigen dochtertje berooft? Johan Simons' theaterbewerking schept een grotere afstand dan de film, maar maakt emotie moeilijker toegankelijk.

De dichter Pier Paolo Pasolini beschouwde cinema als lingua scritta della realtà: in film bestaan geen metaforen, je schrijft met de realiteit - daar waar de literatuur een bijna ononderbroken stroom van beeldspraak is. Dat geldt bij uitstek voor het Italiaanse neorealisme waarbinnen Pasolini werkte, met zijn afkeer van illusie, zijn voorliefde voor reële locaties en het gebruik van niet-geschoolde 'acteurs'.

Wat theater dan weer voor heeft op cinema, is dat het die metaforen weer kan binnentrekken. Uitbeelden wordt verbeelden, en dat is wat Johan Simons doet in Accattone: hij schraapt de filmscènes van Pasolini leeg tot de alleressentieelste handelingen en dialogen, en vult ze daarna weer met choreografisch en muzikaal materiaal.

Het 'verhaal' van Accattone is snel verteld: het gaat om de neergang van Vittorio 'Accattone' Cataldi die in het naoorlogse Italië niet in staat blijkt zich te schikken naar wat de burgerlijke samenleving van hem verlangt: een sterke arbeidsethiek, de wil om 'zijn steentje bij te dragen'.

De herschepping van de burger tot slaafse producent (en later consument) is volop aan de gang, maar Accattone weigert (mee te) werken. Dat 'zichzelf zijn' resulteert tot een latent doodsverlangen, en bij Simons is zijn helleput al van meet af aan gegraven.

Collegium Vocale

Simons plaatst Accattone en de zijnen als nietige figuurtjes in de enorme hal, spelend op een woestijn van grind die reikt tot aan het einde van de tunnel. Onder de zwijgende stalen koepel bewegen de hopelozen zich schokkend en struikelend, met de schichtigheid van opgejaagde herten.

Links vooraan staan Philippe Herreweghe en het Collegium Vocale om met Bach de karakters een antwoord te bieden. Simons en zijn ploeg hebben in spel en toon alle pathetiek geweerd: ze tonen sec wat er gebeurt en abstraheren geweldscènes tot een choreografische omhelzing. Die metaforische abstractie schept intellectuele afstand en samen met het wat slepende tempo en de enormiteit van de fysieke afstand zorgt het ervoor dat we moeilijk dicht bij Accattone geraken. Maar misschien wilden we dat ook nooit écht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234