Vrijdag 04/12/2020

Simon Schama en BBC sluiten miljoenencontract

britse kunsthistoricus maakt drie boeken en twee tv-series

Londen

Persagentschappen / Eigen berichtgeving

Eric Rinckhout

De populaire Brits-Amerikaanse (kunst)historicus Simon Schama heeft met de Britse omroep BBC en met uitgeverij HarperCollins een multimediaovereenkomst gesloten die hem in totaal drie miljoen pond (4,7 miljoen euro) rijker moet maken. In ruil daarvoor schrijft Schama drie boeken, terwijl de gesprekken om van twee van die publicaties ook televisieseries te maken nog aan de gang zijn. Schama, die ook in Vlaanderen en Nederland bekendheid geniet, verwierf in Groot-Brittannië de status van een cultfiguur door zijn epische, zestiendelige serie A History of Britain, die in het voorjaar op BBC 2 te zien was. Van de eerste twee boeken die op die serie gebaseerd zijn, werd al een half miljoen exemplaren verkocht. "Een groots eerbetoon aan Schama's academische kennis en communicatieve kracht", aldus een BBC-woordvoerder.

Het contract met de BBC levert Schama 1 miljoen pond op (1,6 miljoen euro) en daar doet uitgeverij HarperCollins nog eens twee miljoen (3,1 miljoen euro) bovenop voor de rechten in de landen buiten het Britse Gemenebest. HarperCollins mikt daarbij vooral op de Amerikaanse markt. Als de twee tv-series er inderdaad komen, zal dat het honorarium van Schama alleen nog maar vergroten.

Het miljoenencontract bevestigt de enorme marktwaarde van populaire historici in de Britse media. Een collega van Schama, David Starkey, streek onlangs twee miljoen pond op voor een vierjarige samenwerking met Channel 4 en Granada. Ook daar gaat het om een reeks historische documentaires. Het is duidelijk dat de Britse televisiezenders zich willen verzekeren van de medewerking van 'bekende academici' aangezien populair-historische documentaires de kijkcijfers nog altijd opkrikken. Schama won met zijn BBC-serie A History of Britain ettelijke prestigieuze prijzen maar toch weerklinkt er ook kritiek: over zijn serie werd gezegd dat het een van de vele recente voorbeelden is van simplificatie van de geschiedenis.

Het eerste boek dat Schama voor de BBC zal schrijven heet vermoedelijk Rough Crossings en handelt over de migratiestromen tussen Engeland en de VS en omgekeerd. Volgens Schama zal het werk onder meer gaan over de verwachtingen die Britse migranten koesterden voor hun aankomst in het beloofde land. Maar net zo goed komen Amerikanen erin voor die de grote plas in de andere richting overstaken. "Een van de verhalen is dat van Pocahontas in Londen", aldus Schama. "Een ander gaat over de slaven die bevrijd werden op het eind van de Amerikaanse revolutie."

Het tweede boek zal Brushes With Death heten. Schama onderzoekt daarin de invloed die uitgaat van crisismomenten in het leven van scheppende kunstenaars op hun kunst. Het derde boek - dat in tegenstelling tot de twee voorgaande niet tot een tv-serie zal worden omgewerkt - behandelt het idee van het tropisch paradijs en zal meer bepaald Hawaï als onderwerp hebben.

Schama, in het dagelijkse leven professor kunstgeschiedenis aan de Columbia University in New York, is verguld met de overeenkomst. "Natuurlijk ben ik blij met het geld", zegt hij. "Ik ga het besteden aan de universitaire studies van mijn kinderen."

Simon Schama, die in 1945 in Londen werd geboren, woont en werkt sinds 1980 in de Verenigde Staten, waar hij de eerste dertien jaar aan de universiteit van Harvard doceerde. Lange tijd schreef hij ook culturele essays voor de New Yorker. Zijn studie geschiedenis deed hij in Groot-Brittannië, in Cambridge, en hij heeft nog altijd een Brits paspoort. "Maar ik ben Amerika toegewijd", zegt hij, "en windt me op over elke vorm van Amerika-fobie."

De (kunst)historicus brak in 1987 in de lage landen door met de erg succesrijke studie Overvloed en onbehagen. De Nederlandse cultuur in de Gouden Eeuw, oorspronkelijk getiteld The Embarrassment of Riches. Daarin borstelde hij met verve een portret van het volkskarakter, de zeden en de gewoonten van de Nederlanders in de Gouden - zeventiende - Eeuw. Hij baseerde zijn vuistdikke studie op ongewone bronnen als schilderijen, prenten, versieringen, gedichten en versjes, wat hem kritiek opleverde uit de hoek van historici. Volgens Schama kenmerkt de Nederlandse 'volksziel' zich door een voortdurende gewetenswroeging over zelfvoldaanheid, waaruit een paradoxale mentaliteit ontstond van 'praal en ingetogenheid, zwier en soberheid', en waaruit Schama fenomenen als liefdadigheidsloterijen en schrobwoede verklaart.

In de Groene Amsterdammer werd Schama tot "de troonopvolger van Johan Huizinga" gekroond. Volgens auteur René Zwaap zat Schama met zijn Overvloed en onbehagen "op het snijvlak van geschiedschrijving, psychoanalyse en cultuurhistorische analyse". Maar Schama kreeg ook af te rekenen met veel jaloezie bij Nederlandse vakgenoten. Zo doet het verhaal de ronde dat een Leids historicus de boeken van Schama door zijn eerstejaarsstudenten laat uitvlooien op fouten.

Het volgende in het Nederlands vertaalde boek, Patriotten en bevrijders (oorspronkelijk uit 1977), joeg weer een "olifant door de porseleinkast van de Nederlandse herinnering", dixit René Zwaap.

In Landschap en herinnering (1995) ging Schama op zoek naar 'mythische landschappen', van het Duitse Teutoburgerwoud, de oevers van de Nijl tot Mount Rushmore, waar Amerika's presidenten in de rotswand vereeuwigd zijn. Telkens speurt Schama naar de interactie tussen mens en omgeving, uitgaand van het credo van Friedrich Nietzsche dat men wordt waar men woont. Van dat boek maakte Schama, eveneens voor de BBC, een televisieserie.

In De ogen van Rembrandt (1999) had Schama het dan weer over de relatie Rembrandt-Rubens, over hoe de jonge Rembrandt zich liet inspireren door de zo succesrijke Rubens: Rembrandt bestudeerde prenten van Rubens' werk, kocht in zijn rijke jaren Rubens' schilderij Hero en Leander en verwierf net als Rubens een weelderig huis, waarin hij een weelderige kunstcollectie stouwde. Toch belichamen beide schilders tegengestelde polen, zegt Schama. Rembrandt is spiritueel en wat duister, Rubens is puur lichamelijk en zinnelijk.

Schama mag dan een Brit van joodsen huize zijn, het is duidelijk dat hij aan zijn huwelijk met een Nederlandse een fascinatie voor de lage landen heeft overgehouden.

Hij geniet status van cultfiguur door het epische 'A History of Britain'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234