Vrijdag 06/12/2019

Silicon Valley aan de Schelde

Antwerpen is de beste stad ter wereld voor start-ups. Jawel, dat klinkt behoorlijk vreemd, maar toch is het zo volgens het Global Entrepreneurship Network, die de stad de prestigieuze Global Startup Nations Award uitreikt. 'We zijn overdreven bescheiden.'

Antwerpen als wereldhoofdstad voor start-ups? Ook burgemeester Bart De Wever (N-VA) en schepen van Economie Philip Heylen (CD&V) schrokken er best wel even van. Want tenslotte zijn er toch ook pakweg San Francisco, Londen en Berlijn. Hebben die niet nog veel meer hun sporen verdiend als mekka voor start-ups? Nee, zegt het Global Entrepreneurship Network (GEN), een internationale organisatie met hoofdkwartier in Washington. Het GEN stimuleert ondernemerschap, groei en innovatie door bedrijven en overheden samen te brengen en reikt de Local Policy Leadership Award from Startup Nations uit aan de stad.

Voor alle duidelijkheid: Antwerpen krijgt de award voor het beleid dat de stad voert om start-ups te stimuleren. En dus niet omdat Antwerpen het grootste aantal (succesvolle) start-ups ter wereld zou hebben, zegt Karen Boers van Startsup.be, dat lid is van het GEN. "De jury haalt twee belangrijke redenen aan om Antwerpen in de bloemetjes te zetten", zegt Boers. "Ten eerste investeert Antwerpen zwaar in digitale infrastructuur. Maar het unieke is dat de stad niet kiest voor één project of voor het zelf opstarten van een incubator (broedplaats voor start-ups, DSO). Nee, ze profileert zich meer als een orkestmeester die de verschillende partijen bij elkaar brengt en op elkaar afstemt. Het mag vreemd lijken, maar veel steden doen het anders en kiezen voor één project. Wat Antwerpen doet, is een blauwdruk voor andere steden. Ik heb intussen al een beetje de rest van Europa gezien en ik kan zeggen dat Antwerpen pionierswerk doet. We zijn daar overdreven bescheiden in."

Philip Heylen, schepen van Economie: "We bouwen in sneltreinvaart een ecosysteem voor start-ups uit, waarbij overheid, privé en onderwijs de handen in elkaar slaan."

Het draait niet om aantallen, maar toch: Antwerpen telt een tweehonderd start-ups, na Brussel het hoogste aantal in ons land. Een groot deel daarvan huist in de Boerentoren (de KBC-toren), pal in het centrum van de stad. In 16 van de 26 verdiepingen van de toren hebben zich vandaag start-ups genesteld. Een initiatief dat twee jaar geleden startte onder de vleugels van KBC, dat startit@kbc samen met de Universiteit Antwerpen, iMinds, Cronos, Flanders DC, Mobile Vikings en Accenture opzette.

"We zijn begonnen met een kleine dertig start-ups, vandaag zijn het er meer dan negentig. De hype die er hangt rond Silicon Valley, is enkele jaren geleden naar hier overgewaaid en daar plukken we de vruchten van", zegt Lode Uytterschaut van startit@kbc. "De stad levert duidelijk inspanningen om start-ups een kans te geven. Zij stellen zich dezelfde vraag die wij ons stelden toen we begonnen: hoe kunnen we jonge, innovatieve ondernemingen steunen en op de kaart zetten?"

Antwerpen heeft daarvoor - ook vrij uniek - een start-upmanager, die verschillende partijen bij elkaar brengt, zoals universiteiten, bedrijven, investeerders en ondernemers. "Ik ben zo'n twee jaar geleden met veel idealisme begonnen", zegt Evert Bulcke (34). "In die tijd is er een geweldige dynamiek ontstaan in de stad, waar we op mee kunnen surfen. We zijn bezig met verschillende projecten, iets waar de jury van het GEN wellicht oog voor had. We richten ons bijvoorbeeld op studenten, die we ondernemerschap bijbrengen via workshops en trainingssessies. Volgend jaar starten we ook met StartUp Village, waarin start-ups die al iets verder staan, doordat ze mensen aanwerven en omzet realiseren, gedurende drie jaar een onderkomen krijgen. Ze krijgen op twee locaties onderdak, waaronder in de Lange Gasthuisstraat, in het centrum van de stad."

Ook Bulcke wijst op de enorme groei aan start-ups die er in Antwerpen is. "In de voorbije twee jaar hebben we tweehonderd start-ups zien ontstaan, buiten de incubatorendie er ook zijn. Dat is echt veel. Natuurlijk overleven velen daarvan niet. Maar als de basis breed is, heb je een stevige piramide. Dat is een beetje onze filosofie."

Inhaalbeweging

Toch blijft het vreemd dat Antwerpen deze award krijgt. België bengelt tenslotte al jaren onderaan op de lijst van landen waar start-ups gestimuleerd worden. Incluis Antwerpen dus. "Kan zijn, maar dat is verleden tijd", zegt Karen Boers. "We hebben een enorme inhaalbeweging gemaakt. In Antwerpen en elders. De cijfers over het geld dat start-ups toegestopt krijgen van investeerders, spreken voor zich. Vorig jaar kregen ze over het hele jaar 60 miljoen euro, dit jaar is dat 200 miljoen euro. Terwijl het jaar nog niet om is. Met deze award op zak kan de stad nog meer het voortouw nemen in de digitalisering."

Dat Antwerpen een award krijgt als wereldleider verbaasde ook economieschepen Heylen. Maar toeval is het niet, zegt hij in De Tijd. "De creatieve sector stelt in Antwerpen al meer dan tienduizend mensen te werk. De stad is tegelijk klein genoeg voor ondernemers om er hun producten en diensten te testen, maar ook groot genoeg om relevante testresultaten te krijgen."

En er is nog meer dat Antwerpen in de schaal kan werpen om de award van het Global Entrepreneurship Network te claimen. Volgens Heylen heeft de stad de award vooral verzilverd door het aankoopbeleid 'buy from startups', waarbij de stad bepaalde zaken aankoopt bij starters. Dit jaar plaatste de stad al voor 1 miljoen euro bij start-ups, die overigens niet noodzakelijk hun roots in Antwerpen hebben. Dat aankoopbeleid kwam tot stand met de hulp van Digipolis, de IT-leverancier van de stad, en de steden Kopenhagen en Helsinki. Samen maken ze gebruik van een Europese richtlijn die toelaat dat ook startende bedrijven zonder officiële producten of diensten kunnen deelnemen aan openbare aanbestedingen. Grote projecten worden daarbij in kleine stukken verdeeld, zodat start-ups ze aankunnen. Antwerpen kende zo al 23 projecten toe aan start-ups. De Europese Commissie beloont de stad daarvoor met een geldprijs van 2 miljoen euro.

Volgens Heylen is zo'n beleid uniek in de wereld. "Loop in San Francisco, het mekka van de start-ups, en je ziet in het straatbeeld amper producten of diensten van start-ups. Hier lanceren we binnenkort verkeersborden van Rombit." (zie kaderstuk)

Hackaton

En voor de toekomst zijn er nog heel wat mogelijkheden, zegt Stéphane Verbeeck, voorzitter van Voka Antwerpen-Waasland. Die hebben te maken met de unieke locatie van Antwerpen. Op de consumentenmarkt zijn er wereldwijd al veel vernieuwende technologieën en platformen, zegt Verbeeck, maar in de haven en de logistiek liggen er nog tal van mogelijkheden.

Verbeeck: "Antwerpen heeft een sterke community van maritieme wereldspelers die je in technologiesteden als San Francisco en Berlijn niet vindt. Bij rederijen, stouwerijen en agenturen is er behoefte om de laad- en lostijd van hun schepen en containers te verkorten. We organiseren daarom een hackaton, waarbij kleine teams zich over een klein probleem buigen, waarvoor ze een webbased oplossing zoeken. Na wat ik in Silicon Valley gezien heb, ben ik ervan overtuigd dat daar een enorme opportuniteit ligt."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234