Woensdag 17/08/2022

InterviewSibo Kanobana

Sibo Kanobana: ‘Er worden wel excuses aangeboden aan metissen, maar een sorry is niet genoeg’

Beeld uit de reeks 'Metissen van België'. Beeld VRT
Beeld uit de reeks 'Metissen van België'.Beeld VRT


Belgische vrouwen die na de Congolese onafhankelijkheid terugkeerden, konden onbestraft een abortus laten uitvoeren, dat blijkt uit pas ontdekte archiefdocumenten. ‘Het nieuws verbaasde me niet’, zegt Sibo Kanobana, sociolinguïst aan de UGent en zelf de zoon van een Belgische moeder en Zaïrese vader.

Enid Vera Panchana

Abortussen werden destijds toegestaan omdat de geboorte van ‘een metis erger was dan een curettage’. Wat vindt u daarvan?

“Het feit dat metissen door de koloniale overheid zoveel mogelijk weggestoken werden, wist ik al lang. De geboorte van metissen was onwenselijk. Belgische mannen die wilden trouwen met iemand van de lokale bevolking, verloren hun job. De vermenging tussen blank en zwart was verboden. We wisten al langer dat er sprake was van fysieke segregatie, opgelegd door de overheid. In die zin verbaasde het nieuws mij niet. Het is nog maar eens een bewijs dat men niet geloofde dat zwarte mensen evenwaardig zijn aan blanke mensen.”

Het gebeurde blijkbaar uit ‘katholieke overwegingen’. ‘Het verstoren van de familiale integriteit en orde door de komst van een mulat (minachtend woord voor metis, red.) is erger dan een curettage (vruchtafdrijving of doding, red.)’, zo staat te lezen.

“Dat is de paradox van het christendom. Het christendom spreekt over broeders en zusters, iedereen is kind van God. Maar als puntje bij paaltje komt, is dit niet waar. Het feit dat de Kerk hierbij betrokken is, is in totale contradictie met hun leer. Anderzijds is er al een lange geschiedenis van de Kerk die zichzelf tegenspreekt. Dus dat verrast me evenmin.”

Er wordt voornamelijk verwezen naar Belgische vrouwen die in de nasleep van de onafhankelijkheid verkracht werden. Denkt u dat vrouwen ook na relaties met wederzijdse toestemming een abortus werd opgedrongen?

“Dat denk ik wel. Ik denk dat het verkrachtingsverhaal, zonder te ontkennen dat het er is geweest, als een soort excuus werd ingezet. De meeste metissen waren het product van een blanke vader en een zwarte moeder. Verhalen van blanke vrouwen die zwanger werden door zwarte mannen zijn uitzonderlijk. Hun kinderen werden meestal onmiddellijk afgepakt. Destijds werd geslachtsgemeenschap tussen een zwarte man en blanke vrouw per definitie beschouwd als verkrachting.”

U bent geboren in 1975, als zoon van een Belgische moeder en Zaïrese vader.

“Nu dit verhaal naar buiten komt, besef ik nog meer dat het best revolutionair is wat mijn ouders hebben gedaan. Heel wat mensen van mijn generatie werden in die periode afgestaan en geadopteerd. Dat was destijds, in conservatieve middens, het juiste om te doen. Mijn ouders daarentegen beslisten te trouwen en aan kinderen te beginnen. De eerste reactie van mijn grootvader langs mijn moeders zijde was: “Ik dacht dat jullie intelligenter waren. Jullie kinderen zullen gedoemd zijn.” Hij verbrak al het contact met zijn dochter. Maar ook hij heeft een hele evolutie gemaakt en veranderde van gedacht toen ik geboren werd. Hij was fier op mij, zijn kleinzoon.”

Het debat gaat ook over het openstellen van de archieven: hoe belangrijk is dat voor u?

“Enorm belangrijk. Jaren geleden beweerde de Kerk echter al dat ze de archieven zouden openstellen, maar in feite stoten we nog altijd op dezelfde bureaucratische drempels. Maanden geleden is een team hieraan begonnen maar al snel beseften ze dat het praktisch onbegonnen werk is om die archieven toegankelijk te maken. Door onderbemanning zal het nog tien jaar duren vooraleer we aan alle documenten kunnen.”

Vijf metissenkinderen klagen intussen de Belgische staat aan voor misdaden tegen de mensheid. Dit weekend maakten ze bekend in beroep te gaan, nadat ze in eerste aanleg verloren. Wat denkt u daarvan?

“Het is schrijnend dat het gerecht geen rechtvaardigheid kan brengen. Er werden wel excuses aangeboden aan metissen en beloftes gemaakt over toegankelijke archieven maar daar bleef het dan ook bij: woorden. Een sorry of intentie is niet genoeg. Zulke situaties bewijzen voor mij dat ons systeem jammer genoeg nog steeds racistisch is.”

Sibo Kanobana: ‘Ik besef nu nog meer dat het revolutionair was toen mijn ouders beslisten om aan kinderen te beginnen.’ Beeld Joris Casaer
Sibo Kanobana: ‘Ik besef nu nog meer dat het revolutionair was toen mijn ouders beslisten om aan kinderen te beginnen.’Beeld Joris Casaer
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234