Donderdag 20/02/2020
Buter Bro is de enige plek in de stad met koelkasten vol flesjes die de rest van de wereld allang bereikt hebben. Aan de tafels nippen Magadanners aan hun eerste Belgische kloosterbiertjes en Schotse IPA’s.

Reportage

Siberisch Magadan ontdooit door Belgisch bier en warme wafels

Buter Bro is de enige plek in de stad met koelkasten vol flesjes die de rest van de wereld allang bereikt hebben. Aan de tafels nippen Magadanners aan hun eerste Belgische kloosterbiertjes en Schotse IPA’s.Beeld Yuri Kozyrev/Noor

Ooit was het afgelegen Magadan een oord waar Russen voor straf naartoe werden gestuurd. Maar sinds kort brengt de wereldkeuken vreugde in het bestaan en wordt er in de clubs gedanst.

In de stad die door sommige Russen ‘de poort van de hel’ genoemd wordt, hangen geuren die de inwoners nooit eerder hebben opgesnoven. Aan het begin van de Lenin-avenue, net als alle andere straten in Magadan aangelegd door dwangarbeiders, ruikt het naar pruttelende tom yam-soep. Halverwege de Dzerzjinskistraat zweven de aroma’s van warme wafels. En aan de rand van de stad, op de plek waar de weg naar Stalins werkkampen begint, lijkt het door een verrukkelijke odeur van steenovenpizza’s wel alsof je in Italië bent.

Verantwoordelijk voor de tom yam-geur is een 27-jarige jongen met tatoeages die verwijzen naar revolutie. “Ik wil de Magadanners laten kennismaken met cultuur”, zegt Jegor Skoerichin. Zijn verhaal, en dat van andere jonge restauranthouders die de buitenlandse keuken naar Magadan halen, is het eerste positieve uit de stad in het verre noordoosten van Rusland. Goed, de aansluiting op kabelinternet, drie jaar geleden, was ook een heuglijk moment. Maar verder wordt de geschiedenis van Magadan vooral gekenmerkt door kou, isolement en terreur.

In de baai, sinds kort te bezichtigen vanuit een knus koffiekioskje met schommels, kwamen ten tijde van de Sovjet-Unie de schepen aan met honderdduizenden slachtoffers van Stalins repressie. Vanuit Magadan werden zij de Kolyma op gestuurd, ‘de weg der botten’. Aan weerszijden van de 2.000 kilometer lange weg kwam een groot deel van de gevangenen om tijdens dwangarbeid in goudmijnen, vooral door temperaturen tot wel 60 graden onder nul.

Goelagslachtoffers

Net als de meeste Magadanners komen de restaurantuitbaters uit families van goelag-slachtoffers – een onderwerp waar een taboe op rust in Rusland, ook hier. Er zijn maar weinig mensen in Magadan die er zelf voor gekozen hebben om hierheen te verhuizen.

“Onze stad is zo geïsoleerd dat veel Magadanners nog steeds niet weten wat speciaalbier is”, zegt Skoerichin op een zaterdagavond in Buter Bro, het eetcafé dat hij anderhalf jaar geleden met ‘een bende vrienden’ begon nadat ze gezien hadden hoe hun leeftijdsgenoten in andere steden uitgaan. Buter Bro is de enige plek in de stad met koelkasten vol flesjes die de rest van de wereld allang bereikt hebben. Aan de tafels nippen Magadanners aan hun eerste Belgische kloosterbiertjes en Schotse IPA’s.

Nieuwe klanten voelen zich soms wat ongemakkelijk, zegt Skoerichin. “Magadanners zijn niet gewend om aan tafeltjes dicht naast elkaar te zitten. Dan kunnen andere mensen hun gesprek afluisteren.”

Jegor Skoerichin brengt buitenlands eten en drinken naar Magadan in zijn Buter Bro.Beeld Yuri Kozyrev/Noor

Zelf is hij geen bierliefhebber. Hij heeft Buter Bro opgericht om van Magadan een stad te maken om in te leven, in plaats van om te ontvluchten. Sinds het einde van de Sovjet-Unie is het inwonertal bijna gehalveerd, mede door het gebrek aan voorzieningen. Restauranteigenaren putten hoop uit nieuwe statistieken: de laatste jaren stabiliseert het inwonertal rond 91.000.

Dansen in Taksopark. Beeld Yuri Kozyrev/Noor

“Een paar jaar geleden hadden we alleen wat vage vleestentjes”, zegt Joelia, serveerster in Pronto, een cafeetje waar je Israëlische shakshuka kunt krijgen, en quinoapap met kokos. De ingrediënten voor de veertien ijssoorten in Pronto komen van Italianen in Moskou. De populariteit van ijsjes is opmerkelijk voor een stad in de koudste regio op aarde. In elke straat lijkt wel een nieuwe ijssalon te zitten of een filiaal van de ijsketen 33 Pinguïns. Klanten bestellen veganistische pecannotenijsjes en ongezoet bananenijs, ondanks het winterweer. Dit jaar is  het door de klimaatverandering wat minder koud dan in de Sovjettijd, maar het is desondanks nog altijd 25 graden onder nul.

Eiland

De ligging van Magadan maakt het niet eenvoudig om aan dranken en ingrediënten te komen. Er lopen geen wegen of spoorlijnen naar de stad. De rest van Rusland heet hier ‘het vasteland’, alsof de stad een eiland is. De benodigdheden voor de wereldkeuken komen per vliegtuig of per vrachtschip vanuit Vladivostok. Dat drijft de prijzen op, maar de honger naar eetbare cultuur in Magadan blijkt groot genoeg voor de restauranthouders om te kunnen overleven en zelfs uit te breiden.

Het helpt daarbij om rekening te houden met het interieur, zegt Aleksandr Doebinin, een kleinzoon van kampgevangenen die een pizzeria uitbaat. Want een van de redenen dat mensen uit Magadan vertrekken, is ‘de ronduit verschrikkelijke architectuur’ van Magadan. Zijn zaak Pinokkio, de eerste pizzeria met een steenoven in de stad, heeft een houten inrichting die het kale beton van buiten doet vergeten. Inspiratie haalt hij uit buitenlandse reizen en workshops bij restaurants in Moskou. “Daar delen ze geheimen.”

Retroclub

Nog radicaler naar lokale begrippen is Doebinins nieuwste onderneming, Taksopark, waar heel Magadan het over heeft. Met zijn compagnon verbouwde hij een verlaten taxidepot tot een retroclub, met banken die zo uit de klassieke Volga-taxi’s lijken te komen. “We wilden ook kranten uit die tijd aan de muur hangen, maar we mogen niks kopiëren van het archief”, zegt Doebinin. “Dat heb je met de bureaucratie in onze stad.”

Als de jeugd van Magadan later die nacht staan te dansen in Taksopark, komt een man uit de goelagtijd binnenlopen. Pjotr, een voormalige automonteur, kon zijn ogen niet geloven toen hij die letters weer zag, ‘Taksopark’, op de garage waar hij dertig jaar lang voertuigen repareerde die naar de goudmijnen reden.

“Weten jullie wel wat voor dag het is vandaag?”, vraagt hij aan twee jongeren aan de bar. Het blijkt de geboortedag van zijn held, Vladimir Vysotsky, de bard die in de Sovjetjaren zo geliefd was om zijn schorre gezang over de pijn van het bestaan. “Ik heb hem hier zelfs nog ontmoet”, schreeuwt de oude monteur over de beat heen.

Nee, de muziek van Taksopark is niet aan hem besteed, net zomin als de cocktails. Hij schenkt zijn glas bij met een fles bier uit zijn tas. Maar dan zet hij een cowboyhoed op en begint te dansen in de stad die nooit bedoeld was voor plezier.

Beeld Yuri Kozyrev/Noor
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234