Zaterdag 16/01/2021

Shoah met muizen, katten en varkens

maus * art spiegelman (1986)

De opvallendste strip ter wereld - en beestachtig goed - is zonder enige twijfel Maus, een semi-autobiografisch zwartwittweeluik over de holocaust van de in 1948 in Stockholm geboren Art Spiegelman. In 1982 kreeg de nu in Manhattan verblijvende auteur er de begeerde Playboy's Editorial Award voor, maar nog beter verging het hem tien jaar later, toen hij als enige stripauteur ooit met een speciale Pulitzer Prize bedacht werd; een unicum in de Negende Kunst.

Een drie pagina's tellend kortverhaal rond Maus verscheen voor het eerst in 1972 in Funny Animals en later ook in het underground-magazine Comix Book. In 1980 verscheen het eerste Maus-hoofdstuk in RAW, het avant-gardistische magazine dat Spiegelman had opgericht met zijn vrouw Françoise Mouly en waarvoor hij een beroep deed op internationaal gelauwerde tekenaars en illustratoren. Pas in 1986, toen Pantheon Books het eerste deel van dit bijna 300 pagina's tellende boekwerk op de markt bracht, reageerde de wereld geschokt en verbijsterd tegelijk. Geschokt, omdat de beelden zo cru en direct waren. Verbijsterd, omdat de holocaust in nota bene een stripverhaal aan bod kwam en omdat Spiegelman brak met de aloude traditie dat joodse kinderen hun ouders, de overlevenden van de volkerenmoord, door dik en dun moesten steunen.

Spiegelman hanteerde dan ook niet de meest diplomatische vertel- en tekentrant. In Maus tekende hij joden als muizen, Duitsers als katten en Polen als varkens. De holocaust zag hij als een reusachtige muizenval en als rode draad gebruikte hij de op band opgenomen gesprekken met zijn vader, een overlevende die hij omschreef als een "egocentrische, vrekkige oude jood, een meester in emotionele chantage en op de koop toe nog een racist ook". Maus werd terecht een bestseller en heel Hollywood en Broadway klopte (overigens zonder succes) op Spiegelmans deur. De jaren volgend op Maus heeft Spiegelman amper nog iets verwezenlijkt op het gebied van de Negende Kunst. Hij viel vooral op met zijn covers voor The New Yorker, zijn kinderboekjes en illustratiewerk voor het boek The Wild Party van William Burroughs. Zijn recentste project is de reeks Little Lit, een soort avant-gardistisch RAW voor kinderen, waarvoor hij opnieuw een beroep deed op bekende illustratoren en striptekenaars van over de hele wereld, zoals onze eigen Ever Meulen. Geert De Weyer

Maus I en II worden uitgegeven door Oog & Blik. Een opvallend goed (en duur, zo'n 50 euro) werk over Spiegelmans werk en leven voor en na Maus, verscheen bij Kulturgeschichtliches Museum Osnabruck/Sellerio Editore - La centrale Dell'Arte. Het bevat, zoals de omslag vermeldt, comics, essays, graphics and scraps en is vertaald in het Duits en Engels. Te koop in de stripspeciaalzaak. ISBN 0-915043-07-6.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234