Zaterdag 04/12/2021

Shhht, hier rust het grote geld

Hoe breng je de wereld van het offshoregeld in beeld? Fotografen doken jarenlang onder in belastingparadijzen, van Panama tot Luxemburg. Het resultaat is nu te zien in de expo Show Us the Money in het Antwerpse FOMU.

Het Antwerpse fotomuseum kan moeilijk dichter op de huid van de actualiteit zitten met deze sterk geëngageerde expositie, nu de Panama Papers de hele wereld beroeren, er vrijwel dagelijks bancaire etterbuilen openbarsten én beurzen bibberen na de brexit. Maar wie trekt aan de touwtjes in de schimmige offshorewereld, waar 32 biljoen euro uit het zicht van de autoriteiten circuleert?

Drie fotoprojecten gluren in de epicentra van de financiële macht en voeren je mee naar geheime belastingparadijzen. De Nederlands-Canadese fotograaf Paolo Woods (°1970) en de Italiaanse Gabriele Galimberti (°1977) wilden er het fijne van weten. Drie jaar lang trok het duo op expeditie naar de nog altijd florerende belastingwalhalla's. Hun reis voerde hen van Panama naar de Kaaimaneilanden en van het Britse Jersey naar de Maagdeneilanden, maar ook Singapore, de Londense City, Luxemburg en zelfs Amsterdam-Zuid bleven niet buiten schot.

Woods en Galimberti vroegen aan de hoofdrolspelers of ze hen mochten fotograferen. "We wilden er absoluut zeker van zijn dat geen enkele advocaat het ons later lastig kon maken", zo redeneerden ze. In het Amerikaanse belastingparadijs Delaware riepen ze zelfs - in een tijdspanne van vijf minuten - hun eigen bedrijfje in het leven: The Heavens, meteen de titel van de fotoreeks. Om de verwarring te vergroten, spiegelden ze hun beelden aan de stijl van de glossy bedrijfsjaarverslagen.

Het leidt tot haarscherpe, hypgergestileerde foto's, die een afgeborstelde wereld tonen. Clean, met veel comfort, glamour, technologische snufjes en helblauwe luchten. We turen naar het hoogbouwpanorama op de 66ste verdieping van de Trump Ocean Club (!) in Panama City of kijken op de gedecideerde rug van Neil C. Smith, de financiënminister van de Maagdeneilanden, vanuit zijn kantoor op Tortola.

Toch slaat er soms ook een sinistere kilheid van de beelden af. Zoals bij de rij postbussen van al die fiscale spookbedrijfjes op de Kaaimaneilanden (52.000 op 26.000 inwoners), die doen denken aan crematoria.

Veel 'fysiek' geld is er overigens niet te zien op de expo. Of toch: een badmat in de vorm van een honderddollarbiljet op Rehobot Beach, nabij Washington DC, omzwermd door duiven. In The Heavens demonstreren Woods en Galiberti voortdurend een fris gevoel voor ironie. Maar hoe je de witwaspraktijken en geldcarrousels moet beteugelen? Dat weten ze ook niet. Of zoals magistrate Eva Joly getuigt: "Net als de sheriffs in spaghettiwesterns kijken de magistraten toe hoe de bandieten aan het feesten zijn aan de overkant van de Rio Grande. Ze drijven de spot met ons en we staan machteloos."

Fictieve bank

Evenzeer pendelend tussen bittere ernst en grimmig vermaak is de ruimte waarin de Spaanse fotograaf Carlos Spottorno zijn fictieve WTF-bank (World Trade Finance of What the Fuck?, u mag zelf kiezen) met zwart-witfoto's verbeeldt. Ook hij neemt op subtiele wijze de clichés van extreme rijkdom op de korrel in bedrieglijk stijlvolle foto's.

Feller van leer trekt zijn landgenoot Daniel Mayrit in het luik You Haven't Seen Their Faces. Hij jongleert met de beeldtaal van beveiligingscamera's. Grofkorrelige, morsige 'bewakingsbeelden', waarop vele geldmakers én toplui ogen als halve criminelen. Ook brexitpleitbezorger ex-burgemeester van Londen Boris Johnson prijkt prominent aan de muur, net als premier David Cameron.

De expo sluit af met interviewfilmpjes met onder meer Paul De Grauwe en Joris Luyendijk én krantenknipsels over financiële debacles én ongelijkheid. Zo biedt Show Us the Money bijna evenveel lees- als kijkvoer. Een fascinerende trip naar een verborgen universum, dat de bezoeker misschien iets te uitdrukkelijk een geweten wil schoppen.

Show Us the Money loopt tot 9 oktober in het Fotomuseum Antwerpen, fomu.be

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234