Woensdag 14/04/2021

Serviës dagen des oordeels

De straat zal de doorslag moeten geven in de Servische machtscrisis, en ze zal dat vandaag moeten doen, aldus Michel Maas, die het weekend in Belgrado doorbracht bij opposanten en militairen.

Pilip poseert met zijn verloofde voor een kanon op de citadel. Onder de oude stadswallen stroomt de Donau, en op de achtergrond ontvouwt zich het panorama van Belgrado. Het kapot gebombardeerde televisiegebouw steekt als een afgebrande lucifer uit het panorama tevoorschijn. Pilip en zijn verloofde zien het niet. Zij hebben alleen oog voor elkaar en voor Pilips fonkelnieuwe officiersuniform.

Vanmiddag studeert Pilip af aan de militaire academie van Belgrado, samen met honderden anderen. De staatstelevisie toont op zaterdagavond uitgebreid beelden van de plechtigheid. President Slobodan Milosevic spreekt de manschappen toe. Het is zijn eerste openbare optreden sinds de verkiezingen van 24 september, waar Milosevic een gevoelige nederlaag leed tegen de kandidaat van de oppositie, Vojislav Kostunica. Kostunica eist de overwinning in de eerste ronde op en zijn aanhangers gaan massaal de straat op om die eis kracht bij te zetten.

Maar Milosevic claimt een tweede ronde, en de inhuldiging van de jonge officieren is voor hem een mooie start van de campagne die hem op 8 oktober alsnog de overwinning moet gaan bezorgen. Het defilé van honderden marcherende jonge officieren langs de leider suggereert eens temeer dat het leger achter Milosevic staat. De president poseert: als bevelhebber zonder uniform, als vader die een kopje koffie drinkt met de jongens en hun ouders. Maar dit is een nieuwe generatie officieren. Pilip spreekt vloeiend Engels, kent zijn internet en weet wat er in de wereld omgaat. Hij wil niet over politiek spreken. Hij wil liefst helemaal niet spreken. Vandaag is het feest.

De oppositie beweert vooral onder jonge officieren veel steun te hebben. Het leger staat achter ons, verzekeren sprekers op de demonstraties in Belgrado keer op keer. Maar de legertop weigert de vertegenwoordigers van de Democratische Oppositie van Servië zelfs maar te ontvangen. Het leger maakt geen deel uit van het politieke proces in Joegoslavië en heeft geen behoefte aan een gesprek met de oppositie, laat opperbevelhebber generaal Nebojsa Pavkovic DOS per brief weten.

Belgrado geniet ondertussen van het weekeinde. De demonstraties op zaterdag trekken niet de honderdduizenden mensen die woensdag nog op de been kwamen, toen DOS op het Plein van de Republiek Kostunica tot winnaar en tot nieuwe president van Joegoslavië uitriep. Ze zijn plichtmatig en dienen alleen maar om de tijd te overbruggen tot maandag. DOS heeft bij het Constitutionele Hof een klacht ingediend tegen de Federale Kiescommissie, die de resultaten vervalst zou hebben: volgens de officiële uitslag van de commissie heeft Kostunica 48.93 procent van de stemmen, wat een tweede kiesronde nodig maakt. Volgens DOS heeft Kostunica veel meer dan 50 procent gehaald. DOS heeft haar cijfers opgestuurd naar Griekenland en Rusland, de twee enige landen die niet overtuigd zijn van het gelijk van de oppositie. Maar ook dat is plichtmatig.

De straat zal de doorslag moeten geven, en ze zal dat maandag moeten doen. Maandag is de dag waarop de oppositie zal moeten laten zien wat zij waard is. Demonstraties, blokkades en stakingen moeten heel Servië lamleggen. Het land moet tot stilstand komen, en wel zo volledig dat zelfs Slobodan Milosevic begrijpt dat zijn tijd gekomen is. Het weekeinde ziet al de eerste acties: vierduizend mijnwerkers in Kolubara hebben sinds vrijdagavond het werk neergelegd. Duizenden mensen hebben de weg van Pirot naar Nis geblokkeerd. De toegangsweg naar de olieraffinaderij van Pancevo is met vrachtwagens afgesloten. Maandag zal de raffinaderij als geheel worden lamgelegd. Het is een begin, maar er is veel meer nodig dan dat.

Maandag is het: alles of niets. Elk staatsbedrijf, elke overheidsinstelling, alle winkels, taxi's, universiteiten, scholen, alles moet tot stilstand komen. Vijf dagen en vijf nachten moet dat desnoods duren. Of net zo lang als tot Milosevic tot opstappen is gedwongen. Het leger moet meedoen, de politie moet meedoen, de televisie, iedereen.

Maar als dat niet gebeurt, als er gaten vallen in de blokkade, als de staking niet volledig is, als niet heel maar slechts half Servië plat gaat, of als de acties na twee dagen beginnen te verlopen, vreest iedereen dat er 8 oktober gewoon een tweede ronde komt. En omdat de oppositie vierkant weigert aan die tweede ronde mee te doen, zal Milosevic de enige kandidaat zijn en, alle protesten ten spijt, met een eenvoudige meerderheid opnieuw president van Joegoslavië worden.

Als niet iedereen meedoet, komt er op 8 oktober gewoon een nieuwe stemromde

(Foto Reuters)

'Het leger, en vooral de jonge officieren staan achter ons', aldus de oppositie

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234