Zondag 18/04/2021

Natuurdocumentaire

"Serie 'Planet Earth II' is een ramp voor de natuur"

null Beeld RV BBC
Beeld RV BBC

Een leugen die ons in slaap sust. Volgens de Britse presentator Martin Hughes-Games brengt Sir David Attenborough veel te weinig in beeld hoe diersoorten wereldwijd verdwijnen. "Planet Earth II wordt nog altijd gemaakt alsof deze massavernietiging niet plaatsvindt."

Volksvermaak. Of, erger nog: een ramp voor de natuur. De Britse presentator Martin Hughes-Games, van opleiding zoöloog, schuwt in opiniestuk voor de krant The Guardian de kritiek niet. Sir David Attenborough doet met Planet Earth II, dat momenteel op Canvas wordt uitgezonden, meer kwaad dan goed. "Ik heb de grootste waardering voor de teams die dit programma maken, maar het is puur entertainment. De afleveringen zijn briljant gemaakt, maar ze dragen uiteindelijk bij tot de wereldwijde ondergang van diersoorten waarover we juist zouden moeten waken."

U kan dit abonneestuk vandaag gratis lezen. Elke dag De Morgen lezen? Proef nu twee maanden en krijg 47 procent korting.

De kritiek is opmerkelijk. Niet alleen omdat Planet Earth II door zo'n twaalf miljoen Britten werd bekeken, maar vooral omdat Hughes-Games als presentator van het natuurprogramma Springwatch zelf voor de BBC werkt. "De belangrijkste oorzaak voor de felle achteruitgang van het aantal diersoorten is de onophoudelijke menselijke nood aan ruimte, die ervoor zorgt dat de leefgebieden van dieren vernietigd worden in een ontstellend tempo, gekoppeld aan onder meer klimaatverandering en stroperij. Maar programma's als Planet Earth II worden nog altijd gemaakt alsof deze massavernietiging niet plaatsvindt. De producers gaan nog altijd naar de snel krimpende natuurreservaten om een fantasiewereld te creëren. Door deze leugen te verspreiden, zadelen ze een gigantisch wereldwijd publiek met een vals gevoel van veiligheid op."

De Nederlands-Britse cameraman Michael Sanderson, die meewerkte aan Planet Earth II, liet vorige week eenzelfde geluid horen. Hij slaagde erin om voor de BBC dicht bij Guatemalteekse slingerapen te komen. Beelden die uiteindelijk in de oerwoudaflevering werden gebruikt. "Als je nu naar een gebied gaat dat je in een natuurdocumentaire gezien hebt, dan ziet het er niet net zo uit als op televisie, nee", zei hij in de Nederlandse krant Trouw. "Bij die grote series is het heel moeilijk om de werkelijkheid te zien. Het is niet allemaal zo rooskleurig."

Geheel onbesproken laat Attenborough dat niet. In de laatste aflevering kijkt hij uit over Londen en richt hij zich rechtstreeks tot zijn miljoenenpubliek. Hij vraagt hen om "alles binnen hun vermogen te doen om een planeet te creëren die niet alleen aan ons een thuis biedt, maar ook aan al het ander leven op aarde". "Het is voor het eerst dat de BBC dat doet bij zo'n grote productie", zei Sanderson. "Naar mijn mening is dat goed, maar ze laten niet de problemen en de verkleining van die habitats zien. En hoe weinig er van die beesten zijn, terwijl dat ook de realiteit is."

null Beeld BBC
Beeld BBC

Inspelen op verwondering

Een soort natuurbehoudstaks, die voorschrijft dat een vijfde van alle natuurdocumentaires de klemtoon moet leggen op behoud, kan daar volgens Hughes-Games verandering in brengen. Maar volgens bioloog Herwig Leirs (UAntwerpen) is dat niet nodig.

"Vaak focust berichtgeving over natuur op de kwalijke gevolgen van bijvoorbeeld de klimaatverandering. Door een documentaire te maken die vooral toont hoe mooi de natuur is, laat je zien waarom dit zo erg is. De boodschap van Attenborough is ook niet dat er geen probleem bestaat. Hij speelt in op de verwondering en toont hoe ecosystemen in elkaar zitten. Mensen weten al dat het oerwoud verdwijnt, maar ze weten niet hoe de slingerapen daar leven.

"Ik zeg niet dat iedereen die Planet Earth II heeft bekeken zich plots actief gaat inzetten voor natuurbehoud. Maar ik geloof wel dat het voor meer begrip zal zorgen als er maatregelen worden getroffen om de opwarming van de aarde of het verlies van biodiversiteit tegen te gaan."

U kan dit abonneestuk vandaag gratis lezen. Elke dag De Morgen lezen? Proef nu twee maanden en krijg 47 procent korting.

null Beeld rv
Beeld rv
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234