Maandag 14/06/2021

Septemberverklaring

Septemberverklaring of oersaaie spreekbeurt?

Bourgeois hield het in zijn Septemberverklaring bij een opsomming van vastgelegde plannen. Beeld Tim Dirven
Bourgeois hield het in zijn Septemberverklaring bij een opsomming van vastgelegde plannen.Beeld Tim Dirven

Ook het tweede jaar van de regering-Bourgeois is niet indrukwekkend gestart. De minister-president houdt zijn Septemberverklaring bewust op het niveau van een verplichte voordracht, waar niemand zich aan stoort. De begroting voor komend jaar bevat amper verrassingen. Of toch een: er komt een bonus voor wie een nieuwe elektrische en waterstofwagen koopt.

Een eerste vaststelling: de Septemberverklaring, de Vlaamse state of the union aan het eind van het zomerreces, blijft een van de belangrijkste dagen van het politiek jaar. In het Vlaams Parlement zitten de banken en de perstribune bijna nooit zo vol. De glazen koepel boven het halfrond is voor de gelegenheid opgeblonken, tot genoegen van de parlementsvoorzitter Jan Peumans (N-VA).

Een tweede vaststelling: ondanks de verwachtingen slaagt minister-president Geert Bourgeois (N-VA) er niet in om het moment boven de middelmaat uit te tillen. Hij speecht zakelijk, zo goed als onbewogen. De armen op de spreekstoel, zijn neus geregeld in de voorbereide tekst van negen pagina's. Die tekst is een langgerekte opsomming van de vastgelegde plannen van de regering.

Het is een poos wachten op uitspraken die eruit springen. Over de vluchtelingencrisis: "De kennis van het Nederlands is cruciaal, alsook het verinnerlijken van onze waarden en normen." Over het Belgische klimaatplan: "Ik roep de andere regeringen van dit land op om mekaar snel te vinden." Over het vrijhandelsakkoord met de VS: "Er kan uiteraard geen sprake zijn van nivellering van arbeids-, milieu- of veiligheidsnormen."

Collegiale werkwijze

Bourgeois is geen Barack Obama of Guy Verhofstadt. Maar in het debat, formeel of informeel, kan hij scherp en bevlogen uit de hoek komen. Veel is daar nu niet van te merken. Van nature is Bourgeois eerder een tegensprekelijke debater. Iemand die het liefst een tegenstander van de oppositie voor zich heeft, waarmee hij kan pingpongen. Maar er is een andere, nog belangrijkere reden.

Het kabinet van Bourgeois zegt dat de Septemberverklaring bewust zakelijk wordt gehouden. Het voornaamste is dat hij als regeringsleider aandacht schenkt aan alle ministers in zijn ploeg. Zodat iedereen met een goed gevoel huiswaarts kan na de eerste officiële werkdag. Dat is een collegiale manier van werken, klinkt het. Om eerlijk te zijn, zijn voorgangers hebben het op gelijkaardige manier aangepakt. Kris Peeters en Yves Leterme (beide van CD&V) maakten van het etiket 'notaris' een geuzennaam. Wanneer zij het spreekgestoelte beklommen, zochten veel parlementsleden evengoed afleiding op hun smartphone.

Tegelijk zorgden die twee er met hun voluntaristische manier van beleid voeren wel voor dat Vlaanderen vaak bovenaan de politieke pikorde stond. Iets waar Bourgeois moeilijk in slaagt. Uitgerekend op het moment dat de deelstaten door de zesde staatshervorming voor het eerst over meer middelen beschikken dan het federale niveau, ligt het centrum van de macht weer heel duidelijk federaal. Zeker als je dat afmeet aan de media-aandacht en interesse van het brede publiek. Van de laatste maanden onthouden zij naast het gekibbel in de regering-Michel vooral de mistoestanden in het Maximiliaanpark en de tax shift. Juist, federale dossiers.

Geert Bourgeois. Beeld BELGA
Geert Bourgeois.Beeld BELGA

Oefening in voorzichtigheid

De begindagen van de regering-Bourgeois deden nochtans iets anders vermoeden. In de zomer na de formatie stonden de kranten vol met de plannen van de nieuwe Vlaams regering. Met Hart boven Hard werd een tegenbeweging op de been gebracht die het debat aanstookte (ook gisteren waren ze op de afspraak). Eens de federale regering van start ging, moest Vlaanderen vechten voor relevantie.

Veel verandering lijkt daar niet in te komen. De begroting voor 2016 is hier een voorbeeld van. Die valt het best te omschrijven als een oefening binnen de voorzichtigheidsnorm. Het tekort wordt teruggedrongen tot 172 miljoen euro voor volgend jaar, om naar een evenwicht te gaan in het jaar daarop. Volgens Bourgeois is het tekort in 2016 verwaarloosbaar in vergelijking met het totaalbudget van 39 miljard euro.

Geert Bourgeois. Beeld BELGA
Geert Bourgeois.Beeld BELGA

"Het gaat om cero cero cuatro procent", zegt hij. Als je die redenering doortrekt, vallen de extra besparingen (70 miljoen, los van de lopende besparingen) en investeringen (179 miljoen, los van de uitvoering van het huidige regeerakkoord) echter ook minimaal uit. De regering kiest ervoor om niet te gek te doen in een tijd waarin niemand weet waar de economische groei morgen naartoe gaat. Slim, vindt de ene. Lang niet genoeg, reageert de andere.

Hoe dan ook, meer dan een schouderklopje krijgt Bourgeois er niet voor. Ondernemersorganisatie Voka, een grote pleitbezorger van de coalitie, vindt intussen dat het tijd is "om sneller op te leveren".

Braaf zwijgen

Slechts één uitschieter kan overal voor het nodige enthousiasme zorgen: er komt een bonus voor wie in de toekomst een elektrische of waterstofwagen koopt (zie hieronder).

Nog dit: over het communautaire rept Bourgeois met geen woord. Vooral vanwege om de gevoeligheden op het federale niveau. Toch moet het hem een beetje dwarszitten. Een dag nadat Catalonië resoluut Spanje de wacht aanzegt, moet hij, de stamvader van de Vlaams-nationalistische partij met meer dan een derde van de stemmen in haar thuisregio, braaf zwijgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234