Dinsdag 05/07/2022

InterviewDe vragen van Proust

Selah Sue: ‘Het ergste aan depressie: het uitzichtloze gevoel van eenzaamheid’

Selah Sue: 'Sinds ik geen antidepressiva meer neem, ben ik een echte furie.' Beeld © Stefaan Temmerman
Selah Sue: 'Sinds ik geen antidepressiva meer neem, ben ik een echte furie.'Beeld © Stefaan Temmerman

Schrijver Marcel Proust beantwoordde ze ooit in een vriendenboekje, nu geeft De Morgen er een ­eigenzinnige draai aan. Drieëntwintig directe vragen, evenveel openhartige antwoorden. Vandaag: singer-songwriter Selah Sue (32). Wie is zij in het diepst van haar gedachten?

Ann Jooris

1. Hoe oud voelt u zich?

“Sinds een paar maanden voel ik mij veel jonger dan ik ben. Ik voel mij eigenlijk terug in mijn kindertijd. Ik zit in de beste fase ooit. Ik heb zo veel drive en goesting in het leven, heb zo veel aan zelfverzekerdheid gewonnen.

“Hoe dat komt, weet ik niet. Misschien door een combinatie van ouder worden, lange tijd corona en dan nu eindelijk weer mijn ding kunnen doen? Na veertien jaar gestopt zijn met antidepressiva en eindelijk weer kunnen voelen hoe het is om te leven? Ik neem nu ook dagelijks een microdosis psychedelica. Is het een samenloop van al die omstandigheden? Geen idee, maar ik heb mij nog nooit zo goed gevoeld.”

2. Wat vindt u een kenmerkende eigenschap van uzelf?

”Dat is een moeilijke vraag. Zeker nu, omdat ik mezelf aan het herontdekken ben. Natuurlijk zijn er basiseigenschappen die er altijd zijn geweest. Ik denk wel dat ik mild ben tegenover anderen. Ik vel niet snel een oordeel en ben begripvol en empathisch. Maar andere karaktereigenschappen waarvan ik dacht dat ze de mijne waren, blijken nu ten gevolge van de medicatie te zijn geweest. Ik dacht altijd dat ik nogal lui en een je-m’en-foutist was die tien uur slaap nodig had. Dat is blijkbaar totaal niet wie ik ben. Ik voel nu echt goesting, drive en ambitie en vind het heel fijn om dat werkelijk te kunnen ervaren, want in se ben ik een emotioneel iemand.

“Ik wil nu niets negatiefs zeggen over antidepressiva, want ze hebben mijn leven gered en mij een stabiele carrière gegeven, maar ik heb al die tijd wel onder een stolp geleefd. Mijn leven was veel vlakker. In mijn nummer ‘Pills’ beschrijf ik het als apathie, maar dat is een uitvergroting. Het is niet zo dat ik veertien jaar lang apathisch was, maar ik kon mijn gevoelens niet in de diepte beleven. De pillen hielden mij tegen.

“In mijn jeugd waren mijn emoties namelijk zo extreem dat het onleefbaar werd. Ik had zo veel angsten dat ik in een depressie belandde. Ik kwam mijn bed niet meer uit en durfde niemand meer onder ogen te komen. Vandaar dat ik toen de goede beslissing heb genomen om antidepressiva te nemen. Zij hebben mij meteen een beetje naar boven getild en rust gegeven. Wel jammer dat ik ze zo lang heb genomen, omdat ik veel gemist heb op emotioneel gebied.”

3. Wat drijft u?

“Het doel van verlichting. Ik hoop echt dat ik ooit compleet in het nu zal kunnen leven. Ultiem geluk vinden. Alles wat ik doe, is met dat doel voor ogen. Muziek maken, mensen zien, mijn kinderen het leven laten ontdekken. Maar hoe harder je ultiem geluk nastreeft, hoe minder verlicht je wordt. (lacht) Dat besef ik ook wel. Er bestaat geen stappenplan naar verlichting. Mijn grote voorbeeld is filosoof en boeddhist Eckhart Tolle. Hij leeft altijd in het moment, waar het altijd goed is. Dat is voor Jan Modaal en mezelf zeer moeilijk te bereiken (lacht), maar het is wel wat mij drijft.”

4. Is het leven voor u een cadeau?

“Ook daar voel ik weer een groot verschil tussen vroeger en nu. Ik stel nu alles in het werk om het als een cadeau te kúnnen aanvoelen, dat leven. Sporten, mediteren, mensen zien... omdat ik weet dat dat mij op het einde van de dag een goed gevoel zal geven.

“Ik ben de laatste maanden ook milder voor mezelf geworden. Die innerlijke criticus zit niet meer aan het stuur. Die neemt het niet meer volledig van me over. Vroeger moest ik voortdurend voldoen aan bepaalde verwachtingen die ik mezelf oplegde. Nu leg ik mijn lat lager. Zalig.” (lacht)

'Ofwel is het ongelooflijk, ofwel is het de hel. Dat denken in extremen heb ik van mijn grootmoeder.' Beeld © Stefaan Temmerman
'Ofwel is het ongelooflijk, ofwel is het de hel. Dat denken in extremen heb ik van mijn grootmoeder.'Beeld © Stefaan Temmerman

5. Wat was de moeilijkste periode in uw leven?

“Mijn puberteit, dat staat buiten kijf. Van mijn 14de tot mijn 18de. Dat was echt hels, elke dag was overleven. Ik werd verteerd door angsten en depressieve gevoelens. Daarvoor was ik het gelukkigste kind ooit. Vrij, zelfverzekerd, zin in het leven... Op mijn veertiende is die innerlijke criticus op mijn bus gesprongen en hij is niet meer afgestapt. Ik voelde mij wanhopig. Ik zag geen toekomst.

“Mijn enige houvast waren mijn mama en mijn gitaar. En later een psychiater die mij geholpen heeft. Met medicatie dan. Louter praten hielp niet meer.”

6. Welke kleine alledaagse dingen kunnen u blij maken?

“Lekker eten vind ik de deugd van het leven. Een koffietje in de ochtend. Op het einde van de dag je kleren uittrekken, vooral die beha. Die vrijheid in je peignoir. Gewoon in de zetel zitten. Knuffelen met de kindjes. In het weekend kunnen uitslapen met de kindjes mee in bed. De zon. O, man. Het licht doet zo veel voor mijn gemoed. Lachen. Goede humor is voor mij de slagroom op de taart van het leven. Ik moet elke dag kunnen lachen, anders heb ik geen goede dag gehad.

“Onlangs was ik samen met mijn twee beste vriendinnen. Terwijl we herinneringen ophaalden, kreeg ik plots de slappe lach. Jezus, zeiden ze, dat hebben we jou niet meer zien doen sinds je kindertijd. Dat vond ik wel fijn om te horen.”

7. Hoe was uw kindertijd?

“Fantastisch. Dat was een droom. Ik woonde in een sociaal woonwijkje in het groen. Ik kan dat het best omschrijven als daar waar de hobbits leefden in The Lord of the Rings. Elke dag buiten spelen met de kinderen uit de buurt. Het zat mij ook keihard mee als kind. Ik had de hoofdrol in het schooltoneel, ik was de beste sporter. De clash met de puberteit was daardoor des te groter. Dat was een mega-ommekeer, bijna van de ene dag op de andere. Ik was een spring-in-’t-veld. Het vrolijkste kind ever. En ineens zat ik daar angstig voor mij uit te staren in bed. Dat was een shock voor mijn ouders.”

8. Wat biedt u troost?

“Praten. Huilen. Uiten. Papa is door corona in een coma beland. Het was echt kantje boord. Voor het eerst dreigde ik iemand die vlak bij mij staat te verliezen. Wat mij recht hield was praten met vrienden. Ventileren helpt echt. Muziek maken ook, maar niet als ik me werkelijk slecht voel. Sommigen beweren dat ze zich slecht moeten voelen om creatief te kunnen zijn. Dat snap ik niet. Als je écht depressief bent, kom je je bed niet uit.”

9. Wat is uw zwakte?

“Zwart-witdenken. Als het slecht gaat, kan ik heel moeilijk relativeren. Dan beland ik in een tunnelvisie en zie ik alleen maar het worstcasescenario. Ik geloof dan niet dat het ooit weer goed komt, terwijl ik dat al zo vaak heb meegemaakt.

“Ofwel is het ongelooflijk, ofwel is het de hel. Dat denken in extremen heb ik van mijn grootmoeder. Dat is een zwakte, want het houdt mij tegen om een gematigd leven te leiden.”

10. Waar hebt u spijt van?

“Waar ik moeite mee heb, is dat ik niet harder heb geprobeerd om van die antidepressiva af te raken. Ik vind het gek dat ik mijn hele carrière onder een stolp heb geleefd. Tegelijk denk ik oprecht dat ze mij stabiliteit hebben gebracht. Ik heb nooit een show geannuleerd, ben altijd stipt en loyaal en verantwoordelijk geweest. Niets kwam keihard binnen. Ook de negatieve commentaren bleven niet nazinderen. Daardoor liep mijn emmertje nooit over. Wie weet had ik anders gekke burn-outs gehad. Het zal nu een kunst zijn om niet over mijn grenzen te gaan.

“Het moeilijke is: je wil niet stoppen als het goed gaat, want het gaat juist goed, en je wil ook niet stoppen als het slecht gaat, want het zou nog slechter kunnen gaan. Er was nooit echt een goed moment. En uiteindelijk kon ik mij creatief blijven uiten.”

11. Wat is uw grootste angst?

“Dat is zeker om weer depressief te worden. Dat is mijn grootste trauma. Die gevoelens zal ik nooit vergeten. Die momenten van wanhoop. Wanhoop, dat is voor mij het woord dat depressie het beste omschrijft.

“Met die psychedelica ben ik nu een nieuwe weg ingeslagen die mij heel goed bevalt. Het toedienen van psilocybine, een stof die in truffels zit, is net goedgekeurd in Canada voor therapeutische doeleinden. Een hoge dosis daarvan innemen, onder begeleiding, zou voor nieuwe inzichten kunnen zorgen. Het is vooral bedoeld voor mensen die vastzitten in een stramien van negatief denken. Ik heb het vijf maanden geleden zelf geprobeerd en heb het gevoel dat ik de inzichten die ik toen kreeg nog altijd meedraag. Om de drie dagen neem ik ook een microdosis verse truffel. Of dat werkt, is niet wetenschappelijk bewezen. Bij mij is het eerder het idee van iets te pakken. Ik pak al iets van mijn 18, hè. (lacht) Elke dag een pilletje.”

'Soms denk ik: wat zit ik hier nu te doen? Mijn plaat te promoten. Who fucking cares? Er is oorlog. Maar misschien breng ik mensen verlichting met mijn muziek.' Beeld © Stefaan Temmerman
'Soms denk ik: wat zit ik hier nu te doen? Mijn plaat te promoten. Who fucking cares? Er is oorlog. Maar misschien breng ik mensen verlichting met mijn muziek.'Beeld © Stefaan Temmerman

12. Wanneer hebt u het laatst gehuild?

“Twee dagen geleden. (emotioneel) Als ik eraan denk, loop ik weer vol. Door het verlies van de beste vriend van mijn man. Een papa van 48, gestorven in zijn slaap. We waren een weekendje aan zee met zijn vrouw en twee kindjes van zes en negen. Telkens als ik zie hoe het verdriet haar in golven overvalt, word ik zelf verdrietig. Tegelijk is dat ook schoon omdat het eigenlijk liefde is die je voelt. Verdriet is liefde, hè.”

13. Bent u ooit door het lint gegaan?

“Deze ochtend nog. (lacht) Ik denk dat iedereen mij begrijpt als ik zeg dat het een uitdaging is om een twee- en een vierjarige naar school te brengen. Vlak voor het vertrek is het altijd een rush. Je wil hen pushen, maar hoe meer je pusht, hoe meer ze lanterfanten. En dan zie ik de jongste staan drukken in zijn pamper. Moet ik hem nog snel verversen en blijk ik dan de vijs kwijt te zijn om de bolderkar aan mijn fiets te bevestigen. Komt Joachim naar beneden in zijn pyjama, ziet mij over de rooie gaan en zegt heel rustig: ‘Hier, de vijs’. (lacht)

“Sinds ik geen antidepressiva meer neem ben ik een echte furie. (lacht) Mijn vriend vindt dat wel grappig.”

14. Wat is uw vroegste herinnering?

“Ik denk dat ik vier of vijf was en herinner mij dat mijn papa opstoten had van MS. Hij werd opgenomen in het ziekenhuis en ’s nachts droomde ik dat papa gestorven was. Die nachtmerrie en de schrik dat hij nooit meer zou thuiskomen, herinner ik mij nog heel goed.”

15. Wat hing er aan de muur van uw tienerkamer?

“Eerst babyfoto’s van Anne Geddes. Ik had een grote focus op baby’s. Ik weet nog dat ik zo’n boekje bijhield met weetjes over zwangerschappen en pasgeboren baby’s. Mijn grote droom was om een klein broertje of zusje te hebben. Dat zat er niet in, want ik was de jongste van drie.

“En later posters van Fugees, Erykah Badu en Lauryn Hill.”

16. Waarover bent u de laatste tijd dieper gaan nadenken?

“Ik vind de oorlog in Oekraïne een echte wake-upcall. Het is alsof we weer in de middeleeuwen leven. Zijn we als mens dan toch nog niet zo geëvolueerd? Ik dacht echt dat we uitgeroeid zouden worden door de klimaatverandering, maar nu blijkt dat we elkaar weleens zouden kunnen uitroeien. Ik vind dat heel confronterend. Soms denk ik: wat zit ik hier nu te doen? Mijn plaat te promoten. Who fucking cares? Er is oorlog. Dan moet ik mezelf herroepen en denken: oké, je brengt mensen misschien verlichting met je muziek. Daar trek ik mij dan aan op, maar het is wel moeilijk om niet volledig geconsumeerd te worden door wat er nu gebeurt.”

17. Welk boek heeft een bijzondere betekenis voor u?

“Het boek dat mij het meeste geholpen heeft, is De kracht van het nu van Eckhart Tolle. Daarin staat zwart op wit dat we allemaal slaven zijn van ons verstand. We zijn echt verslaafd aan denken, terwijl er eigenlijk alleen maar een hier en nu is, waar het altijd goed is.

“Het moment aanvaarden is een filosofisch idee dat mij heel sterk aanspreekt. Als ik nu door angst of gepieker overvallen word, ben ik in staat om in te zien dat ik de zee ben en dat al mijn gedachten maar stormen zijn die komen en gaan. Vroeger was ik de storm. Ons verstand maakt ons wijs dat we problemen hebben. Dat zijn allemaal verzinsels van ons ego. Dat vind ik wel een hele openbaring. Ik heb dat boek denk ik zes jaar geleden gelezen en grijp er nog altijd naar terug als ik wat in de war raak.”

18. Hebt u ooit een religieuze ervaring gehad?

“Ja, tijdens die psychedelische trip een paar maanden geleden. Vroeger had ik mezelf uitgelachen om wat ik nu ga zeggen, maar ik geloof echt in het bestaan van een god. Of noem het een allesoverheersende kracht, ik weet nu dat er íéts is. Dat is een gedachte die mij draagt en geruststelt. Ik heb die kracht gevoeld tijdens die trip en dat was prachtig. Ik had geen ‘ik’ meer. Ik keek in de spiegel en had geen identiteit meer, maar zag mij als deel van het geheel. Mijn ego was opgelost, waardoor ik op een veel groter bewustzijn kon inhaken.

BIO

* geboren als Sanne Putseys op 3 mei 1989 in Leuven * leerde op haar 15de akoestische gitaar spelen * werd al snel gevraagd het voorpogramma te verzorgen van o.a. Milow en Jamie Lidell, en later ook van Prince * eerste album Selah Sue in 2011 * kreeg MIA’s voor beste vrouwelijke artiest en album van het jaar * kampte vanaf haar 14de met zware depressies, is daar nu van verlost * heeft twee zoontjes van 3 en 5 en nog twee kinderen met partner Joachim * haar nieuwe plaat Persona is nu uit

“Tegelijk werd ik me ook bewust van het leed van de wereld. Dat deed mij huilen. Je kunt het vergelijken met een bevalling. Een bevalling is waanzin. Je bent niet meer van deze wereld. Dat is pure pijn, maar je zet door zodat de baby eruit komt. Zo’n psychedelische trip is hetzelfde, maar dan op spiritueel niveau. Alles eruit.”

19. Hoe definieert u liefde?

“Liefde is verbondenheid, het gevoel van samenhorigheid. Dat is het ergste aan depressie: het uitzichtloze gevoel van eenzaamheid, met niets of niemand verbonden te zijn. Het gevoel van gedragen te worden, dat is liefde. Het gevoel dat je niet alleen bent. Liefde gaat het verstand of het ego te boven, je kunt dat niet bedenken. Het is een basisgevoel van vertrouwen. Niet alleen te zijn op deze aarde.”

20. Hoe voelt u zich in uw lichaam?

“Sinds ik gestopt ben met borstvoeding voel ik mij beter dan ooit in mijn lichaam. O ja! (opgelucht) Ik heb mijn beide zonen twee jaar borstvoeding gegeven. Ik ben heel lang een melkkoe geweest. Ik vond dat prima, maar gedroeg mij er ook naar. Elke dag rondlopen in een jogging. Dat was niet meer mijn lichaam, dat was volledig van hen. (lacht)

“Ik heb mijn lichaam nog nooit zo goed aanvaard. Ook wel omdat ik trots ben dat het kinderen heeft kunnen dragen en baren. Belangrijk is wel dat ik geen last heb van striemen of zwangerschapskilo’s, anders zou ik er misschien wel anders tegenaan kijken.

“In de puberteit haatte ik mijn lichaam. Ik zette mijn kapsel zo hoog mogelijk omdat ik mijn gezicht te dik vond. Ik droeg altijd zwarte broeken en hoge hakken om slanker en groter te lijken. Ik was constant gefocust op mijn gewicht. Nu ben ik al jaren niet meer op de weegschaal gaan staan en ik ga dat ook nooit meer doen.

“Als het in mijn puberjaren slecht met me ging en ik mijzelf pijn deed, zei mijn mama altijd dat ik mijn lichaam als een tempeltje moest zien. Dat ik het geluk had dat het perfect functioneerde. Dat ik er lief voor moest zijn. Sinds enkele jaren zie ik dat zelf ook zo. Mijn lichaam biedt mij zoveel. Ik kan bewegen. Ik kan sporten. Mijn papa kan dat niet, hè.”

21. Wat vindt u erotisch?

“Ho, ho, ho! (denkt na) Ik vind zo veel dingen erotisch. Ik kan heel snel verliefd worden. Een vriendin zei eens dat je dat moet zien als sterrenstof die tussen mensen hangt. Het idee en het verlangen vind ik supererotisch. In fantasie opgaan vind ik zalig. Erotiek is voor mij geen piemel in mijn vagina. Eerder die zwoelheid, die kus in de avond. Oogcontact. Het mag niet, maar het is er wel. We voelen het allebei, maar we doen het niet. Want als je het echt doet, is het toch maar een koude tong in je mond. (lacht) Ik geniet eigenlijk enorm van het idee. Ik kan daar enorm op teren.

“Of ik mensen dan makkelijk op een afstand kan houden? Ja, ik kan dat! (vettige lach) Ik kan op zo veel mensen tegelijk verliefd zijn. Mannen en vrouwen. Maar Joachim is en blijft de man van mijn leven en ook de enige met wie ik erotiek letterlijk kan en wil beleven. Met al de rest niet. Dat gaan we niet doen. Want ik denk dat je veel om zeep helpt als je aan je tijdelijke verliefdheden toegeeft. En dat is het uiteindelijk niet waard want dan steken verwachtingen en jaloezie de kop op. Nee. Hou het allemaal in de lucht. Behoud de sterrenstof. En geniet van wat je hebt in je relatie.”

22. Hoe zou u willen sterven?

“Ik zou willen dat het in de nacht plots gedaan is. Dat niemand het ziet. Het overkomt me en er is niets meer aan te doen.”

23. Wat zou u wensen als laatste avondmaal?

“Frieten. Ooo! Frieten hebben zo’n speciale betekenis in ons gezin. Om de twee weken is het friettijd. Daar kijken de vier kinderen altijd naar uit. Dan eten we de hele dag niks, zodat we als uitgehongerde monsters op de frieten kunnen vliegen. Dat vooruitzicht is gewoon ongekend. Er hangt dan een vrolijke sfeer, maar zodra het grote dubbele familiepak op tafel belandt wordt de sfeer grimmig. Dan is het echt om ter eerst. Zo veel mogelijk frieten op je bord. (lacht) Het overschot belandt dan in de vuilnisbak. Maar later op de avond, als ik een boertje heb gelaten, ga ik stiekem terug naar de vuilnisbak om toch nog wat koude frieten te boefen. (lacht) Voor mij zijn frieten heilig. Ik ben een echte Belg op dat gebied. Frieten brengen mij zoveel geluk. Waanzinnig!” (lacht)

Selah Sue stelt haar nieuwe muziek op woensdag 27 april voor in de Ancienne Belgique.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234