Vrijdag 27/01/2023

Scoren met cellulitis en slechte seks

TV ALS SPIEGEL. Tien jaar geleden vergaapten we ons aan Sex & the City, vandaag houden we van de blubberbuiken van Lena Dunham. Waarom hebben we perfectie omgeruild voor eerlijke kwetsbaarheid? 'We pikken het niet meer.'

Begin jaren 2000 was Sex & The City de reeks waar vrouwen en masse naar keken. Bejubeld als baken van hoop en lichtend voorbeeld voor (single) vrouwen wereldwijd. Geanalyseerd op universiteiten, bestudeerd binnen een sociologisch/maatschappelijk kader. Maar toch vooral een gepolijste serie over perfect geföhnd haar, onbetaalbare stiletto's en veel cocktails in het mondaine Manhattan zonder dat er veel gewerkt werd. En op het einde komt alles goed.

Vandaag lezen we essays over Girls, de laatste it-reeks voor vrouwen en meisjes. Geschreven, geregisseerd en geacteerd door Lena Dunham, die onverbloemd slechte seks, vetrollen, rotjobs en paniekaanvallen toont. En het werkt: niet iedereen kan de serie smaken, maar door de band genomen wordt Girls geroemd om de herkenbaarheid, het rauwe randje, het leven zoals het meestal is.

Selfies zonder make-up

Karen Damen, die in Perfect? op VIJF op zoek ging naar het perfecte leven, merkte het de afgelopen weken ook. In de montagekamer twijfelde ze zenuwachtig over dat fragment waarin ze aan bikramyoga doet met rode kop en zichtbaar buikje. Maar na afloop loofde de buitenwacht om haar moed, en werd er opgelucht gezucht over de herkenbaarheid. Want bijna iedereen heeft zo'n buikje. En een rode, zweterige kop tijdens het sporten - die ene keer per maand dat we halfslachtig aan sporten toekomen. Idem voor haar rommelige huis, haar onvermogen om haar zoon op tijd op school te krijgen, haar vuile keuken en haar cellulitisbillen. Haar imperfecties werden niet weggehoond maar massaal omarmd.

Het contrast met Sex & The City (waar sporten gereduceerd wordt tot yoga in een hippe studio en moeite- en zweetloos rondjes lopen in Central Park) kan niet groter zijn. De honger naar herkenbaarheid en echte verhalen die de minder fraaie kanten van het dagelijks leven niet schuwen, lijkt groter dan ooit. Op Facebook delen vrouwen foto's van hun buik vol zwangerschapsstriemen, terwijl Lady Gaga selfies zonder make-up de wereld instuurt.

"We willen eerlijkheid. Toon hoe gewone mensen eruit zien en je raakt vandaag een gevoelige snaar", merkt ook Jozefien Daelemans op. Als hoofdredactrice van het onlinemagazine Charlie heeft ze zich gespecialiseerd in kwetsbaarheid. Als Charlie een stuk publiceert over ploetermoeders, dan worden daar krantenpagina's aan gewijd. Omdat het een prangend maatschappelijk thema betreft, maar ook en vooral omdat het artikel druk gedeeld wordt op sociale media door vrouwen (en mannen) die zo terloops toegeven dat ze het vaak ook niet gebolwerkt krijgen. Een fotoreeks over 'echte lijven', met hangborsten en striemen, werd 300.000 keer gelezen en 12.000 keer gedeeld. Nu iedereen met de juiste filter de perfecte selfie kan nemen, groeit de nood aan normaal.

"Ik kom uit de wereld van vrouwenbladen, en ik merk dat de mal waarin we moeten passen steeds strakker wordt", denkt Daelemans. Ze heeft het even opgezocht: "Twintig jaar geleden was het verschil tussen modellenmaten en 'gewone' maten 8 procent. Vandaag is dat 23 procent. Jonge meisjes zien meer gefotoshopte dan echte foto's. De kloof tussen het ideaalbeeld en realiteit wordt almaar groter. Vrouwen pikken dat niet meer." Zeker niet nu ze allemaal uit werken gaan. "We hebben misschien te lang gedaan alsof we al die rollen vlot konden spelen. Maar nu moeten we toegeven dat het eigenlijk niet lukt."

Kritische tegenreactie

Imago- en communicatieconsulente Katja van Putten herinnert zich een studie uit midden jaren 2000. "Daaruit bleek dat je als vrouw echt niet mocht zeggen dat je soms een beetje spijt hebt van het moederschap, dat was toen echt nog een taboe." Vandaag mogen de initiatiefnemers van de razend populaire Facebookgroepen 'Club van relaxte moeders' (88.000 likes) en 'The Gentlemom' (7.100 likes) op televisie en in magazines uitvoering mogen komen vertellen over de schaduwzijde van die roze wolk. Of het totaal ontbreken van die roze wolk.

Van Putten: "We leven in een scharniermoment: een versnellende consumptiemaatschappij waarin je een kritische tegenreactie krijgt. Vrouwen die doorstromen naar topfuncties waardoor hun stem luider klinkt." Mogelijk speelt ook de economische situatie een rol. Ten tijde van Sex & the City leefden we in een hoogconjunctuur waarin the sky the limit was. Van Putten: "Vandaag beseffen steeds meer mensen dat het met minder moet. De wereld is hard geworden, waardoor onze blik veranderd. Die grote villa hoeft niet meer per se."

"In Sex & the City was er van crisis geen sprake", vult Daelemans aan. "Girls toont de moeilijkheden van de echte wereld. Ik zie ook dat jonge twintigers die gaan werken of een gezin stichten meer twijfelen en vragen hebben. Ze geloven niet meer in perfectie omdat ze zien dat het niet klopt."

Hebben we hier trouwens te maken met een uitsluitend vrouwelijk fenomeen? Het blijft zoeken naar mannelijke voorbeelden, en veel verder dan Helmut Lotti die zijn haarstukje thuisliet, komen we niet. "Vrouwen hebben minder moeite om te zeggen dat het niet meer gaat", zegt Van Putten. "In jullie krant lees ik de column van Bart Eeckhout waarin hij vertelt over de angsten en onzekerheid over het vaderschap. Er zijn nog weinig mannen die dat consequent durven doen."

Trendwatcher Lina Juvens is optimistisch: "Ook mannen hebben last van hoge verwachtingen, dus dat komt wel. Net zoals burn-outs meer bespreekbaar worden. Bij iedereen groeit het besef dat je niet kunt leven aan 350 kilometer per uur."

Daelemans wijst ook naar sociale media, die vaak verguisd worden omdat ze ons motiveren om een perfect maar onecht beeld van onszelf op te hangen. "Vijftien jaar geleden hadden gelijkgestemde zielen moeite om elkaar te vinden. Nu heb je blogs, fora en Facebook om je boodschap te verspreiden. Sociale media bevorderen evengoed de eerlijkheid en de tegenstem."

Van Putten knikt. "De klassieke vrouwenbladen doen het niet goed omdat ze zich niet hebben aangepast: ze komen je zeggen wat je moet dragen en hoe je eruit moet zien. Maar wie tegenwoordig een vlotte pen heeft, wordt direct opgepikt. De waarheid komt sneller en vanuit verschillende hoeken."

Dat neemt niet weg Karen Damen na afloop van het programma trots meldde dat ze inmiddels 12 kilo lichter is, met dank aan een personal coach. Als we eerlijk zijn, verkiezen we de strakke buik van Carrie boven de love handles van Hannah. Daelemans: "Het blijft dubbel. Ik heb maat 40-42. Soms denk ik 'foert, ik zie er goed uit'. Op andere dagen vloek ik op mijn buik. Moeilijk om het helemaal los te laten."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234