Zaterdag 06/03/2021

AchtergrondCoronacrisis

Sciensano bezorgt extra vertrouwelijk coronarapport aan regering: dit staat daar in

Steven Van Gucht, hoofd virale ziekten bij Sciensano. Beeld Photo News
Steven Van Gucht, hoofd virale ziekten bij Sciensano.Beeld Photo News

Al sinds het begin van de coronacrisis publiceert de overheid niet alle cijfers en informatie waarover ze beschikt. Wekelijks krijgen ministers, experts en gouverneurs een rapport van Sciensano waar meer in staat dan in het rapport dat de burgers of media te zien krijgen. Het Laatste Nieuws kon de hand leggen op het vertrouwelijke rapport van vorige week. Dit staat daar (extra) in.

Sinds de start van de coronacrisis maakt Sciensano - het agentschap van de federale overheid dat de crisis monitort - iedere week een rapport over de situatie in ons land. Iedere vrijdag in de voormiddag publiceert Sciensano dat rapport op haar website en daar kan iedereen het downloaden.

Sciensano blijkt echter ook een tweede rapport te maken. Eentje dat enkel verstuurd wordt naar een handvol corona-experten en naar de ministers en gouverneurs. “Dat is een beslissing die in februari door de vorige regering genomen werd”, zegt minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a). “Maar er is meestal weinig verschil tussen het publieke rapport en het vertrouwelijke rapport.” 

Het Laatste Nieuws kreeg het confidentiële rapport van vorige week in handen en stelt vast dat het publieke rapport van vorige vrijdag verschilt van het rapport voor de experts, de ministers en de gouverneurs. Het vertrouwelijke rapport is 47 pagina’s lang terwijl het publieke rapport slechts 32 pagina’s telt. 

Clusteronderzoek

Zo kregen de burgers vorige vrijdag geen overzicht van het clusteronderzoek. Die vier pagina’s daarover, waarin voor alle regio’s en provincies de exacte gegevens van de bron van een uitbraak staan, werden integraal verwijderd. Nochtans zijn de cijfers niet wereldschokkend. We weten immers al langer dat de meeste uitbraken terug te brengen zijn tot families en gezinnen en dat is exact wat de statistieken in het vertrouwelijke rapport laten zien.

Wat wel nieuwe informatie is - maar ook uit het publieke rapport werd gehouden - zijn de cijfers over hoeveel reizigers naar België zijn gekomen uit een rode zone. Dat bleken er vorige maand behoorlijk veel. Het rapport toont dat er in november net geen 110.000 mensen ons land binnenkwamen vanuit een rode zone. Dat is bijna 80 procent van het totaal aantal reizigers in die maand. Het gaat om toeristen en om Belgen die terugkeerden van vakantie of zakenreis. Het zwaartepunt ligt zeer duidelijk in de verlengde herfstvakantie. Nochtans werd reizen toen ‘ten strengste afgeraden’. En zeker naar rode zones. 

Federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a). Beeld Photo News
Federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a).Beeld Photo News

In het rapport staat ook een tabel waarin je kan zien hoeveel mensen er na hun aankomst vanuit een rode zone naar een bepaalde provincie zijn doorgereisd. Zo blijkt Brussel de kroon te spannen. Daar zijn in november 31.000 mensen aangekomen vanuit een rode zone. Antwerpen volgt met bijna 17.000 reizigers uit een rode zone. 

Er staan ook cijfers in over het aantal reizigers uit een rode zone die effectief getest zijn. Dat blijken er ontzettend weinig. Welgeteld 154 mensen op een totaal van 109.467. De reden daarvoor wordt in het rapport aangehaald: de teststrategie is midden oktober drastisch gewijzigd waardoor reizigers uit een rode zone geen test meer kregen. Pas sinds 23 november worden ‘rode zoners’ weer getest. Het is opmerkelijk dat men die informatie niet publiek heeft gemaakt vorige vrijdag.

Verplaatsingen

Dat gebeurde ook niet met de informatie die men heeft over de verplaatsingen die mensen doen. In samenwerking met Proximus monitort de overheid hoe de mobiliteit van de bevolking evolueert. Proximus kijkt daarvoor naar hoeveel abonnees zich buiten hun postcode begeven. De informatie wordt volledig anoniem gemaakt en is op dat vlak niet privacy-gevoelig, maar toch is de grafiek niet opgenomen in het publieke rapport. 

Viroloog Steven Van Gucht - die in dienst is bij Sciensano - liet de grafiek woensdag wel op de dagelijkse persconferentie zien en zei daarover het volgende: “Een toename van de mobiliteit blijkt vaak een goeie voorspeller van een stijging van het aantal besmettingen.” Het maakt dat de informatie dus best interessant kan zijn voor de volledige bevolking. Toch maakte Sciensano ze vorige week niet bekend.

Bovendien blijkt er nog een extra tabel te zijn waar Proximus op niveau van de provincies aangeeft hoe de mobiliteit evolueert. En hoewel de verschillen tussen alle provincies klein zijn, zie je dat in bepaalde Waalse provincies zoals Namen en Luxemburg de mobiliteit iets sterker gestegen is in vergelijking met andere provincies. Die tabel werd niet in het rapport gestoken en ook niet getoond op de persconferentie. 

Waarom doet de overheid dit?

“Er is zeker niks ‘geheim’ aan het rapport”, benadrukt minister Vandenbroucke. “En het is ook niet dat de bevolking die informatie niet mag hebben. Sciensano maakt enkel een confidentieel apart rapport omdat sommige cijfers of grafieken nu eenmaal zinvoller zijn voor beleidsmakers dan voor het brede publiek. Bovendien zouden sommige cijfers of grafieken uit het vertrouwelijke rapport verkeerd geïnterpreteerd kunnen worden. Dat zou voor verwarring kunnen zorgen en dat willen we in een crisis zoveel mogelijk vermijden.”

Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) zegt dat er nooit formeel een afspraak is gemaakt om bepaalde informatie niet te delen met de bevolking. “Sinds het begin van de crisis worden die vertrouwelijke rapporten vooral gebruikt om data in te delen die nog niet honderd procent betrouwbaar of stabiel is. Voor beleidsmakers en experten kan het echter wel al zinvol zijn om die info te kennen.” Vandenbroucke vindt dat er moet overwogen worden om de confidentiële rapporten voortaan ook gewoon publiek te maken. “Ik ben daar principieel niet tegen, maar ik kan daar niet als enige over beslissen.”

null Beeld BELGA
Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234