Zondag 27/11/2022

Schuldencrisis veel erger dan gedacht

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

Paul Huybrechts kreeg deze week een onrustwekkend rapport in handen. Het schuldenprobleem is véél erger dan hij dacht. Huybrechts is publicist. Hij schrijft regelmatig bijdragen voor 'De Gedachte'.

Paul Huybrechts

Schiet alstublieft niet op deze pianist. Hij voert hierna alleen een partituur uit van Boston Consulting Group, BCG, 's wereld grootste strategisch adviesbedrijf. Voor minder dan 100.000 euro klappen deze jongens hun laptop niet open. Twee Europese seniors van BCG publiceerden zopas Back to Mesopotamia, een analyse over veertien bladzijden van wat de jongste 30 jaar in het Westen financieel mis liep. Hun analyse en vooral hun remedies doen de haren ten berge rijzen. Zoals de scenario's die andere experts, UBS, Citigroup, enzovoort eerder publiceerden over wat het gaat kosten om de euro te redden, respectievelijk de eurozone ordelijk of wanordelijk op te breken.

Het begon al in de BCG-analyse van augustus. "Politici proberen het probleem van de schuldenoverlast (debt overhang) op te lossen door tijd te winnen. Maar dat zal ze niet lukken. Ofwel zetten ze een grootscheepse schuldenherstructurering op, al dan niet met een zware inflatie, ofwel verliezen ze de controle over de situatie. En dan is er geen ontkomen aan." We zijn intussen wel wat horror gewend, maar BCG nemen we beter au sérieux.

In hun publicatie van september gaan de experts van BCG andermaal in op de ernstig onderschatte omvang van het westerse schuldenprobleem. Ze vertrekken van een grafiek die deze week ook in Trends staat. Specialisten van de Bank voor Internationale Betalingen berekenden dat de absolute schuldenlast van overheden, bedrijven en particulieren in het Westen de jongste 30 jaar na inflatie verviervoudigde en in percent van het totale bbp ruim verdubbelde.
Dit is onhoudbaar en de schuldenoverlast moet dan ook worden weggewerkt. BCG stelt voor te streven naar een maximale totale schuldenlast van 180 procent van het bbp in alle westerse landen.

Overheden, bedrijven en particulieren moeten elk een schuldenlast van 60 procent van het bbp kunnen dragen, waarop ze 5 procent rente betalen bij een economische groei van 3 procent. Samen dus 60 maal 3 = 180 procent.

Vergeef ons onze schulden
Hoe groot is dan het bedrag aan schulden dat moet worden uitgewist? Want uitwissen is wat BCG voorstelt. Zoals elke nieuwe heerser in Mesopotamië de schulden liet uitwissen, die daar nog op een lei werden geschreven. De totale 'debt overhang' bedraagt in de eurozone liefst 6,1 biljoen euro. En in de VS 8,24 biljoen euro. Ter vergelijking: het bbp van de eurozone bedroeg in 2010 zo'n 9,2 biljoen euro.

De in financiële crisissen gespecialiseerde Amerikaanse professoren Rogoff en Reinhart schreven al eerder: "De schuldenproblemen van de ontwikkelde economieën zijn nog erger dan we al vreesden. Alleen met een grootschalige vermindering van de schulden kunnen de politici de grondslag leggen voor nieuwe economische groei." Maar dat is natuurlijk fataal voor de schuldeisers, in de eerste plaats de banken. Drie biljoen of 10 procent van de activa van de Europese banken moet eraan geloven. Alle grote banken worden dan genationaliseerd. De verliezen van de verzekeraars (die eigenlijk gelden van derden beheren) zouden worden afgedekt door het nieuwe EFSF, het zopas ook door het Duitse parlement goedgekeurde Europese stabiliteitsfonds.

Maar daarmee zijn de verliezen alleen verplaatst naar de overheid. De schuldenoverlast is dan niet weggewerkt. Dat kan alleen met een enorme eenmalige belasting van de privéactiva ten bedrage van dus 6,12 biljoen in Europa en 8,24 biljoen in de VS. BCG berekent meteen het effect op de rijkdom van de privésector in de verschillende landen en regio's. Ierland krijgt de nodige 340 miljard euro gewoon niet bij elkaar. Ze zijn alles kwijt. Griekenland verliest 47 procent van zijn privévermogen. Italië 24 procent, Frankrijk 19 procent (727 miljard!), Duitsland 11 procent. De Amerikaanse privésector leeft 26 procent boven zijn stand, iets minder dan de Britten. De huishoudens in de rijkere Europese landen houden dus na de wegwerking van de schuldenoverlast 75 à 90 procent van hun vermogen over.

BCG gaat ook in op de manier waarop kleinere vermogenden kunnen worden gespaard, sterke landen zwakkere landen kunnen helpen en hoe vastgoed extra kan worden belast. Men mag aannemen dat deze maatregelen al gedetailleerd werden uitgewerkt in de adviezen die BCG intussen, zo goed als zeker, afleverde aan allerlei autoriteiten. Liet Leterme onlangs niet verstaan dat er een crisisscenario klaar lag, waarin de schulden van België zouden worden afgezet tegen het vermogen van de Belgen?

Na zo'n enorme financiële transfer van mieren naar krekels, na zo'n confiscatie van 34 procent van de privévermogens in de eurozone beginnen nieuwe tijden. De grens van 60 procent schulden van het bbp voor elke sector (overheid, particulieren, bedrijven) moet dan streng worden bewaakt. Lenen zouden landen alleen nog kunnen met eurobonds van het EFSF en later het ESM, het Europees Stabiliteitsmechanisme. Leningen in de privésector zouden worden afgeremd middels rentetarieven en kapitaalvereisten. Alle landen moeten zich ertoe verbinden de kosten van de vergrijzing strikt in de hand te houden. Ook de buitenlandse rekeningen moeten op orde. De loonkosten per eenheid product moeten in Zuid-Europa 30 procent naar beneden. Lonen kunnen alleen omhoog binnen strikte criteria van competitiviteit.

Ook voor de VS heeft BCG een uitgewerkt programma klaar. De experts zijn iets optimistischer over de slaagkansen daar, omdat de VS in het verleden bewezen het roer echt radicaal te kunnen omgooien. "De tijd zal dit in elk geval niet oplossen", besluit het rapport. "Maar om een consensus te bereiken over zulke harde maatregelen, is allicht een omgeving nodig die we niet meer zagen sinds de jaren 1930. In Mesopotamië was het makkelijker." Tot zover de Boston Consulting Group. The rest is silence.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234