Woensdag 27/10/2021

Schrijver Hugo Camps: 'Ik kan uren op een bankje zitten aan de zeedijk, en dan gelukkig zijn'

Ik kom weleens iemand tegen die denkt dat Knokke de decadentie van zo'n rijk Midden-Oostenstaatje heeft: alles opgespoten, zand, haarlak, siliconen. Een enkele keer is het dat ook, maar ik ken Knokke toch vooral als een dorp waar je doordeweeks moet zorgen voor je eigen sensatie. Wat je hoort, is het lied van de wind.

Juist dan is Knokke prachtig.

Het dorp is, zoals alle dorpen in de wereld, opgedeeld in rijk en arm. Je hebt Knokke-Le Zoute en je hebt Duinbergen. Het scheelt een paar miljoen in huisvesting. In Duinbergen is het zoeken naar een frituur, in het Zoute wemelt het van de galeries, gezellige eettentjes, hippe modewinkels en juwelierszaken. En je hebt er groen. Het groen van de koninklijke golfclub, van prachtige dreven die je ongemerkt naar het hart van de polder leiden.

De zeedijk is de lintworm van gelijkheid tussen de gehuchten. Ik kan uren op een bankje zitten aan de zeedijk, en dan gelukkig zijn. Het komen en gaan van de schepen met containers prikkelt de verbeelding. Ook indrukwekkend: de industriële steigers in de nabije haven van Zeebrugge die het surrealistische spel van licht en schaduw onderhouden.

Daar wordt gewerkt.

Ontroerd ben ik soms door de stilte van Knokke. Het is er stiller dan in het binnenland. De stilte van ingehouden adem. Misschien komt het ook door de gemiddelde leeftijd van de Knokkenaren die ruim in de derde levensfase zitten. Maar dat is het niet alleen. Het is een stilte die in het weefsel van het dorp bestorven ligt. Op de heuvelrug in Duinbergen waar ik woon, hoor je dagenlang alleen de zee. En op zondag het belgerinkel van een kinderfiets - ook aangenaam.

Flaneren

Knokke is voor de winter. Dan krijgt het de allure van de tientallen galeries met betere kunst. De afgebladderde gevels langs de zeedijk, geslagen door wind en regen, worden op slag poëzie. Jaren vijftig. Je denkt terug aan de zwart-wittijd van ambachtelijke garnalenvissers, aan de weerloosheid van oorlogsjaren.

Altijd hoor je dat de Belgische kust verruïneerd is door gemeentebesturen en projectontwikkelaars. Niet het minst door de Compagnie du Zoute van de familie Lippens. Met het Zwin heeft Knokke wel het mooiste natuurgebied van het land. En zwerfvuil zie je ook niet in de duinen. Zeker, ook in Knokke is veel verkaveld, te veel gebouwd, maar je kunt niet zeggen dat de natuur er genadeloos is geschonden.

Het Zwin is een oase en de polders naar Zeeuws-Vlaanderen toe zijn onaangeroerd gebleven door de urbanistische fanfare. Van een onmetelijke weidsheid.

Knokke is geen praalgraf, niet eens een graf. Wat mij bindt is het tempo van leven: de trage cadans van flaneren. Van ebbe en vloed. Het jachtige rennen voorbij.

Schrijver Oscar van den Boogaard:

'De eerste keer in Knokke werd ik opstandig. Ik ergerde me aan het geparadeer'

"Ik heb geen villa in Knokke en mijn familie ook niet. Toch heb ik het gevoel dat Knokke mij toebehoort. Omdat er zich zoveel mooie herinneringen ophouden. En ook omdat het strand en de zee van iedereen zijn.

"Ik weet eigenlijk niet of Knokke chic is, het doet in ieder geval wel alsof. De eerste keer dat een vriend mij er mee naartoe nam, werd ik opstandig. Ik ergerde me aan het geparadeer van mensen die willen laten zien dat ze geld hebben en voor wie er niets anders in de wereld lijkt te bestaan dan shoppen en goed geconserveerd blijven. Ik vond Knokke artificieel. Ik dacht: dit is niet de echte wereld. Nu denk ik: gelukkig maar. Als je ouder wordt, merk je dat de dingen en mensen niet altijd zijn zoals ze eruitzien, jijzelf ook niet. Niemand leidt het echte leven, we doen allemaal alsof.

"Op het strand van Knokke voel ik altijd dat tijd niet bestaat, dat we allemaal samen zijn in dit ene moment. De bejaarde vrouwen die op het terras zitten te pimpelen net zo goed als de spelende kinderen in het zand en de meeuwen die uitrusten op de houten palen. Met die 'alles en iedereen is nu'-mentaliteit kunnen we hier in Knokke het verleden en de toekomst vergeten.

"Knokke heeft een kwaliteit die geen andere Belgische stad heeft. Ik heb altijd het idee dat het niet klopt. Het is te perfect. Achter de zee lijkt een doek gespannen als infini en ieder moment kan een schijnwerper uit de lucht vallen. Ik ben opgelucht als ik 's avonds wegrijd. Door een scheur in het decor ontsnap ik naar de echte wereld. Toch koop ik altijd nog even snel bij een boer in de Hazegraspolder een grote zak aardappels. Om toch een stukje Knokke mee naar huis te nemen."

Regisseur Jan Verheyen:

'Hier organiseerden we ons eigen festival van Cannes'

"Ik was een high school dropout en wilde absoluut iets doen met film", zegt regisseur Jan Verheyen over zijn jonge jaren. "Samen met Marc Punt en nog wat andere jongeren vormden we een clubje van filmfanaten. Zo is het idee ontstaan om zelf een filmfestival te organiseren. Een écht festival, met een hoog rodelopergehalte. Ik nam de taak op mij om ons idee te slijten aan de kustcasino's. Het moest in een kuststad, want onze grote voorbeelden waren de festivals van Cannes en Deauville. Ik had afspraken gemaakt met Knokke, Middelkerke en Oostende. Knokke kwam als eerste aan de beurt en ik spreidde - al zeg ik het zelf - een merkwaardige maar daarom niet minder doeltreffende mix van naïviteit, overmoed en lefgozerij tentoon. Dat maakte blijkbaar indruk op Staf Knop, de VRT-legende, theateracteur en -regisseur die bezig was aan zijn fin de carrière als artistiek directeur van het casino van Knokke. Ik had mijn verhaal nog maar net met veel enthousiasme uit de doeken gedaan, en Staf zei al: 'Oké, we gaan dat doen.'

"Zo kwam het dat we in 1982 en '83 het eerste en tweede Internationale Filmfestival van Knokke-Heist organiseerden. Na de tweede editie werden we geëvalueerd. Een belangrijk punt op de agenda was dat het toch ongehoord was dat zo'n Graham Chapman zich zonder das op de opening had durven vertonen. Toen besefte ik: misschien is dit toch niet echt mijn biotoop.

"Om eerlijk te zijn ben ik sindsdien niet meer zo vaak in Knokke geweest. Er is een zeer goeie bioscoop, de Beverly Screens. Verder vind ik de stad, en dan vooral het Zoute, geweldig mooi, maar laten we zeggen dat die hele 'Place m'as-tu vu'-mentaliteit niet de mijne is. Toch heb ik veel geleerd van mijn tijd in Knokke. Het avontuur in Knokke betekende voor mij het begin van mijn leven in de film."

Ex-voetbaltrainer Michel Verschueren:

'Geen betere plaats om op je gemak te zijn'

Dat voormalig Anderlechtmanager Michel Verschueren er geen gras over laat groeien, is een understatement. Geen half werk voor Mister Michel, dat moet hij gedacht hebben toen hij twintig jaar terug een weekend doorbracht in Knokke.

"Ik herinner het me nog als de dag van gisteren", zegt Verschueren. "Ik had mijn vrouw gevraagd een hotelletje te boeken voor een weekendje Knokke. Ze deed haar best, maar vond niets. Uiteindelijk geschiedde het mirakel: er was nog één kamer vrij in een hotel aan de Place m'as-tu vu. Ik kan niet zeggen dat we onder de indruk waren van de kamer, integendeel. Het was onmenselijk, niet te doen, van een onaanvaardbaar niveau. De hele nacht heb ik geweigerd te gaan liggen, ik ben op de rand van het bed blijven zitten. 's Morgens zei ik tegen mijn vrouw: 'Ik ben weg, au revoir et merci.' In de late namiddag keerde ik terug naar het hotel, waar mijn vrouw op me zat te wachten. Ik zei: 'Ik heb een appartement gekocht.' Sindsdien zijn we de trotse eigenaars van het penthouse van het appartementsgebouw Royal Corner. Met een prachtig terras van 100 vierkante meter. Zo simpel is dat.

"Ik kom graag in Knokke, om er uit te rusten, wat te lezen of te wandelen, en het is maar een goeie 100 kilometer van Grimbergen, waar ik woon. Met de jaren heb ik er een goed contact opgebouwd met Guido Demey, voorzitter van Royal Knokke FC. Anderlecht speelt al meer dan twintig jaar tegen Knokke als voorbereiding van het nieuwe seizoen. Daar zijn uiteraard fijne relaties en vriendschappen uit voortgekomen. Met burgemeester Lippens, bijvoorbeeld, en natuurlijk ook met enkele restauranthouders: die van Si Versailles, Le Bistro De La Mer, Brasserie Rubens... Maar als men mij vraagt waarom ik zo graag naar Knokke ga, antwoord ik: 'Als ge eens goed op uw gemak wilt zijn, is er geen plaats die meer geschikt is.' Zo simpel is dat."

Mode-icoon Diane von Fürstenberg:

'Knokke, dat is altijd dezelfde wind, hetzelfde strand, eenzelfde nostalgie'

Als kind kwam Diane von Fürstenberg vaak naar Knokke, schrijft Veerle Windels in Knokke Deluxe. Het in Brussel geboren mode-icoon is vandaag een ster in New York, maar ze weet nog steeds waar haar roots liggen.

Als voorzitster van de Amerikaanse modebond CFDA is Diane een voorvechtster van de New Yorkse mode-industrie. Intussen heeft de ontwerpster een Amerikaans paspoort, maar haar Belgische afkomst verloochent ze nooit. Het mag dan ook niet verwonderen dat ze geregeld haar familie bezoekt in Brussel én in Knokke.

"Knokke? Dat is de dijk, maar ook de fietsen, de wafels, de wind, de cafés, en de wandeling richting Holland, maar dan op het strand." Hoe oud ze precies was toen ze voor het eerst Knokke bezocht, weet Diane niet meer. Ze was erg jong, en ze kwam mee met vader en moeder en met haar broer Philippe. "We kwamen soms gewoon voor het weekend, maar in de vakantieperiodes bleven we iets langer. Soms verbleven we in een hotel, soms huurde mijn vader een huis. Op een bepaald moment kocht mijn vader er ook een eigen woning." Dat zorgde voor nog meer vakanties in Knokke. In het begin had ze er weinig vrienden, maar dat veranderde snel. "Ik zag er soms schoolvriendjes, en hoe meer we er gingen, hoe hechter de vriendschappen werden."

Toen ze in 2008 naar Knokke kwam om de opening van de DVF-winkel van haar schoonzus Greta Halfin bij te wonen, was het een blij weerzien met de kust. "Ik had niet echt de indruk dat Knokke veel veranderd was. Het leek me dezelfde wind, hetzelfde strand, eenzelfde nostalgie. Knokke is in mijn gedachten bevroren in een tijdscapsule. En gewoonweg mooi. Altijd mooi."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234