Maandag 26/08/2019

Schreeuwerig en aimabel

Londens beroemdste kunstenaarsduo heeft een nieuwe tentoonstelling. Gilbert & George produceerden een indrukwekkende hoeveelheid nieuwe foto's die ze nu tonen in White Cube.

Op de muur naast de Londense White Cube-galerie in Bermondsey Street staat handgeschilderde reclame: GILBERT & GEORGE SCAPEGOATING PICTURES FOR LONDON. Op een stelling is een man de muurschildering aan het afwerken. Beneden kijken twee deftige heren in pak toe. Het geheel lijkt wel een absurde performance. De twee nette heren zijn - wat had u gedacht? - Gilbert & George zelve.

"We waren aan het checken of hij het wel goed deed", zal Gilbert daar een aantal dagen later over zeggen. Het perfectionistische duo dat je immer door een ringetje kan halen en zichzelf living sculptures noemt, opende onlangs een tentoonstelling met een hoop nieuw werk in de Londense White Cube galerie.

Paranoia, fundamentalisme, cameracontrole, religie, beschuldigingen, slachtoffers. Dat zijn in een notendop de centrale thema's van hun nieuwe werk, Scapegoating Pictures for London. Een scapegoat is een zondebok. Maar wie is juist de zondebok? En wie beschuldigt wie? Dat blijft ambigu.

Bomgordel

Een zestigtal gigantische fotocollages, allemaal in rood, zwart, wit en héél af en toe een streepje geel - het kleurenpalet van tabloids. Er gaat een enorme visuele kracht van uit, agressie bijna. Net als in de tabloidkranten krijgen we in deze tentoonstelling een wereld gepresenteerd die gedomineerd wordt door blinde, hysterische haat. Deze keer richten Gilbert & George hun scherp geschut op de islam. Eerder al lieten ze zich kritisch uit over het katholicisme. Een van hun vele slogans: ban all religion.

Zoals altijd in hun werk krijgen we de dagelijkse realiteit van het Britse duo te zien. Op de foto's de Londense straten en alles wat daarbij hoort. Opvallend in deze tentoonstelling: veel vrouwen in boerka. En op elke foto staan bommen, soms een paar, soms een hele hoop. Gilbert & George zijn als ghosts of the city zelf aanwezig in elk beeld. Soms zijn ze gereduceerd tot skeletten, of erger. Op Smithers bijvoorbeeld lijkt het alsof ze volledig geëxplodeerd zijn, lichaamsdelen overal. Op een andere foto is hun kostuumvestje vervangen door een soort van bomgordel.

Maar schijnt bedriegt. De bommen zijn eigenlijk lege omhulsels waar voordien lachgas, ook gekend als sweet air of hippie crack, in zat. De overblijfselen van een nachtelijke zoektocht naar euforie, kicks en extase. "We vinden ze met hopen op een parking in de buurt van ons huis in Oost-Londen", zegt Gilbert. "Om een of andere reden zijn naast die bommetjes ook altijd menselijke uitwerpselen te vinden", lacht hij. George: "Voor ons zijn dat soort dingen, net als bijvoorbeeld kauwgom, een teken van leven. En dat is prachtig. Daarom zijn we die 'bommen' beginnen verzamelen. We hebben aan een straatveger gevraagd om ze voor ons bij te houden. Wij sorteerden ze dan op kleur en formaat."

"Wij zitten in het centrum van de wereld", zegt George. "Onze onderwerpen zijn universeel: we kijken naar global phenomenons met East End eyes. Brick Lane is de toekomst. Ik zeg het je: wat hier ook gebeurt, je kan er donder op zeggen dat het drie jaar later ook in de rest van de wereld gebeurt." Gilbert: "De hele wereld is voortdurend aan het veranderen. Daar houden we van. Verandering is deel van het leven en wij staan er middenin. Wij zijn optimistisch, we zien het altijd als vooruitgang." Maar wat bijvoorbeeld met het groeiende aantal camera's in de stad? "Lovely", zegt George. "Wij zijn voor, niet anti."

Verliefd op de kijker

Hoe kritisch hun werk er ook uitziet, hun antwoorden houden ze steeds aimabel. In hun taal lijken ze de controverse te schuwen die ze in hun werk net opzoeken. Twee knuffelbare heren met stiff upper lip die zich niet willen uitspreken in de ene of de andere richting. Hun slogan bij deze tentoonstelling: "We want Art to: bring out the Bigot from inside the Liberal and conversely to bring out the Liberal from inside the Bigot."

Bijna alles wat Gilbert & George zeggen klinkt sloganesk. De zin waar ze steeds op terugvallen: "Weg met religie en hou op met seks te criminaliseren." "Wij geloven niet in god, alleen in mensen", zegt George. Menslievende humanisten zijn het. Mét gevoel voor humor: "We say: don't beat up your neighbour, unless of course they like it."

Gilbert & George willen kunst maken die voor iedereen toegankelijk is. "We zijn geen arrogante kunstenaars die hermetisch werk maken", zegt George. "Het gaat om ieder individu. We beseffen dat iedereen die we op straat tegenkomen een leven heeft, een achtergrond, een thuissituatie, een eigen tragedie misschien. Wij zijn verliefd geworden op de toeschouwer van kunst, meer dan op kunst zelf." Gilbert vult aan: "Toch zijn we culturele wezens. We geloven in de kracht van cultuur."

Tot slot vraagt George me: "Woon jij in Londen?" "Nee, in België." Gilbert: "Oh, we love Belgium!" George: "De Belgen waren onze eerste verzamelaars toen we begonnen eind jaren zestig. Toen we een expo in New York hadden, kochten niet de New Yorkers ons werk, de Belgen deden het. En bij onze tentoonstelling in Duitsland waren de kopers geen Duitsers, maar wéér de Belgen. Give the Belgians our love!" Bij deze.

Gilbert & George. Scapegoating Pictures for London, tot 28 september in White Cube, Londen. whitecube.com

---

Gilbert & George

Gilbert Prousch (1943, Italië) en George Passmore (1942, Groot-Brittannië, rechts hieronder)

Ze ontmoetten elkaar in 1967 toen ze allebei studeerden aan Saint Martin's School of Art. Sindsdien werken ze samen als één kunstenaar

De titel van een werk uit 1969 toont aan dat ze al bij het begin van hun carrière konden ze choqueren als de besten: George the Cunt and Gilbert the Shit.

In 1986 sleepten ze de prestigieuze Turner Prize in de wacht.

Ze hadden de eer in 2005 Groot-Brittannië te vertegenwoordigen op de Biënnale van Venetië.

Ze traden in het huwelijksbootje in 2008.

Al meerdere malen was hun werk in België te zien.

Binnenkort tonen ze in Parijs zestig andere Scapegoating Pictures for London.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden