Donderdag 26/11/2020

Schreef Otto Frank Annes dagboek?

De familie Frank.Beeld PHOTO_NEWS

Wie schreef het dagboek van Anne Frank? Het lijkt op het eerste zicht een vreemde vraag, maar voor het Anne Frank Fonds is het bittere ernst. Door vader Otto Frank als coauteur naar voren te schuiven, kan het fonds nog jaren de rechten op het wereldberoemde dagboek exploiteren.

Op 12 juni 1942 kreeg Anne Frank een schriftje cadeau. Een presentje voor haar dertiende verjaardag. Het schriftje, waarin het meisje nauwgezet documenteerde wat zich afspeelde in het pand aan de Amsterdamse Prinsengracht, waar zij en haar familie ondergedoken zaten, zou uitgroeien tot een van de meestgelezen boeken ter wereld. Zeventig jaar nadat ze in het concentratiekamp van Bergen-Belsen om het leven kwam, is haar dagboek het middelpunt van een hoogoplopende rechtendiscussie. En de vraag wie allemaal een hand had in het dagboek is daarbij cruciaal.

Dat de discussie net nu losbarst is geen toeval. Volgens het Europees auteursrecht is een werk beschermd tot zeventig jaar na de dood van de auteur. In het geval van Anne Frank zou dat beteken dat de bescherming van haar dagboek op 1 januari 2016 komt te vervallen. Vanaf volgend jaar kan iedereen het boek zonder toestemming of het betalen van een vergoeding, op de markt brengen. En dat is niet naar de zin van het Anne Frank Fonds, dat vanuit Zwitserland de nalatenschap van Anne Frank beheert.

Gratis online versie

In een poging de auteursrechterlijke bescherming van het dagboek te verlengen, schuift het Fonds Anne's vader Otto naar voren als coauteur. Na de oorlog kreeg hij twee versies van het dagboek van zijn dochter in handen. Het rood-witte schriftje, maar ook een herwerkte versie van die aantekeningen. In maart 1944 moedigde de Nederlandse regering haar onderdanen aan om dagboeken bij te houden met het oog op publicatie na de oorlog. Een oproep waaraan Anne Frank gehoor gaf door haar dagboek te herschrijven. Otto voegde beide versies samen tot één boek dat als Het achterhuis werd uitgegeven. "Dat kan genoeg zijn voor een claim als coauteur", bevestigt Dirk Voorhoof, professor auteursrecht aan UGent. "Zolang je maar voor de rechtbank kunt aantonen dat de coauteur in kwestie een substantiële eigen bijdrage leverde." Omdat Otto Frank pas in 1980 overleed, zou zijn aanduiding als coauteur de auteursrechterlijke bescherming van het boek tot 2050 verlengen.

Dat is niet naar de zin van historici die vinden dat een document met zo'n historisch belang vrij beschikbaar zou moeten zijn. Zo werkt het Amsterdamse Anne Frank Huis al jaren aan een gratis online versie. Maar zolang de copyright-kwestie niet is uitgeklaard, verschijnt dat digitale dagboek niet.

De nalatenschap van Anne Frank is de voorbije jaren big business geworden. Het fonds liet in het verleden weten dat het jaarlijks ongeveer 1,4 miljoen euro uitkeert aan allerhande goede doelen. Bij het fonds zelf wordt in alle toonaarden ontkend dat het in deze zaak vooral om de centen gaat.

"Het is ons doel om de erfenis van Anne Frank te bewaken", zegt Yves Kugelmann, lid van de raad van bestuur, in The New York Times. De controle in handen houden en zo ongepaste exploitatie van haar dagboek vermijden is volgens hem de beste manier om dat te doen. "Toen ze stierf, was ze een jong meisje van niet eens zestien. Wij beschermen haar. Dat is wat we moeten doen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234