Woensdag 20/11/2019

Woonbonus

Schrappen woonbonus kan huizenprijzen doen dalen

De vastgoedmarkt zit al jaren in een opwaartse trend. Het schrappen van de woonbonus zou een milderend effect kunnen hebben. Beeld Photo News

Welk effect zal het uitdoven van de woonbonus hebben op de Vlaamse vastgoedmarkt? Het verdwijnen van het fiscaal voordeel zou de almaar stijgende huizenprijzen een beetje kunnen afremmen, stellen experts.

“In de woonfiscaliteit verschuiven we het fiscale voordeel van het hebben van een woning naar het verwerven ervan. Vanaf 1 januari 2020 dooft de woonbonus uit en verlagen we de registratierechten verder op de aankoop van een enige, eigen woning van 7 procent naar 6 procent (en van 6 procent naar 5 procent bij een ingrijpende energetische renovatie).” Zo luidt het in het regeerakkoord. 

De woonbonus, het fiscaal voordeel dat eigenaars van een woning jaarlijks kunnen inbrengen in de belastingaangifte, dooft dus uit. “Eindelijk”, zegt Sien Winters, onderzoeksleider wonen bij HIVA. “Het is een weinig effectief instrument en het is goed dat het wordt afgeschaft.” Voor Winters spelen drie negatieve aspecten van de woonbonus, die het verdwijnen ervan bijgevolg rechtvaardigen. “De woonbonus werd automatisch vertaald in de huizenprijzen. Het fiscaal voordeel voor de koper gaat zo grotendeels op in de hogere prijs, en komt enkel de markt ten goede. Het is ook een maatregel die een ongelijke herverdeling stimuleert: hoe hoger de woningprijs, hoe hoger het voordeel. Dus een averechts herverdelingseffect. En hij zorgde ook voor een ongelijke behandeling tussen de huurmarkt en de eigendomsmarkt.”

Toch vallen ook dissonante geluiden te horen. Professor fiscaal recht Michel Maus (VUB) is zelf ook geen voorstander van de woonbonus, maar heeft bedenkingen. “Het is jammer, want het komt eigenlijk neer op een besparingsoperatie op langere termijn.” De woonbonus kostte de overheid in 2017 zo’n 1,7 miljard euro. Een bedrag dat geleidelijk zal afnemen, telkens als lopende leningen wegvallen. Er zijn nu zowat 400.000 leningen, het gros op 20 jaar. De maatregel zou vanaf 2021 een besparing van 300 tot 400 miljoen euro moeten opleveren. Voor een doorsneegezin bedraagt het financieel voordeel van de woonbonus al snel 28.000 tot 30.000 euro. Maus: “Met een verlaging van 1 procent van de registratierechten is dat nooit hetzelfde financiële voordeel als de woonbonus.”

Positief effect

Sien Winters gaat wel uit van de redenering dat de woningprijzen zullen dalen, en op die manier zal de maatregel wel een positief effect hebben. “Niet alleen het gemiddeld beschikbaar inkomen is bepalend voor de evolutie van de woningprijzen, maar de ontleningscapaciteit. Die wordt naast het inkomen ook bepaald door de evolutie van de intrestvoet, de woonfiscaliteit en hypotheekkarakteristieken (bijvoorbeeld looptijd lening, LID). Die ontleningscapaciteit zal afnemen, door het wegvallen van het fiscaal voordeel, en dat zal zijn effect hebben op de prijzen. De vastgoedprijzen volgen de evolutie, en zijn niet de leidende factor.” 

Bart Van Opstal, voorzitter van de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat, beaamt. Hij hoopt wel dat de regering in zijn uitvoeringsbeslissing een overgangsperiode voorziet, bijvoorbeeld door de datum van het compromis of de aankoopakte tussen koper en verkoper te laten meetellen. En dus niet enkel de datum van het verlijden van de akte bij de notaris. De maximale termijn nu is vier maanden. “Dat zou toch iets meer ademruimte geven, anders riskeer je een stormloopje in het laatste kwartaal. En een mogelijk korte opstoot van de prijzen.”

Ook Van Opstal is van mening dat het schrappen van de woonbonus een prijseffect kan hebben. “Met het verdwijnen van het fiscaal voordeel wordt de leencapaciteit ook verminderd. In die zin is het aan te nemen dat het een remmend effect zal hebben op de dynamiek van de voortdurende prijsstijgingen.” Iets waar vastgoedexpert Johan Van Gompel (KBC) zich bij aansluit. “Al worden de prijzen ook opgejaagd door de huidige lage rente, het reële beschikbare inkomen dat nog altijd stijgt, en de demografische ontwikkelingen. Dat maakt een juiste evaluatie van het effect door het schrappen van de woonbonus moeilijker”, besluit Van Gompel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234