Vrijdag 16/04/2021

AchtergrondSchotland

Schotten in ban van shakespeareaans koningsdrama

De voormalige premier van Schotland, Alex Salmond, beweert dat zijn opvolger hem wilde laten opsluiten en daarvoor haar macht misbruikte. Beeld AP
De voormalige premier van Schotland, Alex Salmond, beweert dat zijn opvolger hem wilde laten opsluiten en daarvoor haar macht misbruikte.Beeld AP

Schotland is in de ban van een ‘vissengevecht’: Salmond vs Sturgeon, zalm tegen steur, mentor tegen leerling, de vader van het nationalisme tegen zijn politieke dochter. Vrijdag legde Alex Salmond een harde verklaring af tegen zijn opvolger, de huidige leider van de Scottish National Partij (SNP). Woensdag mag Sturgeon in het getuigenbankje om haar premierschap te redden. Holyrood, het Schotse parlement, begint op Hollywood te lijken.

De Robert Burns-kamer van het Schotse parlement was het decor van een langverwachte getuigenis van de 66-jarige Salmond, de man die de SNP groot heeft gemaakt. Er zat een oud-politicus die niets meer te verliezen heeft. Hij verbrak zijn stilte van bijna een jaar, nadat hij was vrijgesproken in een proces waarin hij door negen vrouwen binnen de partij en ambtenarij was beschuldigd van seksuele intimidatie, de Schotse #MeToo-zaak.

Zijn woede was gericht op de vrouw die volgens hem het kwade genie was achter dit proces: Sturgeon, zijn politieke leerling. Hij is ervan overtuigd dat de huidige partijleider hem wilde opsluiten. Daarbij zou ze misbruik hebben gemaakt van haar macht en gelogen hebben in het parlement. Terwijl de Schotse onafhankelijkheid met rasse schreden dichterbij komt en Sturgeon zweeft in de opiniepeilingen, verklaarde Salmond haar ongeschikt als leider.

Druk op getuigen

De Schotse tragedie begon drie jaar geleden, toen Salmond, die in 2014 was afgetreden na het verloren onafhankelijkheidsreferendum, van seksuele intimidatie werd beticht. Het is zijn vermoeden dat de zaak iets van doen heeft met zijn pogingen, eind 2017, om een politieke comeback te maken. In diezelfde tijd werd de immuniteit van oud-ministers voor klachten met betrekking tot seksueel grensoverschrijdend gedrag uit vroegere tijden opgeheven.

Er volgde een intern onderzoek, maar dat liep stuk. Het was “schijnbaar bevooroordeeld” en leidde ertoe dat Salmond een half miljoen pond aan juridische kosten vergoed kreeg. Desondanks volgde er een strafrechtelijk onderzoek, wat leidde tot algehele vrijspraak. Tijdens dit proces zei Salmonds advocaat onder meer het volgende: “Er is hier iets aan de hand,” zo hield hij de jury voor, “ik kan het niet bewijzen, maar ik kan het ruiken.”

De eerste minister van Schotland, Nicola Sturgeon.  Beeld AP
De eerste minister van Schotland, Nicola Sturgeon.Beeld AP

Het Schotse parlement, waar de SNP heer en meester is, begon een onderzoek naar deze zaak. Salmond zegt bewijzen te hebben dat Sturgeon en haar man Peter Murrell, de baas van de partij, druk hebben uitgeoefend op getuigen, aangevers en zelfs op de politie. Hij stond te popelen om zijn kant van de zaak te belichten en de bewijslast die hij zegt te bezitten te openbaren. Dat bleek echter niet zo eenvoudig.

Onderzoekscommissie

Eerst weigerde de onderzoekscommissie informatie uit het strafproces, omdat de anonimiteit van de aangevers in gevaar zou komen. Hierop stapte het weekblad The Spectator naar de rechter, die oordeelde dat het openbaar maken van de informatie wel toegestaan was. De Schotse hoofdaanklager, een lid van de SNP-regering, bepaalde dan dat belangrijke tekstberichten geheim moesten blijven.

De Crown Office dreigde bij parlementsleden en Salmond met juridische stappen. De volksvertegenwoordigers bleken gevoelig voor dit dreigement en Salmond kon vooralsnog geen harde bewijzen leveren. “Een bananenrepubliek zonder bananen”, schamperde de Schotse journalist en meesterinterviewer Andrew Neil, mede-eigenaar van The Spectator.

Eenpartijstaat

Door de vete tussen de kopstukken is er aandacht voor de almachtige positie van de SNP. Schotland kreeg de laatste jaren de trekjes van een eenpartijstaat en de scheiding der machten is broos. Er gaan geluiden op voor een interventie vanuit Londen.

De steun voor onafhankelijkheid en voor de eerste minister, heeft niet geleden onder de ‘vissenoorlog’. Wel beginnen Salmonds aanhangers zich van de SNP af te keren. Zo heeft partijcoryfee Jim Sillars, die al in de jaren zeventig pleitte voor onafhankelijkheid, gezegd geen SNP te stemmen zolang Sturgeon de leider is. De partijleider zelf verwijt haar voorganger “gevaarlijke samenzweringstheorieën” rond te bazuinen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234