Zondag 28/11/2021

Schotse Noir

Van Sherlock Holmes tot Ian Rankin via Denise Mina, Val McDermid, McCall Smith... Schotland heeft niet weinig uitstekende misdaadschrijvers geleverd. Op de lijst hoort ook al een paar jaar Stuart MacBride. Met Eindspel is hij aan zijn zesde thriller met Logan MacRae toe, een politieman die de stad Aberdeen en omgeving wat veiliger tracht te houden.

Het is een nogal vreemde opdracht die hij en zijn collega’s toegeworpen krijgen. Richard Knox wordt ervan verdacht oudere mannen te hebben verkracht in Newcastle. Slecht één misdaad kon worden bewezen. Hij werd veroordeeld en zat voorbeeldig zijn straf uit. Eens vrij vraagt hij om naar Aberdeen te mogen verhuizen, naar het huis waar zijn grootmoeder woonde. Knox, intussen fanatiek godsdienstig, hoopt dat men hem daar niet zal herkennen. Een vrijwilligersorganisatie die gewezen sekscriminelen helpt verleent Knox steun en brigadier Logan MacRae wordt gevraagd wat op zijn veiligheid te letten. Niet meteen het ding waarop hij en zijn ploeg zitten te wachten, temeer omdat uit Newcastle een commissaris is meegekomen om de collega’s van Aberdeen wat bij te staan. Wat een klus van niemendal lijkt, blijkt uiteindelijk een kleine ramp te worden. Het nieuws dat een gewelddadig verkrachter naar Aberdeen komt wonen lekt in de krant, heel wat inwoners verzetten zich, het huis van Knox wordt in de fik gestoken. Alweer toont MacBride zich, meer nog dan Rankin, een volwaardig vertegenwoordiger van de ‘Tartan Noir’: brutaal, sarcastisch en humoristisch, vol helse dialogen, goed geschreven. Hard en soms heel gevoelig. De roman is vaag geïnspireerd op het echte leven. Alleen dreigt MacBride nu en dan de essentie van de plot weleens uit het oog te verliezen. Hoe integreer je een gewezen crimineel weer in de maatschappij en wat doe je als het verkeerd afloopt?

Pedofielen en massahysterie

In Denemarken zijn in drie maanden tijd meer dan 50.000 exemplaren verkocht van Misbruik, de debuutthriller van Lotte & Søren Hammer. Niet weinig voor een land met net iets minder inwoners dan Vlaanderen. Het duo, broer en zus, moesten volgens hun Nederlandse uitgever om onduidelijke redenen zes jaar wachten vooraleer Gyldendal dan toch besloot Svinehunde te publiceren. Misschien is de boodschap wel dat de thriller geschreven werd vóór pedofilie in misdaadromans een onontkoombaar thema werd. Misbruik, de rechten zijn intussen verkocht aan achttien landen, gaat inderdaad over pedofilie. Maar Lotte & Søren Hammer hebben het onderwerp vrij origineel willen aanpakken. Op een lagere school even buiten Kopenhagen doen twee kinderen een huiveringwekkende ontdekking. In de gymzaal hangen vijf verminkte mannenlijken. Alles lijkt op een executie. Het onderzoek dat hoofdinspecteur Konrad Simonsen moet leiden is bijzonder moeilijk. Er is het probleem van de identiteit van de slachtoffers, er is de vraag naar het motief. Tot de daders zich anoniem melden. De vijf vermoorden waren pedofielen die hun verdiende straf kregen. Maar voor de politie gaat het in de eerste plaats om een vijfvoudige moord. Een grote meerderheid van de Denen ziet dat anders: de vijf pedofielen hebben hun verdiende loon gekregen. En wie ze vermoord heeft, zou beloond moeten worden, niet gestraft. Ook de populaire pers en de politici spelen in op de volkswoede en zelfs bij de moordbrigade van Simonsen zijn er speurders met sympathie voor de daders van de executie. Dit debuut heeft zijn verdiensten, maar stijgt niet uit boven de gemiddelde thriller. Over spilfiguur Simonsen komen we weinig te weten, het politieonderzoek is - behalve naar het einde toe - nauwelijks spannend. En vooral: de manier waarop Lotte & Søren Hammer het over de massahysterie hebben lijkt tamelijk naïef en overdreven. Oppervlakkig gaat het ook over de onenigheid binnen de politie zelf. De Hammers hebben hoog gemikt, te veel willen aanraken. Minder zou hier duidelijk meer geweest zijn. Toch blijft Misbruik interessant genoeg om uit te kijken naar de tweede aflevering, Wraak, die al in de lente uitkomt.

Twee keer vermist

Zoals heel wat misdaadschrijvers vindt de Amerikaan Dennis Lehane vaak inspiratie in het verleden. Niet dat hij historische romans schrijft, verre van. Het gaat meestal over het recente verleden van zijn personages, over jeugdtrauma’s. In zijn verfilmde Mystic River bijvoorbeeld, een roman die zich als thriller presenteert, ontmoeten na vijfentwintig jaar drie vrienden elkaar weer en komt hun ware natuur boven. Een kwarteeuw geleden werd een van de drie als kind ontvoerd terwijl de anderen gewoon toekeken. Shutter Island, ook verfilmd, gaat terug naar de periode van de Koude Oorlog. Ook veel van de eerste boeken van Lehane met het duo Patrick Kenzie en Angelo Gennaro die in Boston samen een detectivebureau hebben, gaan terug in de tijd. Al was het maar omdat de twee minnaars elkaar al vanaf hun prille jeugd kennen. Met Het verleden spreekt(Moonlight Mile) schreef Lehane opnieuw een thriller met het duo en herinnert hij aan een van zijn eerste romans, het eveneens schitterend verfilmde en twaalf jaar geleden gepubliceerde Gone, Baby, Gone. Toen moesten Kenzie en Gennaro een verdwenen meisje opsporen. Moeder zat aan de fles en bekommerde zich nauwelijks om haar dochter. Amanda werd liefdevol maar stiekem opgevangen door een koppel dat uiteindelijk veroordeeld werd voor kidnapping. Kenzie vond het zijn plicht haar terug te brengen naar haar moeder. Intussen is Amanda zestien en blijkt ze opnieuw verdwenen. Kenzie is vader geworden en stelt zich vragen over zijn keuze. Had hij Amanda niet beter bij de stiefouders gelaten? Moreel voelt hij zich verplicht ook nu naar haar op zoek te gaan. Het verleden spreekt gaat in de eerste plaats over morele keuzes. Maar Lehane zou Lehane niet zijn mocht hij ook thema’s als de vastgoedcrisis, de schraapzucht van de banken, de problematiek van de sociale zekerheid, de trieste arbeiderswijken en vooral de groeipijnen van tieners niet ten berde brengen. Alweer bewijst Lehane dat de discussie over het verschil tussen thriller en roman compleet zinloos is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234