Vrijdag 10/04/2020

Schotland schenkt Madonna eigen tartan

agnes goyvaerts

RuitenHeerDame

In Schotland kunnen ze Madonna wel zoenen. Sinds zij en Guy Ritchie hun trouwfeest gaven in Skibo Castle zijn de Highlands opnieuw de romantische bestemming bij uitstek geworden voor prille paartjes. Als dank voor de ongevraagde reclame heeft de Highlands of Scotland Tourist Board haar zopas een speciaal ontworpen tartan of Schotse ruit geschonken. De kans dat ruiten dus weer helemaal mode worden, is groot.

Schotse ruiten zijn als eb en vloed, ze komen geregeld terug in de mode en verdwijnen dan weer. Dat iemand zoals Madonna haar hoogstpersoonlijke ruit heeft, kan weer voor een opstootje zorgen. De ruit 'Romantic Scotland' die Johnstons of Elgin voor Madonna creëerde, is een combinatie van blauw, geel, wit en paars. En net als in een wapenschild hebben de kleuren van een Schotse clan een diepere betekenis. Het blauw staat voor haar 'True Blue'-album, het geel voor de 'Blonde Ambition'-toer, het parelwit voor 'Like a Virgin' en het paars voor de Schotse heide.

In Schotland neemt men tartans heel serieus. Er bestaan dikke naslagwerken over, waarvan op het internet een neerslag te vinden is. Iedere familie heeft haar eigen ruit, en daar mag geen draadje of streepje aan worden veranderd. Officieel en volgens de traditie mogen uitsluitend mannen een kilt of geruite rok dragen. Ze doen dat vooral bij feesten, trouwpartijen en officiële plechtigheden, maar ook bij sportmanifestaties. De Schotse voetbalsupporters die hier enkele maanden geleden neerstreken, met hun polarjacks gecombineerd met geruite rokken, zullen niemand ontgaan zijn. En, vreemd genoeg, verwijfd zien ze er allerminst uit in hun rok.

In de 18de eeuw had een Schotse man de keuze uit drie kledingstukken. Naast de kilt mocht hij ook een zogenaamde belted plaid dragen, een lange lap geruite stof die met een riem om het middel werd opgehouden, of een smalle geruite broek, de zogenaamde trews. De souvenirwinkels van Edinburgh tot Oban blijven onverdroten geruite kilts en pantalons verkopen (de black-watch-ruit, donkergroen met blauw en zwart is erg gewild). De pantalons krijgen vooral bijval van Amerikaanse toeristen op leeftijd, die er een gekleed alternatief in zien voor hun joggingbroek.

Maar naast de traditie steekt de Schotse ruit geregeld ook de kop op in de mode. In de jaren zestig wilde elk meisje een Schots geruite rok, die met een reusachtige veiligheidsspeld werd dichtgehouden. De ruit was meestal rood-groen of rood-blauw, en bij voorkeur droeg je er een rode twinset bij. Een heel andere betekenis kreeg de ruit in de punkperiode. Strakke tartanbroekjes werden dan gecombineerd met spijkerstof, of met leder en kettingen, als teken van rebellie. In de Franse mode deed de tartan zijn intrede bij Jean-Paul Gaultier, toen die in de jaren tachtig zijn pakken met brede schouders en smalle taille uitvoerde in een opvallende geel-met-zwarte ruit. Zelf verscheen hij ook graag in kilt op de televisie (onder meer in het programma Eurotrash) en toen zijn parfum werd gelanceerd, kwam er als toemaatje een teddybeer in een Schots geruite kilt met een gestreepte matrozenpull, het lievelingskledingstuk van de ontwerper.

Een nieuwe heropleving van de ruit kwam er zo'n goede vijf jaar geleden, toen Four Weddings and a Funeral in de zalen kwam. Daarin draagt Simon Callow een Schotse kilt bij het derde huwelijk. Hij voert er overigens een traditionele Schotse dans mee uit, wat hem fataal wordt. In Prêt-à-Porter van Altmann loopt Richard E. Grant in diezelfde periode in hevige Schotse ruiten over de catwalk. En dan waren er de Schotse epossen: Mel Gibson in Bravehaert, Christophe Lambert in Highlander: The Final Decision, Liam Neeson in Rob Roy. De Schotse ruit leek weer even immens populair te gaan worden.

Wat de aanleiding was om de ruit deze winter op het modetoneel te doen verschijnen, is niet zo direct aanwijsbaar. Maar ze kwam wel. Niet zozeer in de vorm van de Schotse rood-groene, maar eerder in de gedaante van het Argyle-motief of de diamantruit - die destijds zo populair werd gemaakt door sokkenfabrikant Burlington, dat men ze de 'Burlington-ruit' is gaan noemen. Ally McBeal bijvoorbeeld rende in een trui of een twinset met Burlington-ruiten door haar televisieserie. Vivienne Westwood kwam groeten aan het eind van haar zomerdefilé 2002 in een chocoladebruine polotrui met roze diamantruiten.

Het motief inspireerde kennelijk ook jonge creatievelingen. Het Belgische duo A.F. Vandevorst maakte prachtige truien in roze en grijze diamantruit met een zilveren streepje erdoor, met wijd uitlopende lange mouwen. Bernhard Willhelm, de vanuit Antwerpen opererende Duitser, combineerde grijs-paarse diamantruiten met een veelkleurige Schots geruite sjaal. Ook bij Veronique Leroy en Castelbajac zijn er ruiten te zien, en dat Scapa of Scotland ze in haar Belgische collectie steekt, hoeft niet te verwonderen. Het Franse tricotmerk Rodier sprong ook mee op de ruitenkar, net als het eveneens Franse ondergoedlabel Erès en de sportmerken Helly Hansen en Henri Lloyd.

En dan is er natuurlijk ook nog het weer razend hippe Britse Burberry dat zijn signatuurruit in beige, zwart en rood print op paraplu's en sjaals, op bikini's en hondenjasjes, als een discreet streepje in de kraag van een truitje of als een vlag op een enkellange huisjurk. Deze winter paste Burberry zijn kleuren overigens aan de mode aan, met paarse en roze ruiten, of voor wie het wat soberder wou, zwart en wit.

En dan is er Burlington zelf natuurlijk. Deze Amerikaans- Beierse fabrikant met Britse look maakt al jaren de bekende Argyle-sokken en beleefde daarmee een onbetwistbaar hoogtepunt in de tweede helft van de jaren tachtig. In 1987 verkocht Burlington wereldwijd niet minder dan 17,4 miljard paar sokken, en dan waren er kennelijk nog niet genoeg, want de namaak tierde welig. Als antwoord daarop maakte Burlington in 1988 een oormerk in zijn sokken in de vorm van een goudkleurig metalen rondje, waaraan je de 'echte' geruite Burlington-sok kon herkennen.

Vandaag is de ruitenrage niet onopgemerkt voorbijgegaan aan de leiding van het bedrijf. Sokken zijn er natuurlijk nog, maar artistiek directeur Andreas Aschauer-Martinelli wil meer. Deze winter kwam er een volledige herencollectie, gaande van sokken over ondergoed tot truien en pakken, en een gamma accessoires voor dames, zoals de geruite losse mouwen, die worden gedragen bij een mouwloos truitje. Voor volgend jaar wil Aschauer voorzichtig op dezelfde weg verder gaan, met meer kleding voor dames en enkele objecten voor het huis. Geruit natuurlijk.

Ruiten, eentonig? Bij Burlington weet men er oneindig op te variëren. Zo heeft men liefst 150 verschillende kleuren in huis, waarmee telkens andere diamantmotieven worden gemaakt. Er zijn klassiekers die onverwoestbaar blijken, zoals 'Country Side' en 'Club College', maar daarnaast zijn er actuelere kleurencombinaties zoals 'Purple Shades' voor deze winter en 'Paintbox' voor komende zomer. Als typisch vrouwelijk thema voor de komende zomer noemt Burlington zijn 'Violets' , tinten van paars in combinatie met lichtgroen.

De ruit blijft overigens vooral een Britse connotatie houden, want ook bij Burlington keert men terug naar de Engelse stijl met een licht retrogevoel.

bij burlington heeft men liefst 150 verschillende kleuren in huis, waarmee telkens andere diamantmotieven worden gemaakt

foto's etienne tordoir en rv

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234