Zondag 19/09/2021

Schotland kiest voor 'consensuspolitiek'

Geen enkele partij heeft tijdens de eerste verkiezing voor het Schots parlement een meerderheid gehaald. Labour haalt 56 van de 129 zetels, terwijl de onafhankelijkheidsgezinde Scottish National Party (SNP) op 35 of 36 zetels uitkomt. Schotland bereidt zich voor op een coalitieovereenkomst tussen Labour en Liberalen, en lijkt tevreden met dat vooruitzicht.

Edinburgh.

Van onze verslaggever ter plaatse

Het gebrek aan enthousiasme voor deze historische verkiezingen - het eerste Schotse parlement sedert 1707 en bovendien het eerste dat democratisch verkozen wordt - werd duidelijk in de stemkantoren. De opkomst lag, ook door het gure weer, behoorlijk laag: 55 procent van de kiesgerechtigden bracht een stem uit, ongeveer 15 procent minder dan tijdens de Britse parlementsverkiezingen van 1997.

Schotse kiezers kregen twee stemmen, een voor een kandidaat (degene die de meeste stemmen wint) en een voor een partij (met proportionele verdeling van de zetels). Het systeem had vooral tot doel de SNP weg te houden van een absolute meerderheid. Met 30 procent scoorde de SNP goed, maar niet spectaculair. De 42 procent van de stemmen die Labour haalde, maakt dat zij verreweg de grootste partij blijft, al komt ze negen zetels te kort voor een meerderheid.

Al tijdens de campagne werd gespeculeerd over een coalitie tussen het sociaal-democratische Labour en de Schotse Liberalen. De Liberalen halen 17 zetels, en verschillen eigenlijk maar op één belangrijk punt van Labour: zij willen dat het schoolgeld voor hoger onderwijs wordt afgeschaft. Dat lijkt geen onoverkomelijk discussiepunt, al zal de Britse Labour-regering in Londen de regionale afwijking financieel mogelijk moeten maken.

Vele Schotten spraken gisteren hun tevredenheid uit over het verdeelde resultaat. Ze zijn naar eigen zeggen de 'politiek van confrontatie', zoals die in Londen wordt gevoerd, beu, en zien meer heil in het Europese coalitiemodel, met consensus veeleer dan confrontatie als doelstelling.

Die hang naar consensus blies een vreemde mist over de verkiezingscampagne, met partijen die nauwelijks van elkaar durfden af te wijken, en met de Conservatieven die af en toe zelfs standpunten innamen die links van Labour lagen. Het leverde hen 18 zetels op.

Met het nieuwe kiessysteem werd een doorbraak voor de kleinere partijen beloofd, maar die kwam er nauwelijks. Eén Labour-dissident werd verkozen, één trotskist, en misschien zat het erin dat ook een lid van de Groene Partij tot het parlement zou doordringen.

Donald Dewar, leider van Scottish Labour en tot dusver minister van Schotse Aangelegenheden in de Britse regering, wordt naar alle waarschijnlijkheid first minister van Schotland.

Ook in Wales zijn donderdag verkiezingen voor een regionaal parlement gehouden. Volgens de eerste uitslagen kan Labour er rekenen op 28 tot 32 van de 60 zetels, de nationalistische Plaid Cymru zou 13 tot 17 parlementszitjes binnenhalen. Die verwachte tweede plaats maakte de leider van Plaid Cymru, Dafydd Wigley, naar eigen zeggen "extatisch", vooral toen bekend raakte dat Rhondda, een Labour-bastion in de Welshe valleien, massaal voor de nationalistische partij gestemd had.

"Labour heeft zich in Wales veel te zelfgenoegzaam opgesteld," zei campagnemanager Peter Hain gisteren aan Reuters. Hain had zich voor de stembusslag sterk gemaakt dat Labour het overal in Wales makkelijk zou halen. Maar omdat niet meer dan 45 procent van de Welshe kiesgerechtigden kwam opdagen en kennelijk vooral de Labour-getrouwen hun kat stuurden, bleef de uitslag onder de verwachtingen.

Toch stelde premier Blair tevreden te zijn met de uitslagen in Schotland en Wales. "De kiezers hebben de opsplitsing van het koninkrijk verworpen", zei de eerste minister. "Het debat dat we hebben gevoerd heeft de kiezers ertoe aangezet het separatisme te verwerpen."

Rudi Rotthier

Tony Blair: 'De kiezers hebben de opsplitsing van het koninkrijk verworpen'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234