Vrijdag 21/01/2022

Schoon heid

Terwijl Amerikaanse ouders zich tot voor kort beperkten tot het laten fatsoeneren van de flaporen of kromme neuzen van hun kroost, krijgen plastische chirurgen nu steeds meer tieners over de vloer voor borstinplantaties, buikflapoperaties, liposuctie en kinoperaties.

kun je kopen

'De kunstgaleries vluchten naar Chelsea', schreef de New York Times onlangs, 'maar de nieuwe kunst in Soho heet nu beauty.' In de voorbije negen maanden werden maar liefst zes day-spa's en negen winkels van schoonheidsproducten in de trendy wijk geopend. De angst voor ouder worden en de strijd voor het mooiste lichaam doen de beauty-industrie in dit fin de siècle bloeien als nooit tevoren.

Modeontwerpers, filmsterren en kappers lanceren hun eigen parfums en verzorgingsproducten. Hotels en grootwarenhuizen lokken klanten met spiksplinternieuwe luxueuze spa's. Cosmeticareuzen zoals Estée Lauder en Shiseido hebben hun pseudo-wetenschappelijke verkoopargumenten met groot succes vervangen door new-agegebabbel. Om de haverklap gaan er nieuwe speciaalzaken van schoonheidsproducten open. Plastische chirurgen en dermatologen zien hun markt zeer snel uitbreiden van een cliënteel van vooral volwassen vrouwen naar een dat ook opgroeiende meisjes, bejaarden en steeds meer mannen omvat. En een snelgroeiende geobsedeerde Amerikaanse elite laat zich door 'antiverouderingsspecialisten' inspuiten en een cocktail van pillen voorschrijven voor een gemiddelde van 20.000 dollar per jaar.

Laten we hen de familie Darwin noemen. Meneer is tweeënveertig, mevrouw veertig, hun dochter zestien. Ze zijn welgesteld en zien er superverzorgd uit. Meneer is mooi gebruind ('s winters gebruikt hij een zelfbruiningsproduct), hij krijgt regelmatig massages, pedicure en manicure. Hij gaat vier keer per jaar naar de tandarts voor een grondige schoonmaakbeurt van zijn gebit en hij overweegt om onder het mes te gaan om de rimpels rond zijn ogen te laten gladstrijken. Mevrouw is vanzelfsprekend, net als meneer, perfect slank. Haar onderhoudsroutine is iets uitgebreider. Naast haar regelmatige gelaatsverzorging, pedicure, manicure, massage, yogarobics, aroma- en kleurentherapie, laat ze zich wekelijks inspuiten met het onbewezen wondermiddel tegen ouder worden, hGH, een menselijk groeihormoon. Ondanks haar jonge leeftijd heeft ze al een facelift achter de rug en liposuctie gehad op haar buik, dijen en knieën. Haar borsten zijn niet één, maar al twee keer vergroot. Haar tanden zijn hagelwit gebleekt. Haar lippen danken hun wulpse volheid aan geregelde collageeninjecties. Het opvallendste is het 4.000 dollar kostende wonder op haar hoofd waar haar kapper een halve dag aan heeft gewerkt: een weelderige, glanzende, donkerbruine bos haar die verdikt en verlengd is met de lokken van een haar onbekende vrouw, doorgaans uit een derdewereldland.

Dochterlief moet niet voor haar onderdoen. Ook zij heeft dure valse haren en gretige kus-mij-lippen. Haar neus is al onder het mes geweest. En net als haar mama wil ze grotere borsten en geen grammetje vet op haar dijen en achterwerk. Ze had onlangs een afspraak met een plastische chirurg, maar de man zei, tot haar grote ontgoocheling, dat ze nog volop aan het groeien was en moest terugkomen als ze een half jaartje ouder was. De familie Darwin is nog niet de familie Doorsnee, maar zo uitzonderlijk is ze ook niet meer. Steeds meer Amerikaanse mannen, van alle leeftijden en inkomens, zwoegen om spieren te kweken, vijlen hun nagels, laten hun tanden wit maken en hun oogleden chirurgisch verjongen. Dagspa's organiseren avondjes alleen voor mannen en de nieuwste, chicste cosmeticawinkels zijn speciaal ontworpen met mannen in gedachten. In 1997 lieten meer Amerikaanse mannen dan ooit tevoren hun tanden bleken bij de tandarts. Facelifts voor mannen verdubbelden tussen 1992 en 1997 en het aantal mannelijke liposuctiepatiënten verdriedubbelde. "Het is oké geworden voor een man om zijn fysiek te verbeteren op manieren die nog niet zo lang geleden als artificieel, of erger nog, als vrouwelijk werden beschouwd", zegt dokter Larry Rosenthal, een tandarts in Manhattan die zijn patiënten een 'smilelift' in slechts één dag belooft voor de luttele som van 15.000 dollar (ongeveer 600.000 frank, 14.873,61 euro). Waarom worden mannen steeds ijdeler? Sommigen menen dat het te maken heeft met de angst van de babyboomers voor ouder worden en met het besef van jongere heren dat mannen meer dan vroeger beoordeeld worden op hun uiterlijk. De trend in de reclame om steeds meer beelden te gebruiken van halfnaakte en zelfs volledige naakte mannen lijkt hen gelijk te geven. Anderen denken dat het groeiende aantal vrouwen met een eigen inkomen mannen dwingt om zich beter te verzorgen. Zelfstandige vrouwen hebben meer keuzemogelijkheden. Ze kunnen ook kiezen om alleen te wonen in plaats van hun leven te delen met een 'aapmens' (uit een onderzoek bij de lezeressen van Cosmopolitan bleek dat een behaarde mannenrug de grootste afknapper is). Geen wonder dus dat psychotherapeuten melden dat ze steeds meer mannelijke patiënten hebben met complexen over hun uiterlijk. Marie Sacco, een klinische psychologe in New York die mensen met eetstoornissen behandelt, zegt dat een derde van haar patiënten nu mannen zijn die aan anorexia nervosa en bulimia lijden. Haar patiënten ontdekken wat vrouwen al lang weten: als een seksobject bekeken worden, kan opwindend zijn, maar ook zo beangstigend dat je er ziek van wordt. De trend van mannelijk narcisme valt voorlopig niet te stoppen. Bliss Spa, een van de nieuwe schoonheidspaleizen in Soho, moet al uitbreiden om zijn groeiend aantal mannelijke klanten te kunnen bedienen. Sephora, de winkel in Soho van de Franse parfum- en cosmeticaketen, heeft een volledig aparte muur van alfabetisch gerangschikte mannenproducten geïnstalleerd. Zonder toonbank, om de mannen niet af te schrikken. Body Shop, de Britse keten van verzorgingsproducten, lanceerde afgelopen herfst Of a Man, een lijn schoonheidsproducten voor mannen. En verscheidene plastische chirurgen in New York zeggen dat ze recentelijk aparte ingangen voor mannen hebben gemaakt om hun privacy te verzekeren. Nu is 25 procent van hun klanten mannen, tegenover 5 procent tien jaar geleden.

De topvijf van cosmetische ingrepen voor mannen zijn, beginnend met nummer een: haartransplantaties, neusoperaties, liposuctie, chemical peels en collageeninspuitingen. Het toenemende belang dat mannen aan hun lichaam hechten, blijkt ook uit het succes van een blad als Men's Health Magazine, waarvan de oplage in tien jaar tijd van 100.000 naar 1,6 miljoen exemplaren steeg.

Maar de meeste ijdeltuiten zijn nog steeds van het vrouwelijke geslacht. Ze kunnen kiezen uit een dagelijks groeiende schare van plastische chirurgen en 'esthetische' tandartsen, wier dure diensten aan geen enkele kwaliteitscontrole onderworpen zijn. Lasers en andere nieuwe technologieën beloven steeds betere resultaten. En geld is geen bezwaar. Heb je geen 9.000 dollar (ongeveer 360.000 frank, 8.924,17 euro) voor een liposuctie of geen 5.000 (ongeveer 200.000 frank, 4.957,87 euro) voor een ooglidoperatie? Geen probleem. Leen gewoon het geld bij speciale kredietbedrijven die reclame maken met slogans als "Why wait?"

De statistieken tonen aan dat steeds meer vrouwen niet willen wachten. Het aantal liposucties steeg tussen 1992 en 1997 van 47.212 tot 149.042. Het aantal borstvergrotingen steeg in diezelfde periode van 32.607 tot 122.285. Esthetische tandheelkunde, die onder meer het wit maken van tanden en het sluiten van spleten tussen de tanden inhoudt, is de snelstgroeiende specialisatie bij Amerikaanse tandartsen.

De snelle stijging van al deze ingrepen is niet zonder gevaren. Geregeld sterft er een patiënt omdat een dokter te overmoedig is en te veel vet ineens wegzuigt, terwijl hij intussen ook nog een facelift uitvoert met veel bloedverlies of omdat hij een ongezonde patiënt opereert. De beste en meest ervaren plastische chirurgen en esthetische tandartsen rapporteren dat nu bijna 25 procent van hun praktijk, tegenover 5 procent tien jaar geleden, bestaat uit het corrigeren van slordig uitgevoerde ingrepen van minder nauwgezette collega's. De problemen variëren van interne verwondingen veroorzaakt door liposuctie, verminderd zicht en zelfs blindheid na ooglidoperaties tot brandwonden door laserbestralingen.

Maar zelfs de beste dokters kunnen zich vergissen. Dokter Dennis Lynch, de voorzitter van de American Academy of Plastic and Reconstructive Surgeons verklaarde onlangs dat "10 tot 15 procent van alle plastische neusoperaties moet worden overgedaan om ademhalingsproblemen te corrigeren of om de vorm van de neus te verbeteren".

Operaties zijn natuurlijk niet het enige riskante wapen in de strijd tegen ouder worden. De allerrijksten in Amerika combineren ze sinds enkele jaren met wekelijkse inspuitingen van een synthetische vorm van hGH, een menselijk groeihormoon, hoewel een studie in 1996 aantoonde dat het product het verouderen niet afremt en de federale overheid waarschuwde tegen mogelijk gevaarlijke neveneffecten. hGH zou de huid glad houden, de spiermassa vergroten, de seksdrang verhogen, de gemoedstoestand verbeteren, het geheugen scherpen en een vijftigjarige het ijzersterke metabolisme van een achttienjarige geven. En dat alles voor slechts 400 dollar (ongeveer 14.000 frank, 347,05 euro) per week!

Dokters die aanhangers zijn van hGH, zijn meestal leden van de dubieuze American Academy of Anti-Aging Medicine, die in 1993 werd opgericht door twaalf dokters en nu al 4.300 leden telt. "Bij ons is het doel niet om gracieus te verouderen", zegt dokter Ronald Klatz, de voorzitter van de Academy, "ons doel is om nooit oud te worden." Een jaarlijkse voorraad van zijn antiverouderingshormonen, enzymen en vitaminen kost de patiënt gemiddeld 20.000 dollar (ongeveer 800.000 frank, 19.831,48 euro), wat uiteraard niet door de ziekteverzekering wordt terugbetaald.

Babyboomers willen niet alleen fysieke perfectie voor zichzelf, maar steeds meer ook voor hun kinderen. Terwijl Amerikaanse ouders zich tot rond 1992 voornamelijk beperkten tot het laten fatsoeneren van de flaporen of kromme neuzen van hun kroost, krijgen plastische chirurgen nu steeds meer tieners over de vloer voor borstinplantaties, buikflapoperaties, liposuctie en kinoperaties. In 1996 alleen al gingen 14.000 jongeren onder het mes. Dit cijfer zou echter een grove onderschatting zijn, want minstens nog eens evenveel jongeren ondergingen esthetische ingrepen door dermatologen, oogartsen, tandartsen en oor-, neus- en keelspecialisten. Plastische chirurgen zeggen dat het zeer belangrijk is om een onderscheid te maken tussen de wensen van het kind en die van de ouders. Heeft het kind een echt probleem? Heeft het een bevlieging? Staat het onder druk van zijn ouders? "Alleen met het kind praten en herhaaldelijke consultaties, gespreid over verscheidene maanden is de beste aanpak", zegt dokter Jane Petro, een plastische chirurge, die doorgaans weigert om tieners te opereren, "en ondertussen blijven hopen dat ze niet een andere dokter opzoeken die de operatie wel wil uitvoeren. In de ergste gevallen, waar de druk van de ouders extreem blijkt te zijn, dien ik een klacht in wegens kindermishandeling."

Niet alleen schoonheid met de hulp van het mes, maar ook schoonheid uit de fles zit in de snel stijgende lift naar de vermeende lichamelijke volmaaktheid. De merken worden steeds meer uit de grootwarenhuizen gehaald en individueel verkocht in ruime, op kunstgaleries lijkende, soms zelfs tempelachtige winkels. Terwijl de cosmeticabedrijven tot nog niet zo lang geleden uitpakten met allerlei wetenschappelijk klinkende verkoopformules, is het nu al new age wat de klok slaat: I Trust-badschuim van het merk Philosophy, Bliss-lotion, Chakra VII van Aveda en 5 S (een referentie naar de vijf pilaren van de islam en de vijf klassiekers van confucianisme) van Shiseido. Twee van de tot voor kort hipste merken, Hard Candy en Urban Decay, werden verleden maand voorbijgestoken door Tony and Tina. Tony en Tina is een stel artiesten dat twee jaar geleden als grap voor een kunstinstallatie een nagellak uitvond die het Chakra doopte. Op aanraden van een vriend begonnen ze met een heuse lijn van schoonheidsproducten met namen zoals Vibrational Remedies-nagellak die hen vorig jaar 2 miljoen dollar opbracht. De new age is gearriveerd. In meer dan één betekenis. Aveda, een in 1989 opgerichte firma van milieuvriendelijke, op planten gebaseerde verzorgingsproducten, werd negen maanden geleden opgekocht door Estée Lauder, een van de grootste cosmeticabedrijven ter wereld. Ook Aveda wordt in afzonderlijke lifestylewinkels verkocht, die ingericht zouden zijn met milieuvriendelijk bouwmateriaal. Deze lente zullen er in de Verenigde Staten alleen al veertig nieuwe openen.

Foto's Lisa Greenfield (Van Parys)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234