Zaterdag 05/12/2020

GetuigenissenZiekenhuisassistenten

Schommelen op randje van burn-out door onmenselijke werkritmes: ‘Ik wil in een hoekje kruipen en huilen’

‘Het ontbreken van een goed sociaal statuut voor specialisten in spé brengt hen tijdens de coronacrisis in een heel precaire situatie’, vindt Jonas Brouwers, voorzitter van VASO.Beeld Damon De Backer

Specialisten in spe vechten in de meeste ziekenhuizen mee tegen wat covid aanricht. Maar onmenselijke werkritmes en soms ook een gebrek aan respect doet veel van hen op het randje van burn-out balanceren. ‘Als wij uitvallen, ligt het ziekenhuis hier plat.’

De mail was de druppel. Daarin stond dat Stijn deze maand nog enkele 24 uren-diensten extra zal moeten doen. Stijn is een fictieve naam, want net als alle andere getuigen in dit stuk is hij te bang om openlijk te getuigen. “Ik heb het eens opgeteld”, zucht de specialist inwendige ziekten in opleiding. “De afgelopen twee weken klopte ik al weken van meer dan 85 uur. Ik zie niet hoe ik die extra shiften er nog bij kan doen.”

Hij is vooral bang om fouten te maken, zegt hij. Fouten waar patiënten de dupe van zullen worden. Die heeft hij al een paar keer bijna gemaakt, maar gelukkig voor de patiënt en voor hem was er telkens een verpleegster die hem op tijd corrigeerde. “Het is in mijn ogen echt niet meer verantwoord. Je kan op den duur gewoon niet meer helder denken”, zucht hij. “Op zo een 24 uur dienst kon je voor covid soms nog wel een paar uur rusten. Nu is dat voortdurend rennen van hot naar her. En tussen shiften krijgen we ook nauwelijks de tijd om te recupereren. Het gebeurt soms dat ik me zo op voel dat ik liefst in een hoekje zou kruipen om een potje te huilen.”

Het verhaal van Stijn is zeker geen uitzondering. Ook Maarten, een chirurg in opleiding, voelt dat hij onderdoor is aan het gaan.  Volgens hem zijn het vooral de assistenten met een brede opleiding die nu volledig overbevraagd worden. “Wij worden breed opgeleid op verschillende diensten. In de laatste jaren van onze opleiding specialiseren we ons. Eenmaal je specialist bent, gaat die algemene kennis vaak snel verloren. Een chirurg die zich specialiseert in transplantaties zal wellicht op den duur minder zicht hebben op hoe het er op intensieve zorgen aan toegaat. Bij ons, de assistenten, zit dat wel nog vers in het geheugen, en dus zijn we voor een ziekenhuis in een crisis als deze multi-inzetbaar.”

En dan krijg je situaties waarbij binnen één ziekenhuis verschillende diensten diezelfde assistenten willen inplannen. “Vaak doen ze dat los van elkaar”, zegt Maarten. “Waardoor wij aan onmogelijk zware werkweken komen. We hebben er al gesprekken over gehad met de afdelingshoofden en de directie, maar zij zeggen dat ze ook met de rug tegen de muur staan. Ze kunnen corona niet plots weg- of artsen net bijtoveren.”

Ook hij heeft al fouten gemaakt, geeft hij toe. Welke zegt hij liever niet. Maar ze zijn wel van de soort die hem wakker houdt ‘s nachts.

Kritieke zone

En wat als de assistenten helemaal uitvallen, vraagt Marian zich af. Zij had vorige week een ‘topweek’ van 92 uren, omdat er een collega-assistent uitgevallen was. En dat terwijl er eigenlijk wettelijk bepaald is dat er wekelijks gemiddeld 60 uur gewerkt moet worden, met een uitzonderlijk maximum van 72 uur. “Er werden in ons ziekenhuis coronazalen bij geopend. Dat betekent extra werk, vooral omdat er tijdens deze tweede golf beslist is dat de reguliere zorg verder moet gaan. Onze assistentengroep moet dus de zalen bemannen, maar ook de spoed en intensieve zorgen ondersteunen. En daarnaast nog eens zorgen dat de reguliere zorg kan verder gaan. Als wij uitvallen, ligt het ziekenhuis hier plat.”

De hele coronacrisis en ook de wetenschap dat de huidige tweede golf wellicht nog zwaarder wordt, weegt op het volledige zorgpersoneel. Maar de assistenten in de ziekenhuizen vormen daarbinnen een wel heel precaire groep, meent de Vlaamse vereniging van arts-specialisten in opleiding (VASO). “Hun situatie was al problematisch voor de coronacrisis”, stelt Jonas Brouwers, voorzitter van VASO. “Deze crisis is voor iedereen hard, maar assistenten zaten voordien al in een rode zone als het op werklast aankwam. Dan is zo’n crisis de duw die hen in de kritieke zone doet belanden.”

Al ligt dat niet zozeer aan de ziekenhuisdirecties, vindt Frederik. Hij wijst in het Oost-Vlaamse ziekenhuis waar hij werkt vooral naar de specialisten die hen moeten opleiden.  Frederik: “Mocht iedereen evenveel shiften opnemen, dan zou het nog leefbaar zijn. Maar bij een aantal supervisors leeft de idee dat zij het vroeger heel zwaar hadden tijdens hun opleiding, dus dat het nu aan ons is om het zwaar te hebben.”

De cultuur in sommige ziekenhuizen of beter onder bepaalde specialisten is inderdaad een deel van het probleem, meent ook Jonas Brouwers. “We horen heel vaak dat soort verhalen. Dat er een soort van hiërarchie heerst onder de artsen, waarbij de assistenten vooral als goedkope werkkrachten gezien en behandeld worden.  Dat accentueert zich nu ook meer tijdens deze tweede golf. We horen nu vanuit ziekenhuizen waar een gezonde bedrijfscultuur heerst veel minder problemen, dan vanuit ziekenhuizen waar er neergekeken wordt op assistenten. Het probleem is dat er geen enkele instantie is die toezicht houdt op het naleven van de arbeidsvoorwaarden bij assistenten.”

Zowel de ziekenhuisfederaties als de artsensyndicaten wijzen naar onderhandelingen die voor de zomer zijn opgestart over de penibele situatie van assistenten. Bedoeling is om tegen midden december samen met een collectieve arbeidsovereenkomst voor specialisten in opleiding te komen. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (sp.a) laat weten dat hij dit een heel belangrijk dossier vindt en goed zal opvolgen. “De gemaakte afspraken moeten dan door alle ziekenhuisdirecties en stagemeesters gerespecteerd worden.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234