Dinsdag 15/06/2021

NieuwsOnline betalen

Schoenen op krediet kopen, dat wringt wat. Experts waarschuwen voor ‘gratis’ leningen via apps

Met de Klarna-app hoef je je online-aankoop niet meteen te betalen. Handig, maar het houdt ook risico's in. Beeld Klarna
Met de Klarna-app hoef je je online-aankoop niet meteen te betalen. Handig, maar het houdt ook risico's in.Beeld Klarna

Wie vandaag online een product op afbetaling wil kopen, heeft daar geen kredietkaart meer voor nodig. Het Zweedse miljardenbedrijf Klarna biedt renteloze leningen aan via een app. De dienst wint ook in België snel terrein, maar zorgen de achterafbetaalmethodes niet voor meer impulsieve aankopen en een groeiende schuldenberg?

Op Belgische webshops van merken als H&M, Michael Kors en Samsung duikt er steeds vaker een nieuw icoontje op naast de vertrouwde Visa, Maestro en Bancontact. Via het felroze beeldmerk van Klarna kunnen consumenten de betaling van hun aankoop tot 21 dagen uitstellen. Het Zweedse bedrijf hamert sterk op de gebruiksvriendelijkheid van de service via hun app en maakt reclame met ‘gratis’ leningen. Die strategie werpt haar vruchten af: in 2020 spendeerden 87 miljoen gebruikers bijna 44 miljard euro via het platform. In België is het succes sinds de lancering in juni vorig jaar iets bescheidener: iedere maand betalen zo’n 200.000 mensen via de app, maar die cijfers lopen snel op.

Klarna is een van de vele ‘fintechbedrijven’ die de afgelopen jaren een sterke opmars maakten. Met die term worden firma’s aangeduid die financiële diensten of producten met innovatieve technologie combineren en zo een aanvulling vormen op het klassieke aanbod van banken. Klarna heeft als marktleider een bijzonder verdienmodel omdat de consument geen rente hoeft te betalen wanneer hij besluit om de rekening pas later te vereffenen. In plaats daarvan betaalt de handelaar een commissie aan Klarna voor ieder product dat via de app verkocht wordt.

Terwijl leningen ooit hoofdzakelijk afgesloten werden voor ‘grote’ investeringen, willen bedrijven als Klarna de drempel om iets op krediet te kopen verlagen. Dat toont zich in de producten die het vaakst op afbetaling gekocht worden via de dienst: 90 procent van de bestellingen gebeurt volgens The Woolard Review bij webshops die kledij of lifestyleproducten aanbieden. Volgens datzelfde onderzoek wijkt ook het profiel van de gemiddelde Klarna-klant af van dat van mensen die reguliere kredieten afsluiten: 25 procent van de mensen die uitgesteld betalen, is jonger dan 24. En 75 procent is niet ouder dan 36.

Nog sneller geld uitgeven

“Shoppen was nooit zo veilig, moeiteloos en leuk”, klinkt het in een van de reclamespots van de Zweedse dienst, maar experts wijzen erop dat aan het gebruik van dergelijke betaalmethodes wel degelijk risico’s verbonden zijn. “Bedrijven als Klarna werken een budgettaire drempel weg”, zegt Malaika Brengman, professor consumentengedrag aan de VUB. “Met een betaalkaart geven mensen sowieso sneller geld uit dan wanneer ze iets cash afrekenen. In de ‘anonieme’ omgeving van een smartphone-app wordt die neiging nog versterkt. Op die manier worden mensen verleid tot impulsieve aankopen en kunnen consumenten die grotere wensen hebben dan wat ze zich financieel kunnen veroorloven, snel schulden opbouwen.”

Brengmans bevindingen liggen in lijn met internationaal onderzoek naar de drijfveren van mensen om diensten als Klarna te gebruiken. Onderzoeksbureau CB Insights toonde onlangs aan dat bijna 40 procent van de Amerikanen via de achterafbetaalmethodes aankopen doet die anders niet in hun budget zouden passen. Veertien procent gebruikt de diensten omdat ze bij andere instanties die kredieten aanbieden al te hoge schulden hebben. Bij een peiling van Reuters gaf vier op de tien Amerikanen die Klarna gebruiken ook aan dat ze al minstens één keer een betaling gemist hadden.

Hoewel soortgelijk onderzoek voor de Belgische markt niet beschikbaar is, stellen die onderzoeksresultaten de Klarna’s van deze wereld in een heel ander daglicht. Is er een bijkomend wetgevend kader nodig dat de activiteiten van fintechbedrijven strenger reguleert en dat de belangen van (kwetsbare) mensen verdedigt?

Zelfregulering

Klarna ziet een groot verschil tussen zijn eigen werking en die van kredietkaartmaatschappijen: “Ons verdienmodel draait niet rond reminder fees of interesten. We verdienen geen geld wanneer mensen niet op tijd betalen”, klinkt het bij het bedrijf. In tegenstelling tot kredietkaarten schat het platform voor elke transactie in of de consument een product kan betalen. Is het risico te hoog dan kan de klant enkel via directe overschrijving betalen. Als er dan toch wanbetalers zijn, onderneemt Klarna na een eerste gratis herinnering een reeks stappen waarvoor onkosten in rekening gebracht worden. Een aanpak die ervoor zorgde dat het omzetaandeel van laatbetalers sinds 2013 met 85 procent afnam.”

Maar enkele landen waarin Klarna grote successen boekt, geloven niet dat louter zelfregulering soelaas zal brengen. Zo kondigde Australië onlangs een gedragscode aan voor bedrijven die de mogelijkheid aanbieden om achteraf te betalen. Het Verenigd Koninkrijk tikte Klarna op de vingers omdat een van zijn advertenties “op onverantwoordelijke wijze zou aanmoedigen om schulden te maken”.

Brengman denkt niet dat Klarna in België even succesvol als in de Angelsaksische wereld zal worden: “In de Verenigde Staten gaan mensen veel sneller een lening aan, terwijl de Belgen er nog altijd om bekend staan vrij spaarzaam te zijn.”

Toch meent ze dat het nuttig zou zijn om sensibiliseringsacties uit te werken die consumenten op de mogelijke gevaren van de betaalplatformen wijzen. “Vijf procent van de mensen is koopverslaafd. Een deel van die groep kan zich de aankopen veroorloven, maar anderen krijgen via de apps een extra kans om financiële problemen te ontwikkelen. Net daarom is het belangrijk om de hele samenleving over de werking van zulke applicaties te informeren en aan te geven dat het financiële risico ook via de smartphone niet verdwijnt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234