Dinsdag 24/11/2020

Schizofrenie van de tragikomedie

'Autobiografische' film speelt zich af op vertrouwd Woody Allen-terrein

Tragikomedie l Melinda & Melinda HHH

Jan Temmerman

'We communiceren toch goed?', vraagt de man ietwat verontrust aan zijn vrouw. 'Ja, natuurlijk', klinkt het veeleer verveelde antwoord. 'En kunnen we daar nu over zwijgen!'. Het is een van de typische dialogen, exemplarisch voor een mank lopende relatie, uit de tragikomedie Melinda & Melinda, de nieuwe film van de Amerikaanse scenarist-regisseur Woody Allen.

Over de genreomschrijving 'tragikomedie' kan deze keer geen enkele twijfel bestaan. Het woord zou zelfs speciaal voor deze film uitgevonden moeten worden als het nog niet zou bestaan. Sommige mensen vinden de films van Woody Allen sowieso altijd een tragische bedoening, maar dat doet hier nu even niet terzake.

De beginsequentie maakt direct duidelijk dat we ons op vertrouwd Woody Allen-terrein bevinden. Een Amerikaans filmcriticus merkte trouwens ironisch op dat het gebruik van de uitdrukking 'familiar Allen territory' verplicht is in elke recensie van een Woody Allen-film. Volgens de recensent, duidelijk een fan, staat dat ergens gestipuleerd in de reglementen van de Amerikaanse Critic's Guild.

Maar we hadden het over het begin van Melinda & Melinda. In een bar in Manhattan zitten enkele bevriende intellectuelen druk te discussiëren. Het zijn allebei theaterauteurs; de ene schrijft populaire komedies, terwijl de andere zich op ernstige drama's toelegt. Het gesprek gaat over het verschil tussen beide toneelgenres, over hun moeilijkheidsgraad en publiek succes, over hun artistieke waarde en intrinsieke kwaliteiten. "Tragedy confronts, comedy escapes", probeert een van hen het dilemma samen te vatten. Maar ze raken er niet echt uit.

Iemand anders begint dan maar te vertellen over Melinda. Op een avond stond die jonge vrouw totaal onaangekondigd voor de deur bij een bevriend koppel, dat haar in lange tijd niet meer gezien had. Het bezoek bleek een totale verrassing, want het echtpaar had net die avond een etentje georganiseerd voor enkele andere gasten. Maar alvorens we te weten komen wat er nu precies met die Melinda aan de hand was, nemen beide toneelschrijvers het initiatief over. Ze beslissen ter plekke om op basis van die summiere anekdote elk hun eigen verhaal te verzinnen over Melinda. De ene zal dan vanuit een komische en de andere vanuit een dramatischere invalshoek doen.

Op die manier krijgen we een door elkaar heen gemonteerde, dubbele vertelling, wat direct de titel Melinda & Melinda verklaart. Alleen het titelpersonage, dat uitstekend vertolkt wordt door de jonge Australische actrice Radha Mitchell, blijft samen met het uitgangspunt bewaard in beide verhalen, terwijl de andere personages door verschillende acteurs en actrices gespeeld worden. In het ene geval is Melinda een optimistische jonge vrouw die, ondanks enkele tegenslagen, van het leven wil genieten. In het andere geval is zij een depressief, zelfs suïcidaal personage. De andere figuren en de situaties waarin beide Melinda's die ontmoeten, situeren zich eveneens op 'familiar Allen territory': relationele perikelen, professionele ambities, emotionele problemen, liefde en verliefdheid, ontrouw en ontgoocheling. Stilaan merken we dat de respectieve verhalen ondanks hun uiteenlopende invalshoek niet zoveel van elkaar verschillen, ook omdat het komische luik ernstige momenten bevat en het tragische gedeelte niet helemaal humorloos is. Het lijkt wel het leven zoals het is. De conclusie is evident maar daarom niet minder relevant: het leven uiteindelijk is wat je er zelf van wilt maken: iets vrolijks of iets sombers.

Wat Melinda & Melinda extra interessant maakt, is dat de film de perfecte illustratie levert van een thematiek die altijd al aanwezig is geweest in leven en werk van Woody Allen. Het frappantste voorbeeld was Stardust Memories uit 1980, waarin Allen de rol speelt van een regisseur die alleen nog ernstige films wil maken, maar van zowat iedereen, inclusief een buitenaardse fan!, te horen krijgt dat zijn vroegere komische films zoveel beter en leuker waren. In dat opzicht is deze nieuwe tragikomedie de autobiografische film par excellence geworden. En Woody Allen is het daar zelf mee eens: "Ja, ik denk dat het juist is. Vanuit psychologisch oogpunt draait Melinda & Melinda om een conflict dat ik heb en dat ik altijd al gehad heb, namelijk of ik een bepaald idee op een komische dan wel een tragische manier tot uitdrukking wil brengen. Over het algemeen situeert mijn vakkundigheid zich meer op het komische vlak, maar ik waag mij altijd op dat andere terrein omdat ik er niet aan kan weerstaan. Het is een soort schizofrenie. Ik denk dat het gerechtvaardigd is om te zeggen dat deze film op dat vlak inderdaad autobiografisch is. Hij brengt als het ware een onbewuste impuls van mij aan de oppervlakte."

Een interview met Woody Allen kunt u zaterdag 15/01 lezen in DMMagazine.

Regie Woody Allen Vertolking Radha Mitchell, Will Ferrell, Jonny Lee Miller, Amanda Peet, Chlöe Sevigny, Wallace Shawn, Chiwetel Ejiofor Land VS Speelduur 100 minuten

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234