Zaterdag 19/09/2020

Klimaat

Schisma lijkt compleet nu Trump zich uit klimaatverdrag terugtrekt

President Trump in de rozentuin van het Witte Huis: ‘We gaan onderhandelen over een totaal nieuwe deal.’Beeld AP

De Verenigde Staten stappen uit het Klimaatverdrag van Parijs. De onmiddellijke gevolgen wegen zowel financieel als ideologisch bijzonder zwaar. Met de beslissing keert president Trump zich helemaal af van de rest van de wereld.

"We gaan nu onderhandelen over een aangepaste of een totaal nieuwe deal, die wel eerlijk zal zijn voor Amerika en zijn belastingbetalers. Als dat lukt, dan is dat fantastisch. Als het niet lukt, dan is dat ook oké." Dat kondigde de Amerikaanse president Donald Trump, notoir klimaatnegationist, gisteravond aan in de zonovergoten rozentuin van het Witte Huis. 

Die heronderhandelingen kunnen weleens met een sisser aflopen. "Trump kan altijd proberen, maar er zal bij de andere landen bitter weinig appetijt zijn om de gesprekken opnieuw te openen. Aan de vorige deal is jaren en jaren gewerkt", voorspelt Hans Bruyninckx, directeur van het Europese milieuagentschap EEA. Gisteravond lieten Frankrijk, Duitsland en Italië alvast weten in een gemeenschappelijke mededeling dat zij niet van plan zijn om opnieuw rond te tafel te gaan zitten. 

Amerikaanse exit 

Officieel uit de deal stappen, die zijn voorganger Barack Obama die twee jaar geleden nog mee ondertekende in Parijs, zal jaren duren. Maar Trump kan wel onmiddellijk stoppen met zijn engagementen na te komen. De afdwingbaarheid van een akkoord zoals de klimaatdeal is namelijk bijzonder laag. Dat betekent dat de gevolgen van de Amerikaanse exit onmiddellijk voelbaar zullen zijn. 

Om te beginnen financieel. De klimaatdeal van Parijs werd gesloten door 195 van de 197 landen (enkel Nicaragua en Syrië tekenden niet), maar het gros van de kosten wordt gedragen door Europa en de VS. Hoe het klimaatfonds na het vertrek van de VS nog tot 2020 aangevuld zal worden met 100 miljard dollar per jaar, is nog volstrekt onduidelijk. 

Maar ook ideologisch zal de beslissing bijzonder zwaar wegen, voorspelt Bruyninckx. "De absolute wereldtop aan klimaatwetenschappers zijn Amerikanen. De beste onderzoeksinstituten bevinden zich in de VS. Wat gaat dit financieel voor hen betekenen? Dit gaat een ongelooflijke clash veroorzaken in de kenniseconomie."

Om nog te zwijgen van de politieke gevolgen. Zodra Trump zijn beslissing had uitgesproken, stroomden de reacties van over de hele wereld binnen en die zijn eensluidend negatief.  Zo noemt EU-commissaris van Klimaat en Energie Miguel Arias Cañete het "een trieste, trieste dag voor de wereld, de dag waarop de Verenigde Staten zich afkeerden van het gevecht tegen klimaatverandering". 

Voor David Criekemans, professor Internationaal Beleid (Universiteit Antwerpen), is het duidelijk. "America first is vooral America isolated. Als Trump internationale besluitvorming blokkeert, dan zullen er elders ad-hocconfiguraties ontstaan.” Landen als China, de Europese Unie en Brazilië gaan nauwer samenwerken, terwijl Trump aan de zijlijn wordt gezet, voorspelt hij. "De Verenigde Staten hebben bij deze hun mondiale leiderschap gelost."

 Domino-effect

Of het eenzijdige vertrek van de VS voor een domino-effect zal zorgen, valt nog af te wachten. Maar in een zoektocht naar nieuwe bondgenoten beleefde de EU gisteren alvast een opsteker. Zowel China, dat tien jaar geleden de fakkel van de VS overnam als grootste uitstoter van CO2, als India verzekerde dat zij vast van plan zijn om hun verbintenissen te blijven nakomen. 

Voor Europa en China kan er zo toch nog een lichtpuntje zijn, meent Criekemans. "Europa krijgt zo een kans om weer voorop te lopen. En China krijgt de ruimte om op het vlak van groene technologie en patenten een serieuze inhaalbeweging te maken, waartoe de Verenigde Staten veel moeilijker toegang zullen krijgen. Het is afwachten hoe een bedrijf als Tesla daar last van zal hebben.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234