Vrijdag 24/01/2020

'Schimmen' in viervoud

theater

braakland/zhebilding bewerkt paul auster

Leuven / Van onze medewerker

Peter Anthonissen

De vernieuwde regieopleiding van het Brusselse Rits zendt steeds vaker haar zonen en dochters uit. Nadat Raven Ruëll eind vorige maand zijn debuut had gemaakt in de bottelarij/KVS, zetten Hein Mortier, Adriaan Van Aken en Ivan Vrambout hun eerste professionele stappen bij het jonge Leuvense theatergezelschap Braakland/ZheBilding. Hun vroegere jaargenoot Stijn Devillé nodigde hen daartoe uit. Met zijn vieren bewerkten zij Ghosts (1986), een korte roman van de Amerikaanse auteur Paul Auster, tot Schimmen.

Samen met City of Glass en The Locked Room maakt Ghosts deel uit van Austers zogenaamde The New York trilogy. Het boek is een hedendaagse variant op het hardboiled detectiveverhaal. De eerste pagina vat de zaak kernachtig samen: Wit geeft de privé-detective Blauw de opdracht om Zwart te schaduwen. Meer uitleg krijgt Blauw niet. Aanvankelijk lijkt de taak een makkie, maar het tegendeel blijkt waar: Zwart doet immers weinig meer dan de hele dag aan een tafel te zitten, en te lezen of te schrijven. Desondanks gaat Blauw zo erg in de karwei op dat hij er het hoofd bij dreigt te verliezen. De op het eerste gezicht doordeweekse opdracht wordt een strijd met zichzelf, op leven en dood.

Braakland/ZheBilding liet zich door het in de roman aanwezige dubbelgangersmotief inspireren om vier identiek geklede 'broertjes' Blauw ten tonele te voeren. Omdat de vier spelers-regisseurs fysiek echter behoorlijk van elkaar verschillen, heeft hun gezamenlijke verschijning iets komisch. Om beurten nemen Devillé, Mortier en Van Aken het woord; Vrambout houdt zich meestal zwijgend op de achtergrond. Het kwartet is tegelijk verteller en vertolker van zijn eigen verhaal. Die mengvorm past bij het boek, dat de verhouding tussen schrijver en personage problematiseert: Auster suggereert dat Blauw aan het slot in opstand komt tegen de plot die hem voorgeschreven wordt. Het voorbeeld van de Italiaanse theaterauteur Luigi Pirandello (Zes personages op zoek naar een auteur) is niet ver weg. Tot dat existentiële niveau dringen Devillé en zijn maats echter niet door. Ze stippen vooral het schijnbaar doelloze van Blauws onderneming en dus de absurditeit van het gegeven aan.

Dat Schimmen als voorstelling slechts met mate boeit, heeft er mee te maken dat de vier spelers-regisseurs te weinig op dit laatste aspect zijn doorgegaan. De verviervoudiging van Blauw stelt een opeenvolging van geinige scènische oplossingen in het vooruitzicht, maar het blijft bij details, zoals het naar elkaar staren met toiletpapierrolletjes als verrekijker. Ook het ad absurdum herhalen van een val, op zich een geslaagd effect, mist continuïteit. De aanwezigheid van vier gelijk uitziende figuren op het toneel bood beslist de mogelijkheid tot meer speelse momenten. Nu lijkt de ingreep vooral bedoeld om ieder een rol te geven en bezig te houden.

Niet het spelen, maar het vertellen wint aan belang. Om Austers woorden met steeds eenzelfde overtuigingskracht te brengen, mankeren de als regisseur opgeleide spelers dan weer de nodige podium- en tekstvastheid. WAT: Schimmen

WIE: Braakland/ZheBilding WAAR EN WANNEER: op 19/10 in de Molens van Orshoven, Leuven (tel. 016/22.21.13); op 20/10 in het Museumtheater, Sint-Niklaas (tel. 03/766.39.39). Op tournee tot en met 17/11. Info op tel. 016/22.63.45, www.inbreek.be. ONS OORDEEL: Schimmen mist speelse momenten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234