Woensdag 20/10/2021

Schilderijen met een laagje emotie

'Schilderijtje, schilderijtje aan de wand. Vertel me alstublieft, wat is mijn huidige gemoedstoestand?' Misschien hebt u het binnenkort ook wel in uw woonkamer hangen, een schilderij dat zich aanpast aan hoe u zich voelt: boos, blij of droevig.

Door Stephen Rosé

BRUSSEL l Stel u eens voor, een digitale Picasso in huis die roze wordt als u zich gelukkig voelt en blauw als u bedroefd bent. Met een technologie die een Brits-Amerikaans team onlangs heeft ontworpen, behoort dat misschien tot de mogelijkheden.

"Voorlopig is de techniek nog niet mogelijk op het werk van grote kunstenaars als Picasso, maar het behoort wel tot de te onderzoeken mogelijkheden", zegt onderzoeker John Collomosse van het departement computerwetenschappen aan de Britse universiteit van Bath in een gesprek met De Morgen.

Samen met Maria Shugrina en Margrit Betke, onderzoekers van de Amerikaanse universiteit van Boston, ontwikkelde Collomosse een technologie waardoor een foto wordt omgezet in een digitaal schilderij dat de gemoedstoestand van een persoon kan herkennen en daar gepast op zal reageren. Door zijn kleuren en achtergrond te veranderen of door grovere penseelstreken te simuleren, om maar enkele voorbeelden te noemen. Het project werd onlangs gepresenteerd op de Non-Photorealistic Animation and Rendering Conference in het Franse Annecy.

"Waar we mee werken, is in feite een heel eenvoudige techniek die je zelfs in Photoshop op de computer kunt terugvinden", zegt Collomosse. "Van een eenvoudige, digitale foto maakt de computer een soort digitaal schilderij. Dat was ook onze eerste stap: van een Chinese draak een foto nemen en daarvan een digitaal schilderij laten maken. Maar waar de meeste photoshoppers daar stoppen, gingen wij nog een stapje verder: de stap naar wat ik noem het empathisch schilderen."

Met behulp van een camera, geïnstalleerd net boven het schilderij, wordt het gezicht van de toeschouwer waargenomen en geanalyseerd door een computer. Op basis van een achttal parameters gaat het programma na hoe de kijker zich voelt. "De manier waarop je je mond krult, je wenkbrauwen fronst en je ogen openhoudt, het vertelt allemaal iets over de emotie die overheerst: blij, droevig, boos", zegt Collomosse. "Op basis van die parameters beslist de computer in welke emotionele staat je je bevindt en in realtime beantwoordt het schilderij aan die vastgestelde emotie."

Bij een tevreden persoon krijg je levendige kleuren, dito achtergrond en de indruk van kleine, zachte penseelstreken. Bij droevige mensen worden dat sombere kleuren en langere penseelstreken. Boze gezichten geven dan weer donkerhelle kleuren en heel grove penseeltoetsen. Collomosse: "Het resultaat is een digitaal canvas dat geleidelijk van kleur en stijl verandert en dat daardoor een nieuwe, interactieve, artistieke ervaring biedt."

Maar wat als een boos iemand een boos schilderij ziet, wordt die dan niet nog bozer? "Eigenlijk hebben we geen onderzoek gedaan naar de feedback van de mensen", stelt Collomosse. "Maar ik veronderstel inderdaad dat als je al boos bent je niet iets wilt zien waardoor je nog kwader kan worden. Wat ik wel kan zeggen, is dat iedereen geamuseerd raakte door dit project, ook degenen met boze gezichten, waardoor ook zij uiteindelijk blijer werden."

Of er binnenkort empathische schilderijen in het Museum voor Schone Kunsten te bewonderen zullen zijn, valt nog af te wachten. "De musea zijn niet de primaire markt voor deze vorm van schilderijen. Dat zijn huishoudens van de gewone mens. Al moet ik toegeven dat sinds de techniek bekend is, ik al telefoontjes heb gekregen van artiesten die bijzonder geïnteresseerd zijn in mijn technologie en ze graag willen gebruiken voor een van hun projecten."

En zelfs als het binnenkort in een of ander musea te bewonderen zal zijn, wat als een volledige groep mensen naar een dergelijk schilderij kijkt in een kakofonie aan emoties? "Dan zal niet elke emotie worden weergegeven. De computer kiest er het dominantste gezicht uit", aldus Collomosse.

Het Brits-Amerikaans team hield het voorlopig nog op digitale schilderijen van een Chinese draak, van de Londense Big Ben en van een tros bananen. Maar ook van bekende schilderijen zou het theoretisch mogelijk zijn om een digitale soortgenoot te maken die reageert op zijn publiek.

"We hebben het nog niet geprobeerd, maar als je een foto zou nemen van een werk van Francis Bacon, zou de computer daar ook een digitaal schilderij van kunnen maken en dan kunnen we onze technologie daar inderdaad op toepassen", zegt Collomosse. "Slechts voor één soort schilderijen zie ik problemen: de abstracte werken. Zoals die van Piet Mondriaan. De computer slaagt er heel moeilijk in om dat soort schilderijen over te zetten in digitale vorm."

De bestaansredenen van het project liggen volgens de onderzoekers vooral bij het vernieuwende, interactieve effect voor kunstminnaars. "We hopen dat we kunst daardoor toegankelijker kunnen maken bij een breder publiek. Maar ook om de technologie te verbeteren om van foto's schilderijen te maken, is dit project van belang geweest", zegt Collomosse. "Er is immers een groeiende markt die vraagt naar middelen om digitale foto's en video's te beheren en te manipuleren. De markt van de digitale fotografie heeft echt een vlucht genomen. Die van digitale schilderijen misschien straks ook."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234