Vrijdag 15/11/2019

Schild & Vrienden

Schild & Vrienden ontsproot uit het KVHV: "Ik dacht, verdorie, dit is hier aan het ontsporen"

Dries Van Langenhove spreekt S&V-leden toe in de tuin van het Oude Klooster Maleizen. Beeld RV

Schild & Vrienden groeide uit het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV). Die studentenbeweging werd de voorbije jaren een voedingsbodem voor identitaire en religieuze radicalisering. "Ik dacht, verdorie, dit is hier aan het ontsporen."

Om te begrijpen in welke omgeving de denkbeelden van Dries Van Langenhove en S&V-medestanders zoals Michiel Vantongerloo en Louis De Stoop langzaam maar zeker radicaliseerden, moet je terugblikken op hun vroege studentenjaren. In 2013 mocht Van Langenhove zich in Gent nog ‘Vbr. ‘DECIBEL’, Maior Schachtorum’ – schachtenmeester – bij het Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV) noemen.

De katholieke en nationalistische studentenvereniging was toen al decennia een respectabele kweekvijver voor politici, zoals de huidige KVHV-ereleden Pieter De Crem (CD&V), Bart De Wever en Jan Jambon (N-VA), bedrijfsleiders zoals Fernand Huts, en academici. 

Maar de voorbije jaren gleed de organisatie af in het extremere vaarwater van de Vlaamse beweging. Dat was ook te zien aan de eretafels van de ‘Uylenspiegelfeesten’ van het KVHV in het Gentse Gravensteen, die Van Langenhove vanuit het bestuur mee organiseerde. Daar schoven in 2014 niet alleen academici aan zoals de Leuvense professor Matthias Storme of politici als Brecht Vermeulen (N-VA) en Barbara Pas (VB), maar ook VU-eresenator Oswald Van Ooteghem.

Van Ooteghem vocht tijdens WOII aan de kant van de nazi’s. In 1941 trok hij met het Vlaams Legioen naar het oostfront. Hij werd oorlogsverslaggever voor de Duitsers en SS-officier bij het Vlaams Jeugdbataljon. Toen hij in 1949 terugkeerde naar België kreeg hij drie jaar cel, waarvan hij een jaar uitzat. Later werd hij politiek actief bij de toenmalige Volksunie en nam hij afstand van zijn 'zwarte verleden'. Maar door de pijnlijke erfenis van de oorlogsjaren bleef hij omstreden. In 2013 gaf hij ook al een lezing bij het KVHV Gent. Van Langenhove tekende aanwezig.

KVHV’ers pronken met een vlag van Génération Identitaire, een Franse rechts-­radicale beweging. Beeld RV

'Génération Identitaire'

Eenzelfde spreidstand tussen gewoon en extreem nationalisme zie je ook in zangboeken van het KVHV, die ook op YouTube staan. Daar staan veel onschuldige cantusgezangen in, maar tot op vandaag ook ‘strijdliederen’, zoals 'Wij zijn bereid' uit 1937. Naast de afbeelding van een Duitse soldaat staat de tekst: ‘Eens komt het uur / gloeiend als vuur / dat de vijand grimmig voor ons staat / en het uur der Dietsche zege slaat / komt straks de harde strijd / wij zijn bereid’. 

In 2012 kwamen er bij het KVHV ook al leden op bezoek van de Franse Génération Identitaire (GI). Ze pronkten op de foto met Bo De Geyndt, een van Van Langenhoves bevriende KVHV'ers. Vier jaar later zou Van Langenhove bij GI een zomeruniversiteit volgen. Hij richtte in die tijd ook een Vlaamse GI op.

Niet alle aanwezigen op de Uylenspiegelfeesten zijn opgezet dat het KVHV zulke extreme stemmen nog omarmt. Brecht Vermeulen, Kamerlid voor N-VA uit Roeselare: “Ik lag in 1991 mee aan de basis van een heroprichting van het KVHV in Gent. Toen waren we een klassieke studentenbeweging. Rond de eeuwwisseling zijn ze een andere richting uitgegaan dan wij destijds voor ogen hadden.”

De omslag werd gemaakt toen Tom Vandendriessche, huidig Vlaams Belang-fractiemedewerker in het Europees Parlement, overkwam van het NSV. Onder zijn invloed als preses zou het KVHV volgens onze bronnen "een forse ruk naar rechts" hebben gemaakt. Na zijn komst werden plots nogal wat radicale groepen uit Oostenrijk uitgenodigd, zoals het rechts-radicale Burschenschaft Olympia uit Wenen of leden van de Freiheitlicher Jugend, de jeugdorganisatie van de rechts-radicale FPÖ.

Vermeulen zag de sfeer zichtbaar veranderen: “Plots waren we er met veel minder N-VA'ers en hadden Vlaams Belangers er een grotere bende. VB-voorzitter Tom Van Grieken kwam er rekruteren. Toen al dacht ik, verdorie, dit is hier aan het ontsporen. Men ging weg van een klassieke Vlaamse beweging en evolueerde naar een nieuw-rechtse organisatie die ook internationaal contacten zocht. Nogal wat van mijn N-VA-partijgenoten willen er daarom niet meer heen. Maar ik ben van mening dat, als we de vele goede mensen die er nog zijn achterlaten, we een braakland laten bezaaien door mensen met radicale bedoelingen."

En zo wandelden er nog binnen bij het KVHV.

In het klooster

Andere ingewijden wijzen ons niet alleen op de invloed van de identitaire beweging bij het KVHV Gent, maar ook van een ultrakatholieke strekking in Antwerpen, mede onder invloed van KVHV-erelid Gert Verbeken.

Verbeken is sinds 2009 priester. Hij werd gewijd bij de Oostenrijkse congregatie Servi Jesu et Mariae (SJM) – ‘Dienaren van Jezus en Maria’ – die in België gevestigd is in het Oude Klooster Maleizen in Overijse. Daar staat hij nu mee aan de leiding van de ultraconservatieve school Sint-Ignatius, die jongeren de katholieke leer doceert van vóór het Tweede Vaticaans Concilie (toen de Kerk werd gemoderniseerd). Missen worden er nog in het Latijn opgedragen. De school is nauw verbonden met de ethisch ultraconservatieve organisatie Pro Familia, die hevig gekant is tegen abortus, voorhuwelijkse seks en euthanasie.

Het is in de tuin van het Oude Klooster Maleizen dat Schild & Vrienden in de zomer van vorig jaar een tweedaags zomerkamp mocht organiseren. Een van hun veel verspreide en bekende groepsfoto’s is er genomen.

Pater Verbeken bevestigt dat het "seminarie" er plaatsvond met zijn toelating. “Ik bevond me op dat moment in Oostenrijk, maar het contact is er gekomen via een vriend uit het Antwerpse, wiens naam ik niet wil noemen. Als kloosterorde hebben we er geen speciale band mee. Ik had er nog nooit van gehoord maar had wel vernomen dat Van Langenhove een streekgenoot was van mij uit het Opwijkse. Ik heb in goed vertrouwen gehandeld.”

Verbeken distantieert zich van S&V sinds de Pano-uitzending. “We staan er niet achter. We willen niets met ze te maken hebben. Ik heb de indruk dat die identitaire beweging veel ‘Alles voor Vlaanderen’ maar weinig ‘Vlaanderen Voor Kristus’ is”, verwijst hij naar de AVV-VVK-slogan op de IJzertoren in Diksmuide. “Voor mij gaan beide onlosmakelijk samen met het verleden van onze nobele Vlaamse beweging, die mee aan de ontvoogding van ons volk heeft gewerkt.”

Heeft zijn kloosterorde – via organisaties als Pro Familia en Pro Vita, die kind aan huis zijn in Maleizen – ook banden met het Vlaams Belang? Pater Verbeken ontwijkt deze vraag. “Dat weet ik niet. De Kerk moet niet aan politiek doen.”

Een 'gekruisigde koe'

Bij de oprichting van de ultraconservatieve Sint-Ignatiusschool op de kloostergronden van Maleizen was ook Wouter Jambon betrokken. De 27-jarige zoon van minister van Binnenlandse zaken Jan Jambon (N-VA) zat van 2011 tot 2017 in het presidium van de Antwerpse KVHV. 

"Toen ze in Maleizen begonnen met hun school, vroeg een vriend van bij het KVHV mijn hulp", zegt Wouter Jambon. "Ik heb daar dan een tijdje de boekhouding gedaan. Toen ineens bleek dat het toch een heel conservatieve school was met een totaal andere stijl dan ik had gedacht, ben ik daar vrij snel uitgestapt." 

Sint-Ignatius kwam in maart al in opspraak via een artikel van Apache over "reactionaire cantussen" in de gebouwen, waarop er "wordt gedweept met het Derde Rijk, of wordt geschimpt op Joden en moslims". Ook hadden de leden een gesloten Facebook-groep. 

"Ik ken die paters en ik zou niet weten over welke cantussen het gaat", zegt Wouter Jambon. Op een foto van een cantus is Jambon Jr. wel te zien samen met pater Verbeken. "Er is weleens een cantus in die gebouwen geweest, maar dat was een doodgewone cantus. Zonder antisemitische gezangen."

Dit voorjaar kwam Wouter Jambon ook ter sprake in het onderzoek naar vandalisme in de kerk van het Limburgse Kuttekoven. De 'gekruisigde koe' van Tom Herck werd daar in november vorig jaar vernield. Op de muren was een hakenkruis geschilderd, en een Latijnse antisemitische spreuk die intussen decennia geschrapt is uit de kerkboeken: ‘Laat ons bidden, ook voor die perfide joden’. Vijf mensen – drie Walen en twee Vlamingen, allen lid van reactionair-katholieke verenigingen – werden een tijdlang gearresteerd. Jambon jr. werd gehoord, als getuige.

"Een van de daders is oud-lid van KVHV en heeft blijkbaar in een Facebook-bericht over mij gezegd: 'Wouter Jambon weet alles van onze zaak'. Daar wou de politie het fijne van weten, maar dat klopt helemaal niet", verdedigt hij zich. "Ik wist van niets."

Van Schild & Vrienden heeft Jambon Jr. zich naar eigen zeggen altijd ver weg gehouden. Hij kwam Van Langenhove naar eigen zeggen wel tegen op KVHV-bijeenkomsten, zoals de Uylenspiegelfeesten van 2016 in het Gravensteen, maar verder niet.  "Ik wist dat het niet goed zat. Ik dacht: dat gaat zo’n typische internetbeweging zijn, waarin obscure dingen zouden worden gedeeld. Van wat in Pano is getoond schrik ik. Dat is wel erg extreem, maar ik wist dat het zo’n aangebrand clubje zou zijn." 

In een korte reactie via e-mail zegt ook KVHV Gent nu niets met S&V te maken te hebben. "Dries is oud-lid bij KVHV. Schild & Vrienden is niet opgericht door KVHV maar door Dries als persoon. S&V is Dries' privé-organisatie en de enige in leiding. KVHV en S&V zijn gescheiden organisaties met verschillende visies en doeleinden."

Filip Brusselmans van KVHV Antwerpen veroordeelt het racisme dat getoond werd in Pano, maar is milder voor de S&V-leden die er niet bij betrokken waren: "Ik ben zelf niet betrokken bij S&V, maar aan de andere kant is het zo dat S&V een positief verhaal wou brengen. Daar kan ik enkel achter staan. Dus waarom zou ik mijn leden tegenhouden?"

Wouter Jambon: "Ik denk dat elke generatie haar eigen stokpaardje heeft. Bij ons lag de nadruk op het katholieke, nu ligt dat meer op migratie. Daardoor trek je misschien toch ook andere mensen aan. Daar wij zo katholiek waren, waren we misschien wat braver. Ik denk dat je dezelfde evolutie in het buitenland ziet."

Maar voor N-VA-kamerlid en KVHV-erelid Vermeulen is zijn oude studentenvereniging dringend toe aan herbronning over haar rol in de 'making of' Schild & Vrienden. “Ik vind het goed dat ze nu geconfronteerd worden met het S&V-verhaal. Er zijn nog steeds overlappingen tussen hun leden. Ik denk dat ze nu voor een identiteitscrisis staan. Ze moeten gaan nadenken hoe ze hun organisatie proper willen houden. Ze mogen oud-leden, zoals ik, altijd om advies komen vragen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234