Donderdag 05/12/2019

Schijf van vijf krijgt nieuwe indeling

Het Nederlandse voedingscentrum heeft de schijf van vijf vernieuwd. Opmerkelijkste aanbeveling: eet elke dag noten. Ook in eigen land gaat de voedselpiramide op de schop.

De schijf van vijf is de Nederlandse versie van onze voedselpiramide en geeft net zoals bij ons een overzicht van het belangrijkste voedsel per groep. Zowel de Belgische als de Nederlandse versie is verouderd, maar na zestig jaar hebben onze noorderburen hun schaal al up-to-date gemaakt met nieuwe producten én acht voedingsgroepen. In plaats van vijf grote groepen, hebben ze deze opgesplitst in kleinere subgroepen: enerzijds worden groenten en fruit twee groepen, en anderzijds krijgen vis, vlees, peulvruchten, ei- en zuivelproducten elk een aparte groep.

In België wordt het wachten tot de zomer alvorens de gezondheidsraad nieuwe adviezen gaat geven. Welke hiervan daadwerkelijk worden toegepast is ook nog afwachten. "Normaal hoort de voedselpiramide te helpen bij verwarring, maar ze is zo oubollig, dat het eigenlijk geen goed referentiepunt meer is", zegt voedseldeskundige Elise Vanholme.

Tussendoortje

Het nieuwe advies van de Nederlandse gezondheidsraad is behoorlijk verrassend: om gezond te zijn, moeten we elke dag 25 gram noten eten. Ongezouten weliswaar. Nootjes bevatten naast gezonde vetten, omega 3-vetzuren en vezels, ook bijzonder veel plantaardige eiwitten, waardoor ze prima kunnen dienen als lekker én gezond tussendoortje. "Let hier natuurlijk wel mee op. Noten blijven calorierijk, dus iedere dag meerdere zakjes gaan opsnoepen is ook niet goed."

Er is wel een voorwaarde verbonden aan deze gezonde snack: onze vleesporties moeten drastisch verkleinen. Mannen moeten tot de helft minder rood vlees gaan eten. Vrouwen moeten maar een derde van hun biefstuk laten liggen. "We zouden eigenlijk maar 100 gram vlees per dag moeten eten. Veel mensen zitten al over deze hoeveelheid bij één enkele maaltijd", duidt Vanholme.

Nog meer groenten

Meer noten, minder vlees en (natuurlijk) meer groenten. Hoewel de Belgische voedselpiramide ons aanraadt om 300 gram groenten per dag te verorberen, moeten onze noorderburen 'slechts' 250 gram eten, 50 gram meer dan de vorige schijf. "Het is moeilijk om er gewichten op te plakken, mits bijvoorbeeld rauwkost heel weinig weegt, en kool dan direct heel veel. Het is eigenlijk gewoon belangrijk dat er zowel bij je middageten als bij je avondeten een grote portie groente aanwezig is."

Een grote portie groenten. Makkelijker gezegd dan gedaan als je weet dat zowel de Belgen als de Nederlanders gemiddeld nog niet eens aan de 150 gram komen. Recente cijfers toonden al aan dat slechts 7 procent van de 6 tot 14-jarigen hun dagelijkse aanbevolen hoeveelheid fruit en groenten halen. "Je moet kinderen van kleins af aan bewust maken van voedsel", vertelt Vanholme. "Hoe eerder het juiste eetpatroon wordt aangeleerd, hoe beter. Een 30-jarige gaat niet zomaar zijn hele voedingsgewoontes omgooien."

Het ideale bord ligt voor de helft vol met groenten, voor een vierde met eiwitten, zoals vlees of vis, en nog eens een vierde met koolhydraten, zoals pasta of aardappelen. Als je boterhammen eet, is het dan weer belangrijk dat je ze niet dubbel gaat beleggen en dat er ook daar groenten bij komen kijken. "Eigenlijk is het vooral belangrijk dat je alles met mate doet. Variatie in je eten is het belangrijkste."

Frisdrank of alcohol staan natuurlijk niet opgenomen in de nieuwe schijf van vijf. Vruchtensap stond voordien op de schijf, maar is nu ook verwijderd door het voedingscentrum. De organisatie gaat ervan uit dat fruit eten sowieso gezonder is dan fruit drinken. "Het beste is natuurlijk dat je voldoende water drinkt. Dat blijft nog altijd het gezondste."

De nieuwe schijf van vijf kwam er op advies van de Nederlandse Gezondheidsraad. De huidige schijf dateerde al van 1953, toen er voedselschaarste heerste in het land. De overheid wou met de schijf de bevolking duidelijk maken wat ze moesten eten om voldoende vitaminen en voedingsstoffen binnen te krijgen. Heel relevant in die periode, maar in de huidige maatschappij met voedseloverschotten, zijn zes tot acht boterhammen per dag niet meer nodig. "Ook de voedselpiramide moet dringend onder de loep worden genomen, maar dit gebeurt natuurlijk niet op een-twee-drie."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234