Dinsdag 22/06/2021

Analyse

Schieten zonder averij op te lopen

null Beeld RV
Beeld RV

"Racisme is relatief en bovendien roept men het in als excuus voor persoonlijk falen." Voor wie dacht dat Bart De Wever een bocht had ingezet rond integratie en discriminatie, kwam snel de ontnuchtering. Opnieuw zet de N-VA-voorzitter de toon van een gelaagd debat, zonder dat hij of zijn partij klappen krijgt. Voorlopig toch.

Zou hij ongeruste telefoontjes van partijgenoten hebben gekregen nadat hij de oorzaak van radicalisering bij het beleid had gelegd? Wou hij na weken federaal gehakketak rond begrotingscontroles, tax shifts en brugpensioenen de N-VA nog eens in de markt te zetten als partij die zegt waarop het staat? Of dreigde hij de controle te verliezen in een voor zijn partij cruciaal debat en was het tijd om de puntjes op de i te zetten?

Alleen doet Bart De Wever niet aan paniekvoetbal. Ook al zou je dat kunnen afleiden uit de storm van kritiek na zijn passage in Terzake. Kritiek vanuit de oppositie, vanuit zijn eigen coaliepartners MR en Open Vld en vanuit minderheidsverenigingen. Dyab Abou Jahjah houdt vanavond een sit-in tegen "het racisme" van De Wever, niet toevallig op de Grote Markt in Antwerpen met zicht op het Schoon Verdiep. Als de N-VA-voorzitter de discussie had willen begraven, is dat plan aardig mislukt. Nochtans was het geen wild provocerende De Wever, maandagavond in Terzake. Toch niet voor wie keek. Die zag rustig het N-VA-standpunt rond discriminatie, racisme en integratie helder en duidelijk verwoord. 'Ja, er is racisme en discriminatie en dat is verwerpelijk. Alleen is dat een gevolg van een mislukt integratiebeleid, niet de oorzaak van de problemen van vandaag. Het is trouwens net de N-VA', volgens De Wever, 'die al jaren hamert op de noodzaak aan inburgering én succesvolle sociaal-economische emancipatie, de enige uitweg om bevolkingsgroepen erop vooruit te helpen.' In dat opzicht is racisme relatief en discriminatie het gevolg van "de optelsom van heel veel negatieve percepties en ervaringen, terecht of onterecht".

null Beeld RV
Beeld RV

Dankbare munitie

Wie nadien stilstond bij sommige uitspraken kreeg echter een ander beeld. Over Berbers: "Zeer gesloten gemeenschappen, met een wantrouwen tegenover de overheid. Onze afwijzing komt ergens vandaan." Over de relativiteit van racisme: "Ik heb nog nooit een Aziatische migrant ontmoet die zegt slachtoffer van racisme te zijn. Ook in de criminaliteitscijfers zie ik hen nauwelijks." Over de verschillen onderling: "Dan zie ik dat dat voor sommige migrantengroepen heel goed gaat, voor andere minder goed, en voor andere gaat dat ronduit slecht. Kijk wie er in onze gevangenissen zit." Over racisme als omgekeerd wapen: "Het wordt te makkelijk ingeroepen als een excuus voor persoonlijk falen, vooral door sommige bevolkingsgroepen, zoals de Marokkaanse gemeenschap."

Gevolg: getuigenissen van Aziatische migranten die wél het slachtoffer zijn van racisme, de Berber-gemeenschap in zijn eigen stad op achterste poten en dankbare munitie voor zijn tegenstanders. Wat je doet afvragen waarom Bart De Wever zulke uitspraken doet. Er zijn geen verkiezingen in aantocht, Vlaams Belang ligt nog altijd in de touwen en de begeerde centrumkiezer houdt nu eenmaal niet van gepolariseerde discussies.

Niet dat hij, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Liesbeth Homans na haar "racisme is relatief"-interview, een unanieme veroordeling moet slikken. Bart De Wever is nog altijd de man die schiet zonder averij op te lopen. Hij zet de toon van het debat, of het nu gaat om integratie, sociale partners of identiteit. Zijn tegenstanders kunnen dan wel tegenscoren, een open doel zullen ze nooit aantreffen. Daarvoor is zijn toon, opbouw en uiteenzetting te gelaagd. Zelden genuanceerd, maar nooit in één mokerslag onderuit te halen.

In dat opzicht is het te makkelijk om zijn "aangebrande" uitspraken af te schilderen als sussend taalgebruik voor de overgelopen Vlaams Belang-kiezer. Want die is nu eenmaal niet de rabiate racist die loyaal blijft aan het Vlaams Belang. Het zijn centrumrechtse tot rechtse kiezers die op zijn zachtst gezegd sceptisch staan tegenover immigratie en de multiculturele samenleving. En dan nog niet zozeer tegenover de migrant als individu maar tegen de in hun ogen kwalijke gevolgen van migratie: onveiligheid, overlast en werkloosheid. Die kiezer overtuig je niet met een racistisch discours dat "alle allochtonen uit zijn op het roven van onze welvaart". Dat is net de reden waarom ze van Dewinter en co. zijn weggelopen.

null Beeld RV
Beeld RV

In eigen boezem

Je overtuigt ze met een inclusief verhaal van inburgering, wijzend op de individuele verantwoordelijkheid van elke migrant om kansen te grijpen. Het bekijkt immigratie hoofdzakelijk vanuit een gastheerprincipe. Iedereen is welkom, zolang hij of zij maar een "goede burger" is, wat dat laatste ook mag betekenen. Dat principe laat geen ruimte voor het erkennen van racisme en discriminatie als een structureel maatschappelijk probleem. En al helemaal niet waarvoor de Vlaming in eigen boezem moet kijken. Daarom dat het Gentse antidiscriminatieplan door de partij ook zo zwaar op de korrel wordt genomen als een "heksenjacht".

Het is een visie waar links en progressief Vlaanderen zich zwaar tegen verzet. Want het verplicht de blanke middenklasse geen seconde om zich in de schoenen van een etnische minderheid te schuiven. Maar het is wel een discours waarmee De Wever geen gevaar loopt om de kiezers die uit economische overwegingen op N-VA stemmen, weg te jagen. Door tactisch te tackelen met wat aangebrand taalgebruik, bindt hij een belangrijk electoraat strategisch aan zijn partij. Nadat hij eerder Vlaamsvoelenden, economisch liberalen en gematigd conservatieven binnenhaalde.

En toch blijft het tevreden stellen van de verschillende subelectoraten een delicaat verhaal voor de N-VA. De Wever beseft maar al te goed dat hij zijn divers kiezerskorps op meerdere manieren moet tevreden stellen. Alleen beschikt hij niet over de structurele antennes die de CVP als standenpartij wél had. Ook daar kon het stormen, maar de partij wist perfect hoe ver het kon gaan. De N-VA heeft de voorbije jaren stormenderhand hele linies van het electoraal speelveld veroverd. Die overlappen en botsen tegelijkertijd, zonder een duidelijk plan waar het kan fout lopen.

Bewust of onbewust heeft De Wever nu een duidelijke hiërarchie aangebracht bij migranten en dat is niet zonder gevaar. Door het wegrationaliseren van racisme en de slachtofferrol van heel wat nieuwe Vlamingen principieel niet te aanvaarden, zal De Wever geen kiezers verliezen. Alleen is de kloof tussen "wij" en "zij" weer wat uitgediept deze week. En dat is niet de enige breuklijn in Vlaanderen die onder spanning staat. De besparingen plaatsen iedereen voor harde keuzes. Pas als de N-VA in de ogen van het gros van haar kiezers de hele samenleving polariseert, komt de fel bevochten positie van "gemeenschapspartij" in gevaar.

null Beeld RV
Beeld RV
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234