Maandag 26/08/2019

Schemergebied tussen theatervoorstelling en concert

Een theatermonoloog geïnspireerd op Frank Zappa? Het Amsterdamse Toneelgezelschap Dood Paard bracht het voor mekaar. ""Civilization"" ging op het Holland Festival 2000 in première en komt nu voor een viertal voorstellingen naar België.

Antwerpen - Amsterdam / Van onze medewerker

Peter Anthonissen

Het grillige universum van componist, gitarist en bandleider Frank Zappa (1940-1993) liep als een rode draad doorheen de programmering van het Holland Festival vorig jaar. Naast enkele mega-evenementen stond er een kleine theatervoorstelling op de affiche waartoe de organisatie het Amsterdamse theatercollectief Dood Paard de opdracht had gegeven: ""Civilization"". Uitgangspunt was de dubbel-cd Civilization Phaze III, die een jaar na Zappa's dood verscheen. Met de dwarse humor hem eigen noemde Zappa het "een opera-pantomime met gechoreografeerde fysieke activiteit". De cd bestaat uit een mix van muziek en dialogen die versmolten werd tot een gigantische klankpuzzel. Het bizarre verhaal dat Zappa vertelt, gaat als volgt: op de vlucht voor varkens en pony's die een soort coup hebben gepleegd, houden een aantal mensen zich in een piano schuil. In de beslotenheid van het instrument ontstaat een nieuwe maatschappij.

De 31-jarige Oscar van Woensel, acteur en tekstschrijver bij Dood Paard, geeft toe dat hij Zappa amper kende toen het Holland Festival de groep op het project aansprak: "Natuurlijk had ik al eens wat van Zappa gehoord, maar ik had geen enkele plaat van hem. Op zich hadden we wel oor voor de vraag van het Holland Festival om iets met de cd Civilization Phaze III te doen, alleen was ik de enige van de groep die vrij was. Om twee redenen heb ik toen besloten alleen op het toneel te gaan staan. Ten eerste was Zappa zelf iemand die heel erg in zijn eentje opereerde. Ten tweede suggereert de cd een voorstelling voor hele grote zalen met heel veel mensen. Misschien heeft Zappa het als grap bedoeld, maar feit is dat wat hij in zijn regieaanwijzingen voorschrijft, totaal onmogelijk is. Dus kozen wij het tegendeel: iets voor een hele kleine zaal met heel weinig mensen. Ik heb toen eerst de cd beluisterd, en ben dan gaan praten met acteur Kees Hulst van Toneelgroep Amsterdam, een Zappa-kenner. Achteraf merkte ik dat het mij hielp dat ik Zappa niet kende, omdat ik er onbevangen tegenover kon staan. Wat me aansprak, gebruikte ik, wat me niet aansprak, gooide ik weg, steeds in de hoop dat wat er uiteindelijk uitkwam voortborduurde op Zappa's levensfilosofie."

Die sloten deels aan bij die van Dood Paard, zo bleek. Vooral in Zappa's kritische houding ten opzichte van de consumptiemaatschappij en het kapitalisme kon Van Woensel zich vinden: "Ook de manier waarop hij daarmee omgaat, sprak me aan. Zappa gaat nooit uitbazuinen wie goed en wie slecht is, maar stelt een aantal dingen aan de orde, in de hoop dat het publiek daarover gaat nadenken. Ook Dood Paard werkt zo, denk ik: we beschouwen de wereld en trachten daar een mooie vorm voor te vinden, in een poging de toeschouwers anders te doen denken of kijken dan ze gewend zijn."

Net als Zappa ging Van Woensel ter voorbereiding van de voorstelling met een verzameling samples aan de slag: "In totaal heb ik 432 samples van muziek en tekst opgenomen, zowel van Zappa als van mijzelf en anderen, en die vervolgens geordend. De mensen die in de piano schuilen komen ook bij mij voor, maar ze zijn niet meer dan een gegeven, ik vertel niet hun verhaal. Het geheel is meer een performance-achtig iets: geen toneelvoorstelling, maar ook geen concert. Ik bevind me in een schemergebied tussen die twee."

Dood Paard met ""Civilization"": op vrijdag 19 en zaterdag 20 oktober, telkens om 20.30 uur in Monty, Montignystraat 3, 2018 Antwerpen. Kaartjes: 7,5 en 10 euro (303 en 403 frank). Info en reservering: 03/238.91.81 of www.monty.be. Ook op 4/11 in De Velinx, Tongeren en op 16/11 in De Werf, Brugge.

'We doen net als Zappa een poging om toeschouwers anders te doen denken of kijken dan ze gewend zijn'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden