Donderdag 15/04/2021

Scheepswrakken in de Noordzee voortaan beter beschermd

Sven Van Haelst is onderzoeker aan het Vlaams Instituut voor de Zee. Beeld Florian Van Eenoo Photo News
Sven Van Haelst is onderzoeker aan het Vlaams Instituut voor de Zee.Beeld Florian Van Eenoo Photo News

Het afgelopen jaar werden 55 scheepswrakken voor onze Belgische kust grondig in kaart gebracht. Ze worden binnenkort beschermd cultureel erfgoed onder water. ‘Scheepswrakken geven ons een schat aan informatie over de geschiedenis’, zegt onderzoeker Sven Van Haelst.

Wereldwijd liggen meer dan drie miljoen scheepswrakken op de bodem van de zee. Zo’n 280 daarvan liggen voor onze kust, in het Belgische deel van de Noordzee. Het hoeft niet te verbazen dat ongeveer tweederde dateert uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Maar er liggen ook veel andere parels uit het verleden, in totaal uit 17 verschillende landen.

Je kan je afvragen wat de waarde van zulke scheepswrakken nog is. In het verleden werd er niet altijd even zorgvuldig mee omgesprongen. Ze werden tot ontploffing gebracht of genivelleerd wanneer ze andere schepen hinderden. Ze zijn vervuild geraakt door visnetten en ander afval, en soms beschadigd door uitgeworpen ankers. Bij plunderaars zijn ze gegeerd, omdat zij er onder meer koper uithalen.

Tijdcapsules

Vandaag ziet de overheid wel de waarde in van scheepswrakken, omwille van de schat aan informatie die ze bevatten. “Het zijn tijdcapsules”, vertelt Sven Van Haelst, onderzoeker aan het Vlaams Instituut voor de Zee. “Ze zijn vergaan op een welbepaald moment, maar ze kunnen ons ongelofelijk veel vertellen over scheepsbouwtechnieken, handel en ladingen, materialen... Alles zit daarin vervat. Zeker een oud wrak waarvan weinig geschreven bronnen bestaan, leert ons veel over de geschiedenis. Archeologie aan land is vaak een verzameling van resten. Maar op een schip zit alles van een bepaalde periode nog bij elkaar verzameld. Stukken keramiek die we vinden, kunnen de geschiedenis aan land aanvullen.”

Recentere wrakken, bijvoorbeeld uit de Eerste of Tweede Wereldoorlog, kunnen dat ook. “Overwinnaars stellen het verhaal over het heengaan van een schip immers altijd ‘mooier’ en heroïscher voor. Het wrak en de beschadigingen eraan, bijvoorbeeld, kunnen ons vaak nog meer zeggen over het moment van zinken en de echtheid van die verhalen.”

Minister van de Noordzee, Vincent Van Quickenborne (Open Vld). Beeld Florian Van Eenoo Photo News
Minister van de Noordzee, Vincent Van Quickenborne (Open Vld).Beeld Florian Van Eenoo Photo News

De wrakken in onze Noordzee worden voortaan beter beschermd. Minister van Noordzee Vincent Van Quickenborne (Open Vld) komt met een nieuwe wet die het mogelijk maakt om alles wat minstens honderd jaar onder water ligt en een cultureel, historisch of archeologisch karakter heeft, voortaan automatisch als erfgoed te beschouwen. Werkzaamheden nabij een wraksite zullen vooraf toestemming moeten krijgen. Duikers zullen niet zomaar stukken mogen bovenhalen en het uitwerpen van een anker of sleepvissen in de buurt zal niet mogen.

Scheepswrakken hebben ook een ecologische waarde. Het zijn schuiloorden en kraamkamers voor tal van planten en dieren. Om die bron van diversiteit te beschermen, worden de wrakken ook ‘schoongemaakt’. In 2019 gebeurde dat al met de West-Hinder. Daar werd toen in totaal 4,5 ton afval — van visnetten tot ijzer en andere plastic troep — uitgehaald.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234