Donderdag 21/01/2021

Schatje of schurk?

In 'The Drop' redt Tom Hardy een pitbullpuppy uit de vuilnisbak. Smelt-smelt-smelt, voor het schatje, en dat terwijl pitbulls zo'n gemene reputatie hebben. Zijn het dan toch niet de probleemhonden waarvoor ze versleten worden...

Je leest er om de zoveel tijd over in de krant. Altijd slecht nieuws.

'Loslopende pitbull takelt hondje toe.'
'Pitbulls laten kinderen en kippen schrikken.'
'Pitbull verwondt twee paarden.'

Maar het probleem begint al bij de naam. Dé pitbull bestaat niet. Je hebt wel de American pitbullterriër - die niet eens tot de internationale club van rashonden mag behoren - maar die kom je in ons land bijna nooit tegen. En toch hoor je zo veel over die pitbulls. Als men het in de volksmond heeft over pitbulls, dan kan het ook gaan om een American staffordshire, een staffordshire bulterriër, een bulterriër en nog enkele andere rassen. Over al deze 'pitbulls' gaat het hier. Samen zijn ze met enkele duizenden in België.

"Ik heb mijn pitbull zelfs gebruikt als therapiehond!" vertelt Inge Pauwels. De gedragstherapeute voor dieren heeft een zwak voor American staffordshires. "Raico is intussen overleden, maar ik heb jarenlang bejaardentehuizen met hem bezocht, we deden educatieve projecten op scholen en hij was op z'n best tijdens één-op-ééntherapieën met kinderen. Ik heb autistische kinderen bij hem weten openbloeien. Staffords kunnen juist heel goed zijn met mensen."

In een rangschikking van een paar jaar terug van gevaarlijkste honden stond de teckel op één, de chihuahua op twee, de jack russell op drie en de pitbull pas op zes. Eenduidige cijfers zijn er niet, al komen pitbulls nooit echt goed uit de studies. Uit een Duits onderzoek bleken de mastiff, de pitbullterriër en de American staffordshire terriër het vaakst betrokken bij bijtincidenten. Anderzijds werd het jarenlange Nederlandse verbod op pitbullterriërs versoepeld omdat het totale aantal bijtincidenten helemaal niet was verminderd. In de Verenigde Staten wees president Obama himself een verbod op basis van hondenras af wegens zinloos.

Vechten tegen beren en stieren

Specialist gedragsdierenarts Anouck Haverbeke benadrukt dat er geen betrouwbare gegevens bestaan. "In een Amerikaanse studie verklaart 7% van de pitbulleigenaars dat hun hond al eens een onbekende heeft gebeten, tegenover een gemiddelde van 4,7% van eigenaars van alle hondenrassen samen. Ietsje meer. Maar je kunt op basis hiervan niet zeggen dat pitbulls agressiever zijn tegenover mensen dan andere hondenrassen. Uiteindelijk zeg ik altijd hetzelfde: elke hond kan bijten, zelfs de liefste labrador. Niettemin zouden labradors niet moeten doorbijten omdat ze van oudsher gekweekt zijn om hun prooi niet te beschadigen bij het jagen. Die kan een eend oppikken en 500 meter verder ongeschonden weer loslaten."

Pitbulls danken hun naam aan de pit - de put - waarin ze moesten vechten in de 19de eeuw. Oorspronkelijk tegen beren, later stieren. Het is al lang verboden, maar toen zagen mensen dat graag. Omdat de honden werden getraind om te vechten, hebben ze dikke kaken.

De communicatie tussen pitbulls en andere honden is niet vanzelfsprekend. "Voor andere honden is het gemakkelijk om een Duitse herder te 'lezen': aan de staart en de oren zien ze hoe hij zich voelt. Bij pitbulls zie je dat veel minder. Ze hebben meer moeite om te communiceren met andere honden, net als shar-peis bijvoorbeeld. Als baasje moet je altijd alert zijn voor subtiele signalen. Maar het is niet omdat een hond andere honden bijt, dat hij mensen zal bijten."

Slecht opgevoed

'Loslopende pitbull takelt hondje toe.' Een kop in de krant deze zomer. Het hondje heette Akkie, het baasje Ronald Claeys. De 63-jarige man uit Oostkamp ging nietsvermoedend wandelen met zijn Yorkshireterriër toen er een pitbull kwam afgestormd. "Hij ging recht voor Akkie. Enkele wielertoeristen hebben me geholpen om hem los te krijgen. Al bij al vielen de verwondingen mee. Maar diezelfde pitbull had al eerder een ander hondje in de buurt zwaar toegetakeld. Omdat hij geen mensen heeft gebeten, zegt de politie dat ze hem niet mogen laten inslapen. Tja. Weet je, ik heb niets tegen pitbulls. Mijn beste vriend heeft een lieve pitbull. Maar de pitbulls van die jongen zijn echt niét opgevoed."

Anouck Haverbeke kent het fenomeen. "Voor de politie en justitie doe ik risicoanalyses van agressieve honden die al gebeten hebben. Dan praat ik met de slachtoffers, de buren en de eigenaars. Soms gaat de hond onder bepaalde voorwaarden terug naar de eigenaar, of naar een gastgezin. De uiteindelijke beslissing ligt steeds bij de gemeente of politie. De eigenaars hebben niet altijd slechte bedoelingen, maar minimaliseren soms de bijtincidenten - 'Dat is toch niet zó erg' - en onderschatten de risico's. Maar nogmaals: het gaat niet enkel om pitbulls. In mijn eigen gedragspraktijk zijn dat zelfs de honden die ik het minst tegenkom."

"Pitbulls trekken soms een bepaald soort kandidaat-adoptanten aan, vaak macho's", zegt Donald Stevens, directeur van het dierenasiel VVDB Aarschot. "Je voelt dat snel aan. Als we merken dat iemand een stoere hond wilt om mee uit te pakken, dan geven we die niet mee. Het resultaat is helaas dat ze moeilijker te plaatsen zijn. Niet alleen pitbulls, maar alle honden met een slechte reputatie. We zijn ook voorzichtiger geworden sinds er een jaar of vijftien geleden een kind in de buurt is doodgebeten door twee rottweilers. Eentje kwam uit het asiel en de media hebben toen erg gefocust op het feit dat het een asielhond was."

Het is geen geheim dat er jaarlijks meer dan tweeduizend asielhonden een spuitje krijgen. Zorgt hun slechte reputatie ervoor dat pitbulls sneller afgemaakt worden? Stevens: "Dat durf ik niet te beweren. Op elke 300, 400 honden die hier binnenkomen, zijn er gemiddeld een tiental die we moeten laten inslapen. Nooit op basis van ras en enkel in uitzonderlijke gevallen, bij zware gedragsstoornissen of zware medische problemen. Onze asielmedewerksters gaan tot het uiterste - soms verder dan ik zou gaan."

Cocaïne voor de hond

"Mijn eigen bulterriër - dat is dus eigenlijk géén pitbull - (toch spreekt men er hier in de volksmond over als een pitbull; red.) kwam van zo'n kerel die een stoere hond wilde", vertelt An Lemmens, tv-presentatrice en bezielster van Pin-up Pup, dat nieuwe baasjes zoekt voor asielhonden. "Het beest was mishandeld en zwaar getraumatiseerd. Die man had hem zelfs cocaïne gegeven. Dat had hij gewoon verteld tegen de mensen van het asiel! Waarom weet ik niet - vermoedelijk omdat hij het grappig vond om eens te zien wat er zou gebeuren. Het probleem is dat dit soort honden soms ineens in de mode zijn. Mensen beseffen veel te laat dat terriërs heel veel energie kwijt moeten."

"Er bestaan geen slechte honden, alleen slechte baasjes", vindt An Lemmens. "Weet je, elke hond is een potentieel gevaar voor een kind, maar het omgekeerde geldt misschien nog meer: elk kind is een potentieel gevaar voor een hond. Ik was drie jaar toen ik gebeten ben door onze Duitse herder. Mijn mama ging even in de keuken sinaasappelsap halen terwijl ik tv aan het kijken was. De hond liep voor het scherm, ik trok aan zijn staart en lap, het was gebeurd. Laat een kind nooit alleen met een hond."

Er wordt geschat dat er in België tussen de 40.000 en 100.000 mensen worden gebeten per jaar, met een vijfhonderdtal ziekenhuisopnames tot gevolg. "De meeste agressiegevallen gebeuren bij kinderen rond de vier jaar bij mensen thuis", zegt Anouck Haverbeke. "Het is belangrijk om te weten dat de hond niet de enige oorzaak is van slecht gedrag. De rol van de eigenaars is heel belangrijk. Ik raad hen altijd aan om puppyklassen te volgen. Mits een goede opvoeding en wanneer de socialisatie en training goed is doorlopen, kunnen pitbulls zeer goede honden worden."

"Pitbulls zitten met een perceptieprobleem", zegt gedragstherapeute Inge Pauwels. "Ik heb mensen heerlijk weten knuffelen met mijn huidige hond - een kruising van een American stafford en een Engelse bulldog - en ze dan plots zien verstijven als ze horen welk ras het is. Dat is toch doodjammer? Als je mensen foto's laat zien van verschillende hondenrassen, herkennen de meesten niet eens de pitbull. Dat zegt voor mij genoeg."

Of om het met de woorden van hondenfluisteraar Cesar Millan te zeggen: "In de jaren 70 kregen de dobermannpinchers de schuld, in de jaren 80 waren het de Duitse schepers, in de jaren 90 de rottweilers. Vandaag hebben de pitbulls het altijd gedaan."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234