Woensdag 22/09/2021

Schandaal vloert top Spaans bedrijfsleven

Onderzoeksrechter Garzon legt bank vuur aan schenen

Wordt dit dan het schandaal der schandalen? Heel Spanje volgt op het puntje van zijn stoel hoe superrechter Baltasar Garzón de geheime rekeningen van 's lands grootste bank blootlegt.

Valencia

Van onze correspondent Rudy Pieters

De ene na de andere topbestuurder glijdt uit, de regering-Aznar staat onder steeds zwaardere druk. In Spanje breekt zowat elke maand een schandaal uit, maar wat nu aan het licht komt, dreigt al het voorgaande in de schaduw te stellen. Het begon met een onderzoek van de nationale bank naar vroegere rekeningen van de Banco Bilbao Vizcaya Argentaria (BBVA) op het belastingsparadijs Jersey. De offshorerekeningen werden in 1987 geopend, toen de bank nog niet met Argentaria was gefuseerd en gewoon BBV heette. Twee jaar geleden werden de geheime rekeningen opgedoekt, er stond nog een slordige 220 miljoen euro op, een aardig pensioentje voor de leden van de raad van bestuur. Zestien huidige en vroegere bestuurders zouden bij de clandestiene constructie betrokken zijn.

BBVA leek er met een boete van af te zullen komen, een fikse boete dat wel, maar toen verscheen Baltasar Garzón op het toneel, en dan weet Spanje dat er een spannend feuilleton zit aan te komen. De onderzoeksrechter die de Chileense ex-president Pinochet het vuur aan de schenen legde en de Eta en haar mantelorganisaties op de hielen zit, heeft sterke aanwijzingen dat de BBVA-bestuurders stevig gefraudeerd hebben.

Hij lijkt wel de doos van Pandora te hebben geopend, want niet alleen blijkt er vanalles niet pluis te zijn met de belastingsaangiftes en beurstransacties van BBVA, ook andere fiscale paradijzen als Liechtenstein, Panama en de Cayman-eilanden konden op meer dan gewone belangstelling van de BBVA-top rekenen. Bovendien heeft de bank ook in Zuid-Amerika het een en ander mispeuterd. De geheime BBVA-rekeningen zouden geld naar de verkiezingscampagnes van de Venezolaanse president Hugo Chávez en de Peruaanse ex-president Alberto Fujimori hebben laten vloeien. Omkoping, vermoedt Garzón. Er duiken nu zelfs geruchten op dat er zwart geld naar de Eta ging. Als wederdienst zou de Baskische terreurorganisatie geen BBVA-mensen ombrengen.

Zodra de zaak losbarstte, trokken drie voormalige topbestuurders van BBVA zich terug uit de bedrijven waarin de bank participeerde: Emilio Ybarra bij Repsol, Pedro Luis Uriarte bij Telefónica, en José Domingo Ampuero bij Iberdrola. Telefónica (telefoon), Repsol (olie) en Iberdrola (energie) vormen samen met de banken BBVA en BCH de locomotief van de Spaanse economie. Emilio Ybarra, indertijd de voorzitter van BBV, was drie jaar geleden de architect van de fusieoperatie die BBVA tot Spanjes grootste bank maakte.

Deze week begon de uitdunning van het BBVA-bestuur zelf. Repsol-voorzitter Alfonso Cortna en Oscar Fanjul, vertegenwoordiger van zakenvrouw Alicia Koplowitz (Spanjes rijkste vrouw), namen ontslag. Vier andere leden van de raad van bestuur willen eerst afwachten wie allemaal op Garzóns verdachtenlijstje terechtkomt.

Het mag dan om Spanjes grootste bank gaan, en de zaak mag dan met de dag meer kwalijke praktijken aan de oppervlakte brengen, premier José María Aznar wil van geen parlementaire onderzoekscommissie weten. Meer nog, hij blijft zijn staatssecretaris van Financiën, Estanislao Rodríguez-Ponga, de hand boven het hoofd houden. Rodríguez-Ponga was van 1992 tot 1997 fiscaal adviseur buitenland van de BBVA, dus moet hij op de hoogte zijn geweest van de zwarte miljoenen. Hij zou zelfs de auteur zijn van een handleiding die Garzón bij een huiszoeking in een Madrileense bank aantrof: er wordt in uitgelegd hoe topbedrijven belastingen kunnen ontduiken. Het wordt de staatssecretaris bovendien aangewreven dat de fiscus, die onder zijn bevoegdheid valt, zich opvallend afzijdig hield toen het BBVA-schandaal aan het licht kwam.

Alles wijst erop dat de naam van Rodríguez-Ponga volgende week op het lijstje van Baltasar Garzón zal staan. "Als ik in beschuldiging wordt gesteld, dan zal ik mij verdedigen", verklaarde Rodríguez-Ponga gisteren aan de krant El Mundo. "Ik denk er niet aan op te stappen."

De socialistische oppositie (PSOE) ziet in de affaire-BBVA dé kans om de conservatieve regering flink de duimschroeven aan te zetten. Pikant detail: in 1987, toen BBVA zijn clandestiene avontuur begon, was Felipe González nog de grote man in Spanje. In 1996 gleed de socialist na veertien jaar premierschap zelf uit over de schandalitis in zijn partij, mede door het speurwerk van Garzón. Voor alle veiligheid heeft het huidige PSOE-bestuur bij González gepolst of er nog lijken uit de kast konden vallen. Maak je geen zorgen, antwoordde González.

Aznars Partido Popular is van plan het socialistische geheugen op te frissen, want volgens de conservatieven bestaan er wel degelijk linken tussen de BBVA-rekeningen en de PSOE. De socialisten hebben hun pasmunt al klaar. In het parlement willen ze economieminister Rodrigo Rato aan de tand voelen over leningen die Argentaria, een bank waarin de staat participeert, hem en zijn familie in 1997 heeft toegestaan. Met een juridische spitsvondigheid kon de PP de kwestie uit het parlement houden maar de PSOE is van zins de vraag elke week te herhalen.

Sterke aanwijzingen dat bestuurders van BBVA, Spanjes grootste bank, stevig gefraudeerd hebben

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234