Vrijdag 04/12/2020

'Schaf de filmkeuring toch af'

In een artikel in het juridisch tijdschrift Auteurs en media trekt mediajurist en lid van de Filmkeuringscommissie Dirk Voorhoof fel van leer tegen de verouderde wet op de filmkeuring. Die wet dateert van 1920, nota bene uit de periode van de stille film. Nico Krols

De wet op de filmkeuring is allang geen garantie meer dat de Commissie voor de Filmkeuring haar werk naar behoren kan doen, namelijk erover waken dat kinderen en jongeren niet naar films kijken die mogelijk schadelijk voor hen zijn. Verschillende keren al hebben leden van de commissie zelf erop gehamerd dat haar werking achterhaald is en in het honderd loopt. Voor professor Dirk Voorhoof (UGent) is de maat vol.

Voorhoof wil allerminst de Commissie zelf schofferen. "Die doet haar werk. Tenslotte kunnen de leden van de Commissie het niet helpen dat ze met een totaal achterhaalde wet moeten werken." Maar Voorhoof ergert zich wel aan de juridische anomalieën die er ontstaan. Bij Koninklijk Besluit van 27 april 2007 is een Commissie voor de Filmkeuring opgericht die films kan goedkeuren voor minderjarigen vanaf de leeftijd van 12 jaar, en niet alleen vanaf 16 jaar zoals de bijna honderd jaar oude wet stipuleert.

Werkt de Commissie nu buiten de wet?

Dirk Voorhoof: "Jazeker. De beslissingen van de Commissie die de toegang tot films verbieden voor min-12-jarigen, zijn onwettelijk. Het KB van 2007 kan immers geen nieuwe leeftijdscategorie invoeren zonder wettelijke basis. Ik begrijp de goede bedoeling van de Commissie en van de minister van Justitie, maar als een filmdistributeur een annulatieberoep tegen een dergelijke beslissing zou indienen bij de Raad van State, dan is de uitkomst voorspelbaar. De Commissie kan dus enkel doen wat in de wet staat. Ofwel laat ze voorstellingen voor de hele familie toe, ofwel vanaf 16 jaar."

Kan de Commissie de wet hard maken? Wordt er gecontroleerd, en wie deelt dan welke sancties uit?

"Artikel 3 van het KB van 2007 zegt dat er een huishoudelijk reglement moet zijn, maar dat is nooit in het Staatsblad gepubliceerd. Er bestaat dus geen controleorgaan, laat staan dat iemand sancties uitdeelt. Eén precedent in Wallonië is er wel. Een rechter in Luik heeft vijftien jaar geleden geweigerd een vrouw te veroordelen omdat ze met haar neefje in een KNT-voorstelling zat. De rechter vond de wet te oud om op basis ervan nog een vonnis te vellen."

Is zelfregulering door de film- en dvd-distributeurs een oplossing?

"Dat is een mogelijkheid. Zelfregulering is een optie, maar een vorm van coregulering met een minimaal wettelijk kader verdient de voorkeur. De rest kun je aan de filmsector zelf overlaten. Zo'n systeem werkt al goed in andere landen, zoals in Nederland met de Kijkwijzer. In plaats van het invoeren van een vorm van preventieve controle, zoals in België nog steeds het geval is, met een toegangsverbod tot de cinema voor jongeren onder de 16, kun je beter werken aan een vorm van kwaliteitsvolle productinformatie voor de gebruiker. Met labels bijvoorbeeld. Dat past ook in het plaatje van user empowerment en sluit aan bij de inspanningen en initiatieven rond mediawijsheid. Met een beheersovereenkomst kun je als overheid een stok achter de deur houden om de distributeurs, bioscoopuitbaters en ook andere mediaplatformen in het systeem te doen stappen. Sinds decennia is er zelfs geen poging tot aanpassing meer geweest die kans van slagen had."

Het medialandschap kent een grotere verscheidenheid dan enkel film, dus welke zin heeft het om enkel voor de bioscoop een label in te voeren? Wat met dvd's, games en online toepassingen?

"Het probleem is dat onze zogenaamde labeling compleet niet transparant is. De criteria zijn ook arbitrair. Eigenlijk zijn er geen criteria, het is puur subjectief nattevingerwerk. Er bestaat voor de leden van de Commissie geen handleiding of een lijst met evaluatiecriteria om te bepalen wanneer een film KNT is. Soms draait er zelfs al een film in de zalen en moet hij nog gekeurd worden. Ook voor televisieprogramma's is, in tegenstelling tot het buitenland, in het Vlaamse mediadecreet niets bepaald over de aanpak van programma's die schade kunnen berokkenen aan minderjarigen.

"Overigens: een leeftijdsclassificatie die alleen voor de cinema geldt, heeft nog weinig zin sinds het bestaan van de videotheek of de mediatheek. Denk ook aan games, al is daarvoor nu wel een transparant en functioneel labelsysteem opgezet op Europees vlak."

Wat kan en moet er ten gronde aan de huidige situatie veranderen?

"Het regeerakkoord moet zo snel mogelijk worden uitgevoerd. Daarin is opgenomen dat de huidige federale materie inzake de filmkeuring naar de gemeenschappen wordt overgeheveld en dat een gemeenschappelijke regeling moet uitgewerkt worden voor Brussel Hoofdstad. Dat laat de vrijheid dat de gemeenschappen binnen hun cultuur- of mediabeleid volgens smaak eigen klemtonen kunnen leggen, maar de methodiek van de productinformatie moet toch zo uniform mogelijk zijn. Op een Europees initiatief inzake classificatie voor alle audiovisuele producties kunnen we niet wachten, al zou het op dat niveau ook een idee zijn om een heldere, gelijklopende aanpak te volgen."

Een wet uit 1920

De Belgische wetgever wilde tegemoet komen aan de bekommernis dat de cinemafilm onder meer zou leiden tot jeugddelinquentie, ontucht door het toelaten van beide seksen in één (donkere) zaal, tot verderf van de jeugd en zelfs tot waanzin: "Buiten verscheidene zichtstoornissen en oogziekten, welke de kinema verwekt, is hij schadelijk in gezondheidsopzicht omdat hij het zenuwstelsel van zijn gewone bezoekers overspant en bijgevolg gemakkelijk leidt tot zenuwuitputting. Hij is schadelijk door de suggestie die hij teweegbrengt. Die suggestie kan aanleiding geven tot waanzin..."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234