Zaterdag 01/10/2022

Schaduwpresident doet er eentje bij

Als een levend lijk, zo trok de Algerijnse president Abdelaziz Bouteflika (77) naar de stembus. Dat deed hij tot ontzetting van zijn jonge landgenoten, die een vierde mandaat in geen geval zien zitten.

Neen, Algerije wordt dan toch niet door een fantoom bestuurd. Voor het eerst sinds mei 2012 verscheen Bouteflika gisteren weer onder het volk. Niet om afscheid te nemen, wel om er nog eens vijf jaar bij te doen door voor zichzelf te stemmen. De president zat weliswaar in een rolstoel, hij haalde ook zichtbaar adem.

Hoewel er heus wel enige spanning in de campagne was geslopen, gaan alle Algerijnen ervan uit dat Bouteflika vandaag, na de bekendmaking van de uitslag, voor de vierde keer staatshoofd wordt. Spreken deed hij gisterochtend niet, maar dat had hij in maart al gedaan, toen hij zich officieel kandidaat stelde. Een journalist van het dagblad Quotidien d'Oran telde zelfs het aantal geuite woorden: "ongeveer 37". Ongeveer, want "van de drie zinnen klonken er twee als geconstrueerde taal, de derde veeleer als een sms".

Om maar te zeggen dat de burgers met verbijstering geslagen waren: vorig jaar kreeg Bouteflika een cerebrovasculair accident, waarna hij 80 dagen in een Parijs ziekenhuis verbleef en, aan het eind van de rit, amper nog in staat bleek een pen vast te houden. Nu is hij plotsklaps weer in voor zijn eigen opvolging. Een grotesker signaal dat de stembusgang een farce was, konden critici zich niet voorstellen.

Kritiek die vooral van de jeugd afkomstig was, met name van de groep Barakat ('Genoeg!'). Immers, één Algerijn op twee moet nog 25 worden, een schaarse baan vinden en zijn of haar toekomst veilig stellen. Her en der voerden de jongeren de voorbije weken protest, dat de autoriteiten vastberaden de kop indrukten. Ook woensdag nog, in de hoofdstad Algiers: terwijl internationale correspondenten toekeken, sloegen agenten in uniform en in burger de betogers in de boeien.

Arabische Lente

Dat de president desondanks in een winning mood is, heeft meerdere verklaringen. Een daarvan is tot zijn eerste mandaat terug te brengen, vanaf 1999, en tot de paix civile ('burgervrede') die hij voor elkaar kreeg. Het decennium daarvoor was gruwelijk geweest: om het stormtij te keren dat het electoraal succes van het islamistische FIS veroorzaakt had, in 1991, werd de noodtoestand afgekondigd. Daar vloeide dan weer een gewapend conflict uit voort dat ruim 100.000 levens kostte.

Veel waarheid en verzoening kwam er na afloop niet aan te pas. Abdelaziz Bouteflika bepleitte de nationale eendracht, erkende de Berberse taal en kocht, in de loop van zijn volgende bestuursperioden, stabiliteit af door de olierente naar aloud cliëntelistisch recept onder zijn aanhang te verdelen.

Leerkrachten, agenten, dokters of fabrieksarbeiders: met een loonsverhoging hier en een privilegie daar aten ze op tijd en stond uit de vette olieruif mee. Algerije haalt dan ook 98 procent van zijn inkomsten uit olie en gas. Grote infrastructuurwerken zoals een fonkelnieuw tramnet in de hoofdstad zetten de perceptie kracht bij dat Algerije op het goede spoor zat. De bloedige episode uit de jaren 90 maakte dat de Arabische Lente, in 2011, er niet echt aansloeg.

Niet alleen de betrekkelijke peis en vree, ook de afwezigheid van alternatieven (of het gebrek aan eensgezindheid daarover) houdt de president mee in stand. Volgens de site Algeria-Watch, gerund door een groep journalisten in ballingschap, heeft Bouteflika "de rol van burgerlijke voorgevel van het regime" 15 jaar lang zeer behoorlijk vervuld. "Daarachter blijven de ware heersers het leger en de inlichtingendiensten, zelfs nu hun almacht steeds meer ter discussie staat."

Machtsdeling

Alleszins, analyseert politicoloog Mohammed Hachemaoui, "is de oorlog tussen clans niet voorbestemd om in een burgerdemocratie uit te monden. Veeleer is er een machtsdeling aan de gang met het oog op het tijdperk na Bouteflika."

Aan de pathetische maskerade van gisteren laten de machthebbers in de coulissen (zie hierboven) zich intussen weinig gelegen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234