Zaterdag 08/05/2021

AchtergrondRusland

Schaduwleger van Poetin ligt onder vuur na gruwelijke moord

Huurlingenleger Wagner is opgericht door Jevgeni Prigozjin (l), een man die ook wel bekend staat als ‘president Poetins kok’. Beeld AP
Huurlingenleger Wagner is opgericht door Jevgeni Prigozjin (l), een man die ook wel bekend staat als ‘president Poetins kok’.Beeld AP

Drie mensenrechtengroepen hebben bij de Russische autoriteiten een klacht ingediend tegen het Russische huurlingenleger Wagner wegens het martelen en onthoofden van een Syrische gevangene. Wagner heeft nauwe banden met het Kremlin en opereert in verscheidene landen, waaronder Syrië en Libië als een soort schaduwleger van Rusland.

Uit naam van de broer van de Syriër eisen de drie organisaties dat het Onderzoekscomité, een soort OM dat rechtstreeks onder president Poetin valt, een strafrechtelijk onderzoek opent tegen Wagner-huurlingen wegens de gruwelijke marteling van de Syriër die zij zelf op video vastlegden.

Het is nog onduidelijk of het Onderzoekscomité de zaak zal oppakken, maar het is de eerste keer dat iemand het aandurft het huurlingenleger verantwoording te laten afleggen over zijn operaties in het buitenland.

Wagner is opgericht door Jevgeni Prigozjin, een man die ook wel bekend staat als ‘president Poetins kok’. Hij was eerst chef-kok van het Kremlin, bouwde vervolgens met opdrachten van de overheid een cateringimperium op en begon vervolgens Wagner te formeren. Zelf ontkent hij overigens dat hij ook maar iets met Wagner te maken heeft.

Kremlin

Met het huurlingenleger, dat naar schatting uit ongeveer tienduizend man bestaat, kan het Kremlin militaire operaties uitvoeren waaraan het liever zijn handen niet vuil wil maken. Wagner opereerde bijvoorbeeld ook in het oosten van Oekraïne en leverde daar steun aan pro-Russische separatisten die tegen het Oekraïense leger vochten. Het huurlingenleger heeft vooral mensen in dienst die eerst bij het Russische leger of de inlichtingendiensten hebben gewerkt.

De Russische oppositiekrant Novaja Gazeta maakte in 2018 voor het eerst melding van de gruwelijke marteling en onthoofding van de Syriër. Op videobeelden was te zien hoe vier Wagner-strijders de man die uit het Syrische regeringsleger was gedeserteerd met een moker bewerken, zijn ledematen afhakken en zijn onthoofde lijk vervolgens in brand steken, terwijl ze lachend toekijken. Op zijn buik hadden ze geschreven: ‘Voor de VDV (de luchtlandingstroepen) en de verkenning’.

De mannen poseerden ook nog met het afgehakte hoofd van de Syrische deserteur. Een van hen werd later geïdentificeerd als Stanislav D, een voormalige militair die bij de verkenningseenheid diende. Dat hij voor Wagner werkte, blijkt uit een aanmeldingsformulier waarin hij zei dat hij zich bij Wagner aansloot “om de belangen van Rusland in het buitenland te dienen”.

Homs

De moordpartij vond plaats bij het al-Shair-olieveld nabij de stad Homs. Prigozjins bedrijf Evro Polis kreeg in 2017 van de Syrische overheid een belang in de exploitatie van het olieveld, kennelijk als dank voor het verdrijven van de terreurgroep Islamitische Staat (IS) uit het gebied. Achter Evro Polis gaat volgens de Russische media in feite het huurlingenleger Wagner schuil.

Officieel zijn particuliere militaire organisaties in Rusland verboden, maar het is de vraag hoeveel kans de klacht maakt bij het Russische Onderzoekscomité, dat gezien wordt als een instrument van president Poetin. Eerder legde het al een klacht van Novaja Gazeta naast zich neer.

Toch vindt Ilja Noezov, een vertegenwoordiger van de Russische mensenrechtenorganisatie Memorial, de aanklacht nuttig. “De overheid mag de verantwoordelijkheid niet ontlopen voor het overdragen van het recht om geweld te gebruiken aan schimmige gewapende organisaties zoals Wagner”, zei hij tegenover Novaja Gazeta.

Wagner kwam ook al in opspraak na de moord op drie Russische journalisten die onderzoek deden naar de activiteiten van het particuliere militaire bedrijf in de Centraal-Afrikaanse Republiek. Volgens de autoriteiten waren zij het slachtoffer geworden van een roofmoord, maar Russische oppositiegroeperingen verdenken Wagner van de moordpartij.

Het bedrijf stuurde in 2019 ook een paar honderd man naar Venezuela om als lijfwacht te dienen voor president Nicolás Maduro, die toen te maken had met een opstand tegen zijn bewind onder leiding van Juan Guaidó.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234