Vrijdag 23/07/2021

NieuwsVoedselveiligheid

Schadelijke stof blijft opduiken in sesamzaad. Hoe kan dat?

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Sesamzaadjes van het merk Happy Bio werden deze week teruggeroepen nu blijkt dat de kankerverwekkende stof ethyleenoxide erin ontdekt werd. En dat terwijl we al sinds september weten dat er problemen zijn met ingevoerd sesamzaad. Hoe kan dat? ‘Alle producten op alle mogelijke stoffen controleren, is onbegonnen werk.’

Maar liefst 146 keer werden producten met sesamzaad in ons land tussen september en nu uit de rekken gehaald, blijkt uit gegevens van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). Daar kwam de voorbije dagen dus nog eentje bij: de ‘geroosterde gele volkoren sesamzaadjes’ van het merk Happy Bio.

Net als bij eerdere terugroepingen blijkt er zich een te hoog gehalte residu ethyleenoxide in het sesamzaad te bevinden. “Ethyleenoxide is een gasvormig desinfectiemiddel, dat bijvoorbeeld gebruikt wordt om medisch materiaal te desinfecteren”, zegt Bruno De Meulenaer van de vakgroep Voedselveiligheid en Voedselkwaliteit aan de UGent. “Omdat het zo reactief is, wordt het in sommige landen blijkbaar ook gebruikt om bepaalde voedingsmiddelen schimmelvrij te houden zonder hitte te moeten gebruiken. Maar ethyleenoxide is erg toxisch: het berokkent schade aan het DNA, en op basis van studies met proefdieren zien we dat zelfs beperkte blootstelling het risico op kanker kan verhogen. Dat is dus geen stof die je in je voedsel wilt”, zegt De Meulenaer.

In Europa is het gebruik van ethyleenoxide in voedingsmiddelen dus verboden, maar in andere werelddelen niet. In India, waar de teruggeroepen producten vooral vandaan komen, werd het vermoedelijk gebruikt om salmonella op sesamzaad te bestrijden. Inmiddels werd het product ook al aangetroffen in onder andere gember, kurkuma of groene pepers, ook uit andere werelddelen.

Chronisch risico

Voor alle duidelijkheid: het risico op gezondheidsproblemen door sesamzaad te eten, is klein. Het FAVV spreekt niet van een acuut risico, maar van een ‘chronisch risico’. “Dat wil zeggen dat enkel iemand die gedurende een lange periode elke dag een grote hoeveelheid sesamzaad zou eten, een effect op de gezondheid kan voelen”, zegt Hélène Bonte van FAVV. “Maar als je af en toe eens een bagel met sesamzaad eet, loop je geen gevaar.”

De controle op ethyleenoxide is sinds oktober een pak aangescherpt, zegt Bonte. “Nu moet elke zending met sesamzaad dat vanuit India naar Europa wordt ingevoerd, vergezeld zijn van een certificaat dat aangeeft dat de zaden voldoen aan de Europese regels. Daarnaast wordt 50 procent van de inzendingen bij aankomst in Europa ook nog gecontroleerd en bemonsterd voor ze de markt op mogen.”

null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Dat er voordien niet op ethyleenoxide gecontroleerd werd, heeft twee redenen. Het FAVV en externe voedingslabo’s controleren in de eerste plaats op stoffen waarvan er indicaties zijn dat er overschrijdingen mogelijk zijn. Voor ethyleenoxide was dat tot het najaar van 2020 niet het geval. Daarnaast vergt ethyleenoxide een heel specifieke controlemethode, die slechts in een handvol laboratoria mogelijk was. “Nu heel wat labo’s hebben ingezien dat hier veel vraag naar is, is dit niet langer een uitdaging”, zegt Bonte.

Vragen over controle

Dat duizenden producten over heel de EU nu uit de rekken moeten nadat het als het ware bij toeval werd ontdekt door een Belgisch voedingsbedrijf, roept echter vragen op over de controle op voedingsvoorschriften. Het FAVV beklemtoont dat het jaarlijks nu al 15,3 miljoen euro besteedt aan analyses die externe labo’s uitvoeren. “Alle producten op alle stoffen controleren, is onbegonnen werk en voor bepaalde producten is de analyse van bepaalde residuen niet relevant. We controleren dus volgens potentiële risico’s”, zegt Bonte.

“Maar van de 70.000 monsters die we jaarlijks afnemen, is 97,3 procent conform de regels. Ontdekken we toch iets, dan worden die producten onmiddellijk teruggenomen, zoals hier.” Nog meer controleren is ook volgens De Meulenaer geen evidentie. “Als we nog meer controles willen, dan moeten we als consument ook bereid zijn om meer voor ons voedsel te betalen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234