Zondag 20/10/2019

Schaamte, angst, onschuld

Ze zijn, zegt Phil Griffin (51), misschien wel de twee belangrijkste mensen in zijn leven: Amy Winehouse en Jan Fabre. Die laatste nodigde de Britse creative director uit voor de repetities van het epische theaterstuk Mount Olympus. Surrender heet de expo die daarvan het resultaat is. 'Amy had het fantastisch gevonden.'

U bent, zonder het te beseffen, bekend met het werk van Phil Griffin. De videoclips van Amy Winehouse' singles 'Rehab' en 'Back to Black' heeft hij geregisseerd. Ongetwijfeld kent u de portretten die hij van haar nam, waaronder de Amerikaanse hoes van het album Back to Black, die foto waarin ze in bad ligt. "Ik ben eigenlijk geen fotograaf", vertelt Griffin. "Ze zei gewoon 'Hey Phil, neem eens een foto van me'. Ik liet haar toe zichzelf te tonen, ongeacht de hoeveelheid make-up."

Winehouse was een intieme vriendin van Griffin. Hoewel onzichtbaar, is de zangeres erg aanwezig in deze fototentoonstelling. Maar daarover later meer.

De beelden die Griffin nam tijdens de totstandkoming van Jan Fabres 24 urenvoorstelling Mount Olympus, weldra te zien in Antwerpen, zweven ergens tussen fotografie en schilderkunst. Ze dragen veel beweging in zich, net als textuur. De lichamen, groot afgedrukt, trekken aan en wekken het verlangen om ze aan te raken. Het titelbeeld Surrender, een ontblote rug op realistische grootte, lijkt je uit te nodigen om er tegenaan te kruipen.

Shirley Bassey en Dolly Parton

Surrender is Griffins allereerste tentoonstelling, voorheen was hij een danser en succesvol creative director in Londen en Los Angeles, waar hij werkte met grote namen als Prince, Rihanna, Paul McCartney en Kevin Spacey. Maar ooit was Griffin een onrustige puber die niet naar school wilde. Zijn alleenstaande moeder, met de handen in het haar, stuurde hem naar familie in Zuid-Afrika.

"Ik versierde er een job in een casino, in de middle of nowhere." Met de glimlach: "De sfeer was heel bohemien: veel beroemdheden, veel geëxperimenteer met jongens en meisjes. Op mijn zeventiende verjaardag organiseerden Shirley Bassey en Dolly Parton een feestje."

Griffin repeteerde mee met het showballet van het casino en bleek over talent te beschikken. Terug in Londen schreef hij zich in voor een dansopleiding. "Ik was heel anders dan de rest, misschien omdat ik geen voorgeschiedenis in de dans had." Een lerares stuurde hem daarom naar een auditie van een zekere Jan Fabre, een avant-gardekunstenaar die een mannelijke danser zocht. We spreken over begin jaren 80. "Ik kreeg de job. Het waren twaalf meisjes en ik, de eerste mannelijke danser van Fabre. Het was een unieke tijd, ik heb mezelf daar ontdekt."

Zijn danscarrière was geen lang leven beschoren; zijn lijf kon de belasting niet dragen. Hij ging choreograferen voor popsterren en rolde zo in de showbizz en reclamewereld. "Maar de dood van Amy heeft veel veranderd. Toen we haar verloren, wilde ik geen videoclips of advertenties meer maken."

De kern van zijn werk, legt Griffin uit, is het ontbloten van eerlijkheid en kwetsbaarheid. "Oneerlijkheid is de eerste houding die mensen aannemen in een gesprek. We voelen angst om onszelf te zijn, vrezen dat we niet voldoen. Eén masker volstaat vaak niet, dus voor je het weet ga je door het leven met wel twaalf maskers.

"Dat is een zware last om dragen, en zo verbergen we het mooiste wat er is: de waarheid. Lelijkheid, voor mij, is het verbergen van wonden, woede, tranen en angsten."

De paradox, zegt Griffin, is dat je bang moet zijn om onbevreesd door het leven te gaan. "Aan het andere uiterste van die verlammende angst vind je moed en grote rust. Elk beeld hier beangstigt me. Maar het idee dat deze expo een oordeel is over mij, heb ik gisteren kunnen loslaten. Nu zie ik het als een herinnering aan een ervaring, aan die uren dat ik wachtte op iets dat eerlijk was. Want dat was de voorwaarde: ik wilde enkel de waarheid."

Het is die zoektocht die hem verbindt aan de twee belangrijkste mensen die hij ooit ontmoette: Winehouse, die hij verloor ("zij was bang genoeg om moedig te zijn"), en Fabre, die hij na 25 jaar terugvond. "Ik was ongelukkig, werkend aan een project dat ik oneerlijk vond, hij nodigde me uit met mijn camera. Ik heb mijn ontslag gegeven, ben in de auto gestapt richting Antwerpen en ben pas vier maanden later weer vertrokken. Ik voel me vrij in Antwerpen. En Jan duwt op die grenzen van gender, pijn, genot, schaamte en moed."

Surrender, zo zal hij achteraf benadrukken, is geen werk over Fabre, noch Fabres expositie over Mount Olympus. Het is een autonoom kunstwerk over het gewicht van de mens. "Ik heb mezelf overgegeven aan dit project. Ik heb mezelf overgegeven aan het moment, in plaats van vast te houden aan wat ik had bereikt. Ik wilde me ook overgeven aan mijn verdriet. Amy is al zes jaar dood, maar het blijft moeilijk. Schaamte heeft me verhinderd goed te rouwen. We hadden een hechte vriendenkring, maar we hebben haar niet genoeg geholpen, ook al zijn we met een paar gestopt met drinken, om haar te tonen dat het mogelijk was. Ze had dit fantastisch gevonden: schaamte, angst, onschuld. Daarin zou ze zichzelf herkennen."

Surrender van Phil Griffin, van 3 september tot 16 oktober in At The Gallery, Antwerpen. Tijdens de hervatting van Mount Olympus op 27 en 28 augustus is de expo 24 uur lang toegankelijk voor wie de voorstelling bezoekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234