Zaterdag 04/02/2023

Schaaksport verwerft olympische erkenning

Het Internationaal Olympisch Comité IOC heeft de wereldschaakbond Fide definitief erkend als sportfederatie. Dit is in de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoel bekendgemaakt op de 109de zitting van het uitvoerend orgaan van het IOC. Het IOC erkent nu wereldwijd dertig federaties. Na de wereldvoetbalbond Fifa telt de Fide het grootste aantal leden. Wellicht wordt schaken op één van de volgende olympiades ten tonele gevoerd als demonstratiesport.

Een schaakpartij vergt heel wat meer fysieke slagvaardigheid dan de meeste leken kunnen vermoeden. Partijen op topniveau duren gemakkelijk vijf uur of langer. De eisen die dan aan het menselijk lichaam gesteld worden, zijn niet te onderschatten. Schakers beschikken natuurlijk over stevig zitvlees, maar voor wie de top van de schaakolympus wil bereiken, is een uitstekende conditie onontbeerlijk. Daarom schenken de meeste topschakers tijdens hun voorbereiding voortdurend aandacht aan hun lichamelijke conditie.

Tijdens een schaakwedstrijd worden de menselijke zenuwen danig op de proef gesteld, want de kleinste vergissing kan meteen fataal zijn. Het is niet ongewoon dat schakers vijf, tien of meer kilo's verliezen of uitputtingsverschijnselen vertonen tijdens een meerdere weken durende competitie. Schaken wordt in dit opzicht wel eens vergeleken met boksen.

Ook de sterkte van het schakershart is van cruciaal belang. Hartziekten zijn doodsoorzaak nummer één, bij beroepsschakers zowel als bij verstokte amateurs. Het gebeurt zelfs dat schakers tijdens een wedstrijd getroffen worden door een fatale hartaanval. Gesneuveld in de strijd, heet dat dan. In normale omstandigheden slaat een hart 50 tot 55 keer per minuut. Tijdens een schaakwedstrijd kan dit oplopen tot 140 slagen of meer voor praktisch de volledige duur van de partij.

De Fide (Fédération Internationale des Echecs) werd op 20 juli 1924 opgericht in Parijs tijdens de eerste officieuze schaakolympiade. Het initiatief kwam van Pierre Vincent, de voorzitter van de Franse schaakfederatie. De Nederlandse diplomaat Alexander Rueb was de eerste Fide-president. Hij bleef in functie tot 1949. In 1924 werden in Parijs trouwens ook de gewone olympische spelen gehouden.

'Gens una sumus', 'wij zijn één volk', zo luidt het idealistische devies van de wereldschaakbond. Het huidige Fide-bestuur huldigt echter blijkbaar veeleer het Romeinse adagium 'divide et impera', Verdeel en heers. Op de 75ste verjaardag van de Fide valt er binnenkort bitter weinig te vieren, behalve dan voor lieden die recepties met wodka en kaviaar belangrijker vinden dan de organisatie van een wereldkampioenschap schaken.

Aan het geruzie tussen Fide-voorzitter Kirsan Iljoemzjinov, de dissidente wereldkampioen Gary Kasparov en Fide-wereldkampioen Anatoli Karpov komt immers geen einde. Ondanks alles zal Karpov volgens de laatste berichten toch aanwezig zijn op het Fide-WK in Las Vegas dat eind juli begint en honderd deelnemers telt. Een andere opvallende naam op de deelnemerslijst is die van Gata Kamsky. Kamsky heeft niet meer geschaakt sinds zijn verloren WK-match tegen Karpov drie jaar geleden. Interessant genoeg prijken ook dameswereldkampioene Zsuzsa Polgar en haar zus Judit op de deelnemerslijst.

Gary Kasparov en Viswanathan Anand zullen er in Las Vegas echter met zekerheid niet bij zijn. De nummers één en twee van de wereld spelen voor 30 november op een nog onbekende locatie een dissidente WK-match om The Ultimate World Championship.

Ook in het damesschaak heeft zich onlangs een schisma voltrokken. Zopas heeft Fide-voorzitter Kirsan Iljoemzjinov de Hongaars-New Yorkse wereldkampioene Zsuzsa Polgar haar wereldtitel ontnomen, want hij heeft gedecreteerd dat er van 3 tot 27 juli in China een WK-match georganiseerd wordt tussen de Chinese Xie Jun en de Oekraïense Alisa Galliamova. Het prijzenfonds bedraagt 100.00 dollar, slechts de helft van het reglementair voorziene absolute minimum...

Zsuzsa schreeuwt moord en brand, betwist de legimiteit van deze maatregel en roept, niet zonder grond, dat de Fide helemaal niets doet voor het damesschaak. Naar analogie met Kasparov-Anand wil Zsuzsa een match spelen om The Ultimate Women's World Championship met haar zus Judit Polgar. Judit is al vele jaren onbetwist de sterkste vrouwelijke schaker op deze planeet. Ze haalt echter haar neus op voor damestoernooien. Tot nu toe vond ze alleen het heren-WK interessant. Zsuzsza beweert dat ze sponsors zal vinden die minstens 200.000 dollar willen ophoesten voor dit ultieme kampioenschap.

Hoe is het toch zo ver kunnen komen? Vraagt u zich misschien af. Voor alle duidelijkheid nog eens enkele feiten op een rijtje: in december 1997 is Alisa Galliamova oppermachtig op het dames-kandidatentoernooi in Groningen. Ze wint met 13,5/18. Volgens het reglement geeft dat haar nog niet automatisch het recht om wereldkampioene Zsuzsa Polgar uit te dagen. Eerst moet er een match gespeeld worden met de tweede kandidate, en dat is de door Zsuzsa onttroonde Chinese ex-wereldkampioene Xie Jun. Als in augustus 1998 de door de Fide vooropgestelde deadline nadert, zijn er nog geen serieuze aanbiedingen binnengekomen voor de organisatie van de match. Behalve dan eentje uit China. In de prijzenpot zit 120.000 dollar.

De Fide beslist dat het dat dan maar wordt. Aangezien Galliamova weigert om de hele match te spelen in Shenyang, in het hol van de draak, verliest ze de kamp omdat ze niet komt opdagen. In november verstrijkt tevens de deadline voor de WK-match tussen Zsuzsa Polgar en Xie Jun, zonder dat er ook maar één serieus voorstel komt.

Zsuzsa, die sinds ze wereldkampioene is geen zet meer gespeeld heeft, laat op dat moment weten dat ze oorspronkelijk al in het najaar van 1998 een kind wilde krijgen, dat ze dit nu echt niet langer meer kan uitstellen, en dat ze in de zomer van '98 in blijde verwachting is geraakt. Op 6 maart 1999 wordt Tom geboren, gezond en wel. In samenspraak met haar dokters zegt Zsuzsa vanaf september opnieuw bereid te zijn om een WK-match te spelen. Waarschijnlijk zal ik dan wel tijdens de partijen borstvoeding moeten geven, merkt Zsuzsa fijntjes op.

Zover komt het echter niet, want op een gegeven moment beslist Iljoemzjinov dat het dames-WK van 1998 in juli 1999 wordt gehouden en dat er een maand later een nieuw WK komt. Voor het WK 1998 komt er nu alleen een bod van 100.000 dollar uit China. Te belachelijk voor woorden, zegt de wereldkampioene. Als de Fide zelf 3 miljoen dollar veil heeft voor het heren-WK in Las Vegas, dan moet ze toch met meer dan die schamele Chinese 100.000 dollar over de brug kunnen komen voor het dames-WK.

Iljoemzjinov honoreert evenwel het volgens de Fide-reglementen ontoereikende bod, ontneemt Zsuzsa de wereldkroon, en nodigt Galliamova uit - zonder de Chinezen te raadplegen - om opnieuw in Shenyang een match te spelen met Xie Jun. De inzet is dit keer het WK, maar er is minder prijzengeld dan vorig jaar. Benieuwd of Galliamova vandaag echt komt opdagen en of de Chinezen klaar zijn voor Galliamova! Maar als de wedstrijd plaatsvindt, moet de nieuwe kampioene amper een maand later haar titel opnieuw op het spel zetten op het volgende dames-WK in Las Vegas

De volgende partij werd in 1996 gespeeld in de Armeense hoofdstad Jerevan:

WIT: Xie Jun

ZWART: Galliamova 1. e4 c5 2. Pf3 Pc6 3. d4 cxd4 4. Pxd4 Pf6 5. Pc3 d6 6. Lg5 e6 7. Dd2 a6 8. 0-0-0 h6 9. Le3 Le7 10. f4 Ld7 11. Kb1 b5 12. Ld3 0-0 13. g4!? Pxg4 14. Thg1 Pxe3 15. Dxe3 Kh8 16. Pf3 e5 (Zwart moet nu flink op zijn tellen passen 16. ... b4 17. Txg7 Kxg7 18. f5 Lg5 20. Pxg5 hxg5 21. Txg5 is fantastisch voor wit.) 17. Pd5 Tg8 18. Tdf1 Lf8 19. Tg3 exf4 20. Dxf4 Le6 21. Tfg1 Pe5 22. Pg5 Le7 23. h4 Lf6 24. Df2 Tf8 25. Pf4 De7 (Wit lijkt een winnende aanval te hebben opgebouwd, maar Xie Jun slaagt er niet in om het af te maken. Galliamova verdedigt zich taai:) 26. Ph5 Pxd3 27. cxd3 Le5 28. T3g2 g6 29. Pf3 Lh3 30. De3 Kh7 31. Pg5+ hxg5 32. Dxh3 gxh4 33. Tg4 Th8 34. Txh4 Kg8 35. Dg4 Lg7 36. Th3 De5 37. Pxg7 Kxg7 38. Tgh1 a5 39. Dd7 Tad8 40. Dc7 Txh3 41. Txh3 Df6 42. Th1 a4 43. Db6 Dg5 44. Df2 Kg8 45. a3 Td7 46. Db6 Kg7 47. Db8 Td8 48. Db6 Td7 en remise, ondanks de zwarte pluspion.

WIT: Kg1, Dd1, Ta1, Te1, Ld5, Pf3, Pf5, pia2, b2, c3, d3, e4, f2, g2, h2.

ZWART: Kg8, Dc7, Ta8, Tf8, Lb7, Pc6, Pe7 pia6, b5, c5, d6, e5, f7, g7, h7. 1. Lxf7+! Kxf7 2. Pg5+ Kg8 (Kg6 3. Pxh7+ Kf7 4. Pg5+ Kf6 5. Pxg7 enz.) 3. Dh5 Pxf5 4. Dxh7+ Kf8 5. Dxf5+ Kg8 6. Dg6! Dd7 7. Te3 en zwart geeft op.

Papp - Rot (1925)

WIT: Ke4, pia4, d5, g3.

ZWART: Kd1, Lh2, pid4, e7, h5.

Wit aan zet speelt en maakt remise.

Wouter Janssens

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234