Maandag 10/05/2021

Schaakkoningin Xie Jun behoudt haar kroon

De dertigjarige Chinese Xie Jun heeft haar wereldtitel schaken op overtuigende wijze verlengd. In de finale van het KO-wereldkampioenschap schaken in de Indiase hoofdstad New Delhi versloeg Jun haar jonge landgenote Qin Kanying schijnbaar moeiteloos met 2,5-1,5. Jun leed geen enkele nederlaag in dit kampioenschap en was nooit echt in gevaar. Een indrukwekkende voorstelling.

Van onze medewerker

Wouter Janssens

Toch kleeft er een smet aan Juns kroon: de Hongaarse ex-wereldkampioene Zsuzsa Polgar dong niet mee naar de titel, omdat ze een rechtszaak tegen de wereldschaakbond Fide heeft aangespannen. En Judit Polgar, Zsuzsa's oudere zus, is ongetwijfeld de sterkste schaakster ter wereld, maar zij neemt nooit deel aan vrouwentoernooien.

Dat de finale in New Delhi tussen twee Chinese dames ging, is geen verrassing: vijf van de tien spelers die de wereldranglijst bij de vrouwen aanvoeren zijn immers Chinees. In het laatste decennium heeft China de fakkel in het damesschaak overgenomen van Rusland en Georgië.

Nochtans was het schaakspel nog niet zo lang geleden verboden in China. Toen Mao Zedong, de grote roerganger, in 1966 in zijn land de Culturele Revolutie afkondigde, begon voor China een van de gruwelijkste periodes (1966-1969) uit zijn lange geschiedenis. Vooral voor de intellectuelen, die massaal naar werkkampen gestuurd werden, was dat een pijnlijke tijd. Talloze monumenten werden vernield, opera's werden verboden, net zoals het schaakspel: schaakspelers werden gefolterd en schaakboeken verbrand in naam van Mao's interpretatie van de ideologie van hamer en sikkel.

Het populaire xiang qi (de Chinese variant van het internationale schaakspel) viel echter niet onder het verbod en bleef zelfs prominent aanwezig in het Chinese straatbeeld. Jun, die vlak na afloop van de Culturele Revolutie geboren werd, leerde dit spel van haar vader toen ze zes was. Op haar negende werd ze jeugdkampioene van Peking en op haar tiende kreeg ze een schaaktrainer, die haar inwijdde in de geheimen van het internationale schaak.

In 1991 werd de Chinese voor het eerst wereldkampioene. In 1996 werd ze onttroond door Zsuzsa Polgar, de oudste van de drie Polgar-zusjes. Drie jaar later heroverde ze de wereldtitel, onder andere omdat met (de niet meer actieve) Zsuzsa Polgar geen afspraken gemaakt konden worden in verband met een nieuwe titelmatch.

De schaakstijl van Xie Jun is agressiever dan die van de meeste andere schaaksters. Daar heeft ze zelf een uitleg voor: "Jun betekent in het Chinees soldaat. Bovendien zijn aanvallen en verwikkelingen creëren veel belangrijker in xiang qi dan in het westerse schaak. Dat heeft een grote invloed gehad op mijn spelstijl." In het moderne China is Jun een idool.

Wit: Xie Jun

Zwart: Qin Kanying

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5. 0-0 Pxe4 6. d4 b5 7. Lb3 d5 8. dxe5 Le6 9. Pbd2 Pc5 10. c3 Le7 11. Lc2 d4 12. Pe4 d3 13. Pxc5 dxc2 14. Dxd8+ Txd8 15. Pxe6 fxe6 16. Le3 Td5 17. c4! bxc4 18. Tac1 Lc5 19. Txc2 Lxe3 20. fxe3 Tc5 21. Pg5 Pd8 22. Td2 Td5 23. Tfd1 Txd2 24. Txd2 c3 25. bxc3 Ke7 26. Td4 Pc6 27. Tf4 Pxe5 28. Te4 Kf6 29. Txe5! Kxe5 30. Pf7+ Kf6 31. Pxh8 g5 32. Kf2 Kg7 33. e4 Kxh8 34. Ke3 Kg7 35. g4 Kf6 36. Kd4 Ke7 37. e5 Kd7 38. Kc5 a5 39. Kb5 a4 40. a3 h6 41. h3 en zwart geeft op.

Inmiddels is men ook bij de heren aan de finale van het KO-wereldkampioenschap begonnen. Daarin staan de Indiër Anand en de Letse Spanjaard Sjirov tegenover elkaar, de twee topfavorieten. Voor de finale is men verhuisd van New Delhi naar de Iraanse hoofdstad Teheran. In de halve finale versloeg Anand de Brit Adams vrij vlot met 2,5-1,5. Sjirov rekende met dezelfde cijfers maar met veel meer moeite af met de pas zeventienjarige Rus Grisjoek, die in New Delhi definitief is doorgebroken.

In de finale over zes partijen tussen Anand en Sjirov werd de eerste partij remise. Het tweede duel eindigde in een overwinning voor de Indiër, die nu leidt met 1,5-0,5.

Wit: Anand

Zwart: Sjirov

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5. 0-0 Lc5 6. c3 b5 7. Lc2 d5 8. a4 dxe4 9. axb5 Lg4 10. Lxe4 Pxe4 11. bxc6 0-0 12. d4 exd4 13. cxd4 Lb6 14. Pc3 Te8 15. Le3 Dd6 16. d5 Lxe3 17. fxe3 Tad8 18. Txa6 Pxc3 19. bxc3 Dxd5 20. Dxd5 Txd5 21. Pd4g6 22. Tf4 Lf5 23. Ta7 Txe3 24. c4 Tc5 25. Txc7 Te4 26. Txe4 Lxe4 27. Te7 Lf5 28. c7 Kf8 29. Pxf5 gxf5 30. Td7 Kg7 31. Td4 Txc7 32. Kf2 Kf6 33. Ke3 Ke6 34. g3 f6 35. Kd3 Ta7 36. Kc3 Ke5 37. Th4 Tb7 38. Tf4 Tb1 39. Tf2 Tc1+ 40. Kb4 Ke6 41. Kb5 Kd6 42. Txf5 Tb1+ 43. Ka4 Tb2 44. Txf6+ Kc5 45. Th6 Kxc4 46. Th4+ Kd5 47. Txh7 Ke5 48. Ka3 Tb8 49. Th5+ Kf6 50. Th4 Kg5 51. Tb4 Th8 52. h4+ Kh5 53. Tb5+ Kh6 54. g4 Te8 55. Tb4 Kg6 56. Tb6+ Kf7 57. Tb7+ Ke6 58. Th7 Tb8 59. g5 Kf5 60. Th6 Ke5 61. h5 Kf5 62. g6 Kf6 63. Th7 Tg8 64. Kb3 en zwart geeft op.

De uitslagen van de vijfde ronde.

Afdeling 1: Borgerhout-KGSRL II 3,5-4,5: De Haan-Aboianin 0,5-0,5; Bor-Van Laatum 0,5-0,5; Van der Burch-van der Linden 0-1; Baert-Dharma 0,5-0,5; Vedder-Schalkx 1-0; Vanheirzeele-Gommers 0-1; Haberkorn-De Bruycker 0,5-0,5; Mollekens-Van Leeuwen 0,5-0,5.

Luik-Rochade 2,5-5,5: Gulbas-Tsjoetsjelov 0-1; Hautot-Winants 0-1; Defize-Jadoul 0,5-0,5; Goossens-Ahn 0,5-0,5; Fontaine-Meessen 1-0; Monaville-Coenen 0-1; Thiry-Petzold 0-1; Dal Borgo-Plumanns 0,5-0,5.

Bosvoorde-KGSRL 1,5-6,5: Cekro-Van der Stricht 0-1; Carlier-Lemmers 0-1; Geenen-Goormachtigh 0,5-0,5; Bernard-De Wit M. 0-1; Callier-De Wit D. 0,5-0,5; Van Uytven-Meulders 0-1; Lacroix-Deleyn 0,5-0,5; De Villers-Huyck J. 0-1.

Deurne-KAOSK 1,5-6,5: Sadkowski-Dgeboeadze 0,5-0,5; Weemaes-Van Mil 0-1; Froeyman-Dutreeuw 0,5-0,5; Tolk-Welling 0-1; Van Herck-Van Schaardenburg 0-1; Maes-Thoeng 0,5-0,5; Schuermans-Berkvens 0-1; Van Ael-Croonenborghs 0-1.

KBSK-Eupen 6-2: Hommeles-Hennig 1-0; Vandemortel-Friedrichs 1-0; Hendriks-Kaid 1-0; Vrenegoor-Thirion 1-0; Piceu-Schumacher 1-0; Bertrem-Becker 0-1; Verduyn-Geuss 0,5-0,5; Barzeele-Frank 0,5-0,5.

LVL Fortis-CREB 2-6: Van Beers-Van Houtte 0-1; Claesen P.-Luminet 0,5-0,5; Claesen J.-Blommaert 0,5-0,5; Van Mechelen-Van Hoolandt 0-1; Praet-Winants H. 0,5-0,5; Soetewey-Martyn 0,5-0,5; Van Hul-Rubinstein 0-1; Houdart-Demoulin 0,5-0,5.

Jean Jaurès-Anderlecht 3-5: Kohlweyer-Motwani 0,5-0,5; Peek-Mohandessi 0-1; Groffen-Beeckmans 0,5-0,5; Krijgelmans-Henris 0-1; Riemens-Tonoli W. 0-1; Tiggelman-Faybisch 1-0; Vandersmissen 0-1; Verbruggen-Waterschoot 0-1.

De stand: 1. Rochade 28 (5); 2. KGSRL, KBSK 25,5 (4); 4. KAOSK 23,5 (4); 5. Anderlecht 21,5 (3,5); 6. Eupen '47 20,5 (2,5); 7. Luik 20,5 (1,5); 8. KGSRL II 18 (2,5); 9. Deurne 18 (2); 10. LVL Fortis, Jean Jaurès 18 (1,5); 12. Borgerhout 16 (1); 13. CREB 16 (1); 14. Bosvoorde 12 (0,5).

Afdeling 2A: Mechelen-Oostende 4,5-3,5; Hoboken-ZWS 4-4; MSV-Izegem 4-4; Aalst-KAOSK II 3-5; Temse-KGSRL III 5-3; Jean Jaurès II-Beveren 2,5-5,5. De stand: 1. Temse 28,5 (5); 2. ZWS 26 (4,5); 3. Hoboken 25,5 (3,5) 4. Beveren 22 (3,5); 5. KAOSK II 19,5 (3); 6. Mechelen 18,5 (2); 7. KGSRL III 17,5 (2); 8. Jean Jaurès 17 (2); 9. Oostende 17 (1); 9. MSV 16,5 (1) ; 11. Izegem 16 (1,5); 12. Aalst 16 (1).

Afdeling 2B: Mid-Limburg-Eisden 6-2; Luik II-Rochade II 55-2,5; Waver-Charleroi 0,5-7,5; Humbeek-Ans 6-2; Desperado-Namen 3,5-4,5; LVL Fortis II-Anderlecht II 4-4. De stand: 1. Charleroi 30,5 (4,5); 2. Humbeek 28,5 (4,5); 3. Luik II 24 (4); 4. Midden-Limburg 21,5 (3); 5. Desperado 21 (3); 6. Waver 20 (3); 7. Anderlecht II 19,5 (2,5); 8. Eisden 18,5 (1,5); 9. Rochade II 18 (2,5); 10. Namen 16 (1); 11. LVL Fortis II 11,5 (0,5); 12. Ans 11.

Wit: Kg1, De2, Td7, Le6, Pf5, pib4, c3, e5, f2, g4, h3.

Zwart: Kg8, Db6, Tb8, Te8, Lc1, Lg6, pib5, c6, f7, g7, h7.

1. Lxf7+! Lxf7 2. Taa7 Ta8 (Er is geen goede verdediging. Ld5 faalt natuurlijk op 3. Txg7+ Kf8 4. Txh7, terwijl na Lg6 3. Da2+ Kh8 4. Ta6 de zwarte dame verloren gaat!) 3. Txa8 (of e6 Dxa7 3. De5!) Txa8 5. e6 en zwart geeft op.

Sjirov-Grisjoek (2000)

Wit: Kg1, Dg2, Te1, Tf2, pic4, d6, e5.

Zwart: Kg8, Dh4, Tf7, Lg4, pic5, f3, g7, h7.

Een belangrijk moment in het halvefinaleduel tussen Sjirov en Grisjoek. In een fantastische partij heeft de zeventienjarige Grisjoek zich vergist door f4-f3 te spelen. In plaats daarvan had hij met Lg4-h3! 2. Dh2 f3 3. e6 Tf6 4. d7 Tg6+ 5.Kh1 Lg2+ 6. Kg1 Lh3+! remise door eeuwig schaak kunnen afdwingen. Hoe beslist Sjirov (in de diagramstelling met wit aan zet) de partij?

Topfavorieten Anand en Sjirov tegenover elkaar in herenfinale van KO-wereld-kampioenschap

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234