Donderdag 06/05/2021

Schaakcomputer Fritz stort uit de ruimte op aarde

Vorig jaar is Fritz als eerste schaakprogramma meegestuurd op een wetenschappelijke missie in de ruimte. Het Duitse topprogramma werd toen naar het Russische ruimteschip Mir gezonden, dat al vijftien jaar operationeel is. Fritz moest verstrooiing bieden aan de schaakgekke kosmonaut Sergej Avdejev. Avdejev heeft van alle ruimtevaarders het langst in de kosmos geleefd.

Van onze medewerker

Wouter Janssens

Inmiddels is de Russische kosmonaut veilig en wel naar de aarde teruggekeerd, maar Fritz werd eenzaam aan boord achtergelaten. Zijn toekomst ziet er allesbehalve rooskleurig uit. De Russen kunnen hun ruimteschip immers niet langer gebruiken en daarom zullen ze Mir samen met Fritz over luttele weken laten neerstorten in de Stille Oceaan. Tenminste, als alles volgens plan verloopt.

Fritz schaakt erg sterk. Zijn maker, de Nederlander Frans Morsch, heeft ervoor gezorgd dat zijn geesteskind zijn eigen zetten en die van zijn tegenstander van allerlei grappige commentaren kan voorzien. Maar we zien Fritz nog niet doen wat computer HAL in Stanley Kubricks film 2001: A Space Odyssey klaarspeelde toen hij zich in zijn bestaan bedreigd voelde: in opstand komen en de macht van de mens overnemen.

Vorige maandag heeft Fritz na een maand van harde strijd de zege in de wacht gesleept op het prestigieuze computertoernooi van Cadaqués, een badstadje in het noordoosten van Spanje. Het toernooi wordt georganiseerd door professor Enrique Irazoqui. Alleen een selectie van de sterkste programma's ter wereld doet mee. Dit jaar werd gespeeld op dual Pentium-III 933 MHz-computers met 768MB RAM-geheugen. Elk programma werkte twintig partijen af tegen zijn concurrenten. Na een maand schaken en driehonderd partijen, heel wat meer dan op een toernooi tussen mensen, bleken de verschillen tussen de verschillende programma's uiterst miniem. Titelverdediger Junior eindigde net onder de middenmoot. In de slotronde versloeg Fritz zijn naaste rivaal Gambit Tiger met 11-9.

De eindstand: 1. Deep Fritz 57/100; 2. Gambit Tiger 53,5; 3. Shredder 53; 4. Junior 6a 49,5; 5. Nimzo 7.32; 6. Gandalf 4.32 39.

Wit: Deep Fritz

Zwart: Gambit Tiger 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Pc3 Pf6 4. cxd5 cxd5 5. Pf3 Pc6 6. Lf4 Pe4 7. e3 Pxc3 8. bxc3 g6 9. Le2 Lg7 10. 0-0 0-0 11. c4 b6 12. Tc1 dxc4 13. Txc4 Pa5 14. Tc3 Lb7 15. Dc2 Tc8 16. Lc7 Dd7 17. Tc1 f6 18. Db2 Dd5 19. Ld3 e5 20. e4 Dd7 21. d5 Lh6 22. Tc2 Lg7 23. Db5 Dxb5 24. Lxb5 Ta8 25. Ld7 Lc8 26. La4 Lb7 27. Pd2 f5 28. d6 fxe4 29. Pb3 Pxb3 30. Lxb3+ Kh8 31. d7 Lf6 32. Td2 h6 33. Td6 Lh4 34. g3 e3 35. Txe3 Ld8 36. Lxd8 Taxd8 37. Txe5 Lc6 38. Txg6 Txd7 (Lxd7 39. Th5 leidt tot mat) 39. Txc6 en wit heeft een stuk gewonnen. Zwart speelde nog door tot het mat op de 58ste zet.

De Nederlandse grootmeester John van der Wiel geldt als een expert in het bestrijden van schaakprogramma's. Tot voor kort had Van der Wiel nog nooit een officiële partij verloren van een schaakcomputer. Daaraan kwam een eind in een tweekamp tussen de Nederlander en het programma Rebel11, een geesteskind van Ed Schröder. Een vorige versie van Rebel finishte vorig jaar als vierde op het computer-WK in Londen.

De match werd gespeeld over zes partijen in het Centre Céramique in Maastricht. Op de rustdag moest Van der Wiel genoegen nemen een 2-1-voorsprong, hoewel hij alle drie partijen had kunnen winnen. In de tweede matchhelft stortte de speler van vlees en bloed in en Rebel11 kon de match winnend afsluiten met 3,5-2,5. Ook in de slotpartij had Rebel11 winnend voordeel, maar Ed Schröder vond dat het welletjes was en bood remise aan.

Na afloop zei Van der Wiel: "Ik heb niet mijn beste spel laten zien. Een Van der Wiel in allerbeste doen had Rebel11 ongetwijfeld verslagen. Niettemin ben ik onder de indruk van de voortreffelijke eindspeltechniek van de computer. In het middenspel maakte Rebel echter nog in veel stellingen flink wat fouten, hoewel ik er zelf zeker nog meer gemaakt heb."

Wit: Rebel11

Zwart: Van der Wiel 1. e4 e6 2. d4 d5 3. Pd2 dxe4 4. Pxe4 Ld7 5. Pf3 Lc6 6. Ld3 Pd7 7. 0-0 Le7 8. Te1 Pgf6 9. Peg5!? h6 10. Pxe6!? fxe6 11. Lg6+ Kf8 12. De2 Lxf3 13. Dxf3 Kg8? (Pb6 14. Dxb7 Dxd4) 14. Txe6 c6 15. Db3 Pd5 16. Dxb7 Pf8 17. Txc6 Pb4? (Pxg6 18. Txg6 Lf6! 19. Tg4 Tc8 20. c3 Kh7 en zwart kan nog vechten.) 18. Lf4! Dd5 19. Dxa8 Dxc6 20. Dxc6 Pxc6 21. Ld3 Pxd4 22. Le3 Lc5 23. Lc4+ Kh7 24. Td1 Pde6 25. Td5 Lxe3 26. fxe3 Pg6 27. Ld3! Td8 28. Txd8 Pxd8 29. g4! Pc6 30. h4 Pe5 31. h5 Pxg4 32. Lxg6+ Kg8 33. e4 Kf8 34. b3 Ke7 35. c3 Pe3 36. c4 Pd1 37. Kf1 Pc3 38. a3 Kd6 39. Kf2 Kc5 40. Ke3 Pb1 41. Kd3 Pxa3 42. e5 a5 43. Lf5 a4 44. e6 axb3 45. e7 en zwart geeft op.

De uitslagen van de negende ronde:

KGSRL II-CREB 5-3: Abolianin-Oesatsji 1-0; Van Laatum-Luminet 0,5-0,5; Vanderlinden-Duhayon 0-1; Schalkx-Blommaert 1-0; Gommers-Winants 0,5-0,5; De Bruycker 0,5-0,5; Tabak-Rubinstein 0,5-0,5; Bezsilko-Cornil 1-0.

Eupen '47-Anderlecht 5,5-2,5: Hausrath-Motwani 0,5-0,5; Schebler-Mohandessi 0,5-0,5; Sielicki-Beeckmans 1-0; Kern-Tonoli 1-0; Kaid-Faybisch 1-0; Thirion-Ait Messaoud 0-1; Timmermans-Waterschoot 1-0; Becker-Lanoye 0,5-0,5.

KAOSK-Jean Jaurès 5-3: Van Mil-Ikonnikov 0-1; Cuypers-Kohlweyer 0,5-0,5; Dutreeuw-De Waal 0,5-0,5; Welling-Van Beek 1-0; Van Schaardenburg-Groffen 0,5-0,5; Thoeng-Krijgelmans 1-0; Croonenborghs-Riemens 1-0; Ooms-Tiggelman 0,5-0,5.

KGSRL-LVL Fortis 4,5-3,5: Van der Stricht-Van Beers 0,5-0,5; Lemmers-Claesen P. 0-1; Goormachtigh 1-0; De Wit M.-Van Mechelen 0,5-0,5; De Wit D.-x 1-0FF; Meulders-Soetewey 1-0; Gregoir-Bossuyt 0-1; Deleyn-Vermeulen 0,5-0,5.

Rochade-KBSK 6,5-1,5: Glek-Hommeles 1-0; Kisjnjov-Vandemortel 1-0; Jadoul-Hendrikx 0,5-0,5; Ahn-Vrenegoor 0,5-0,5; Meessen-Piceu 1-0; Coenen-Bertrem 1-0; Petzold-Verduyn 1-0; Plumanns-Barzeele 0,5-0,5.

Borgerhout-Deurne 4-4: Haan-Sadkowski 0,5-0,5; Den Boer-Weemaes 0,5-0,5; Marcus-Froeyman 0,5-0,5; Bor-Tolk 0-1; Vanderburgh-Van Herck 1-0; Baert-Maes 1-0; Van Heirzeele-Schuermans 0-1; Haberkorn-Knors 0,5-0,5.

Luik-Bosvoorde 4-4: Vandevoort-Cekro 0-1; Gulbas-Geenen 0,5-0,5; Hautot-Bernard 1-0; Defize-Van Uytven 0,5-0,5; Goossens-Lacroix 0,5-0,5; Fontaine-De Villers 0,5-0,5; Thiry-Jourdain 0,5-0,5; Dal Borgo-Philippe 0,5-0,5. De stand: 1. Rochade 51 (9); 2. KGSRL 47,5 (8); 3. KAOSK 43,5 (8); 4. Luik 38 (3); 5. Eupen '47 37,5 (4,5); 6. KBSK 37 (5); 7. Jean Jaurès 34,5 (4); 8. Anderlecht 34 (4); 9. Borgerhout 33 (3,5); 10. KGSRL II 32,5 (4,5); 11. LVL Fortis 31,5 (2,5); 12. Deurne 29 (2,5); 13. CREB 28,5 (2,5); 14. Bosvoorde 26,5 (2).

Tweede afdeling A

Achtste ronde: Oostende-KGSRL III 2,5-5,5; KAOSK II-Beveren 2,5-5,5; Izegem-Jean Jaurès II 5,5-2,5; ZWS-Temse 3,5-4,5; Mechelen-Aalst 4-4; Hoboken-MSV 5,5-2,5. De stand: 1. Temse 44,5 (8); 2. Hoboken 42 (6,5); 3. Beveren 39 (6,5); 4. ZWS 37,5 (5,5); 5. Mechelen 31,5 (3,5); 6. KGSRL III 32 (4); 7. KAOSK II 29,5 (4); 8. Aalst 28,5 (2,5); 9. Izegem 28 (3,5); 10. Jean Jaurès II 24 (2); 11. MSV 24 (1); 12. Oostende 23,5 (1).

Tweede afdeling B

Achtste ronde: Eisden-Namen 3,5-4,5; Ans-Anderlecht II 0-8; Charleroi-LVL Fortis 5-3; Rochade II-Desperado 3,5-4,5; Midden-Limburg-Humbeek 3,5 4,5; Luik II-Waver 2-6. De stand: 1. Charleroi 49 (7,5); 2. Humbeek 38 (6); 3. Anderlecht II 37 (5,5); 4. Waver 36 (5,5); 5. Luik II 34,5 (5,5); 6. Desperado 33,5 (5); 7. Midden-Limburg 32,5 (3,5); 8. Namen 29,5 (3); 9. Eisden 29,5 (2); 10. Rochade II 27,5 (3); 11. LVL Fortis II 21 (1,5); 12. Ans 16.

Wit: Kg1, Dd5, Ta1, Tf1, La5, Lg2, pic7, f2, h3.

Zwart: Kg8, Df4, Tb2, Tf8, Lg7, Pf6, pid6, e7, f7, g6, h6.

1. ... Pg4! 2. hxg4 Le5! 3. Dxe5 dxe5 4. Tad1 Tc2 5. Td8 e4 6. Lb6 Dg4 7. Ta1 e3 8. Taa8 Tc1 en wit geeft op

.

Friedman-Thomson (1949)

Wit: Kf1, Tb2, La1, Pc4, pie6, f5.

Zwart: Ka8, Dh1, Pg1, pia7, b7, f3. Wit aan zet lijkt reddeloos verloren, maar beschikt over een diabolische wending om het tij te keren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234