Donderdag 22/10/2020

Interieur

Scandinavië komt met pracht en praal in opstand tegen minimalisme

Zweedse trends uit het verleden – vergulde ornamenten van Gustav III, psychedelische patronen van Josef Frank en volksmotieven — brengen weer leven in de interieurs.Beeld Patricia Heal

De ingehouden Stockholmse ­esthetiek wordt zachtjesaan ­ontdooid – door een kleurrijk, weelderig design uit de eigen geschiedenis. Met iets unieks als resultaat.

Als je de designwinkel Layered in Stockholm binnenstapt, bekruipt je een beetje het gevoel dat je de Zweedse grens gepasseerd bent en een ander land betreedt. Het 500 jaar oude gebouw is overvloedig aangekleed met vergulde sierlijsten en marmeren zuilen, de muren zijn diepturkoois en zalmkleurig. Antieke lampenkappen met franjes staan naast met stoffig roze en marineblauw fluweel beklede meubelen, op de vloer liggen surrealistische tapijten. Waar zijn het puur functionele, het bleke hout, de strakke witte muren?

Wel, dit design is even Zweeds als het minimalisme. Hotels, restaurants en winkels in Stockholm keren stilletjes terug naar kleurrijke, vaak vergeten ­episodes uit de vaderlandse designgeschiedenis – zwierige verwijzingen naar de vergulde ornamenten aan het achttiende-eeuwse hof van koning Gustav III, weelderige texturen en individuele expressie zoals uitgedragen door de textielontwerper Josef Frank en de beweging ‘Swedish Grace’ begin twintigste eeuw.

Die laatste stijl is een bekoorlijke pastiche van Noordse volksmotieven en vakmanschap die rond de tijd van de art deco opkwam (de naam kwam van Philip Morton Shand, journalist en de grootvader van Camilla, Duchess of Cornwall). De meubelen en keramiek van de Swedish Grace maakten hun debuut op de wereldtentoonstelling van Parijs in 1925 en werden later tentoongesteld – en uitgebreid bewierookt – in het Metropolitan Museum of Art in New York.

Vijftig tinten wit

In de jaren 30 werd de beweging in Zweden en daarbuiten weggedrukt door het functionalisme en de gepolitiseerde massaproductie van huismeubilair (denk aan Ikea). Voortaan zouden de woorden ‘Zweeds design’ automatisch gelijkgeschakeld worden met minimalisme.

“Toen ik in de jaren 90 naar Zweden verhuisde, was het vijftig tinten wit”, zegt Andrew Duncanson, de Schotse eigenaar van Modernity, de beroemde galerie van vintagemeubelen in Stockholm. “Tot heel onlangs was de norm hopen natuurlijk hout en een paar iconische designstukken. Nu is er een evolutie richting kleur, luxueus textiel en onverwachte objecten, maar de ingetogen Scandinavische wijze waarop dat gebeurt, doet het geheel uniek aanvoelen in vergelijking met Parijs, Londen en Milaan.”

Elementen van die bijzondere Zweedse vorm van maximalisme vind je in de vergulde decadentie van de Koninklijke Zweedse Opera in Stockholm en het Koning Gustav III Paviljoen, een smaakvolle Zweedse adaptatie van de Franse rococo. Het stadhuis (waar de diners van de Nobelprijs voor de Vrede worden gehouden) van de architect Ragnar Östberg etaleert het speelse neoclassicisme van Swedish Grace. En in Svenskt Tenn, de oude, bekende boetiek in Stockholm, tref je nog stukken van Josef Frank aan die hij ontwierp toen hij er in 1934 kwam werken.

Rood vast tapijt

Maar er was een buitenstaander nodig om die verandering teweeg te brengen: de Britse decorateur Ilse Crawford.

Ett Hem, het veelgeprezen hotel dat ze in 2012 samen met de invloedrijke Stockholmse Jeanette Mix opende, markeerde een trendbreuk in de designtraditie van de stad. In het art-nouveauhuis met twaalf kamers vind je een mix van traditionele Scandina­vische toetsen (handgeweven rieten stoelen, kakelugen-kachels met blauwe en witte tegels), truffelkleurige fluwelen zetels, sneeuwwit marmer en klassieke luchters van Skultuna, een 400 jaar oude bronsgieterij die nog werd gesticht door koning Karel IX van Zweden. Het Haymarket by Scandic Hotel – ontworpen door de Stock­holmse firma Koncept in een supermarkt uit de jaren 20 – bouwt voort op een vergelijkbare esthetiek. Vorige zomer ging het hotel open, met een interieur gekenmerkt door rood vast tapijt, art-decobehang en een caleidoscoop van fluweel.

De plaatselijke ontwerpster Malin Glemme, die een paar tapijten aan Haymarket leverde, is de eigenaar van Layered. Toen ze haar uitbundige showroom/boetiek twee jaar geleden opende, zegt ze, voelde ze de drang om in op­stand te komen tegen de aloude afkeer van de stad van alles wat ornamenteel was. “Het minimalisme domineert al zo lang in Zweden”, zegt ze. “Maar ik denk dat we stilaan meer geïnteresseerd zijn in het uiten van onze individualiteit.” 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234