Dinsdag 11/05/2021

Het grote psychiatrierapport

Scandinavië doet het met minder pillen

Tor Levin Hofgaard, voorzitter van de Norwegian Psychological Association (NPA). Beeld RV
Tor Levin Hofgaard, voorzitter van de Norwegian Psychological Association (NPA).Beeld RV

In Scandinavië stellen ze psychofarmaca steeds meer in vraag. Terwijl de Noren het recht hebben op een behandeling zonder pillen, slagen de Finnen erin het medicatiegebruik drastisch te reduceren.

De polikliniek ligt net buiten Oslo. Het moderne gebouw verschuilt zich deels in het groen en grote glaspartijen met plakvogels verwelkomen de bezoekers. Klinisch psycholoog Cecilie Skule, die aan het hoofd staat van het Diakonhjemmet-ziekenhuis, geeft een rondleiding. De rijzige dame vertelt hoe ze worstelen met een nieuwe richtlijn die sinds juni in Noorwegen van kracht is.

Daarin staat dat patiënten het recht hebben op een niet-medicamenteuze behandeling. Concreet: wil iemand geen pillen, dan moet de arts of de voorziening daarvoor zorgen. Op het terrein krijgen artsen en voorzieningen nog wat ruimte om de richtlijn in de praktijk om te zetten. “Op dit moment staan we hier nog niet ver mee”, geeft Skule toe. “Er wordt vooral veel over nagedacht en gedebatteerd.”

Dunne bewijzen

Het was een patiëntenorganisatie die het topic in 2013 op de Noorse agenda zette. Geen antipsychiatrie, wel een pleidooi voor een vrije keuze. Tor Levin Hofgaard, voorzitter van de Norwegian Psychological Association (NPA), betreurt dat er geen extra middelen zijn voorzien om de richtlijn in de praktijk om te zetten. “Geef je patiënten medicatie, dan zijn ze kalmer en heb je minder personeel nodig. Daarom vrees ik dat deze richtlijn in het begin tot meer isolaties en fixaties zal leiden.”

Toch vindt hij de hervorming een goede zaak. “Mensen met ernstige psychische aandoeningen kunnen net zo goed beslissen of ze al dan niet medicatie willen. Bovendien zijn er een heleboel manieren om de levenskwaliteit van patiënten op te krikken zonder pillen, terwijl de bewijzen dat geneesmiddelen werken eerder dun zijn.”

Finse methode

In Finland hebben ze zonder wet het gebruik van neuroleptica naar beneden gekregen. Dit dankzij de ‘Open Dialogue’-methode, die in de jaren 80 ontwikkeld werd door professor psychotherapie Jaakko Seikkula voor patiënten met een psychose. Het idee is dat cliënt, hulpverlener en het sociale netwerk samen de problemen in kaart brengen en oplossingen zoeken.

Daarbij gelden enkele regels. Zo moet een patiënt in crisis binnen de 24 uur geholpen worden in zijn eigen omgeving, zitten familieleden en vrienden direct mee aan tafel en is de behandelaar van het eerste contact verantwoordelijk voor het hele traject. Tijdens een eerste samenkomst komt medicatie nooit aan bod en vooraleer iemand daadwerkelijk pillen krijgt, moet dat tijdens drie eerdere bijeenkomsten grondig doorgepraat worden.

Amper de helft

Die aanpak zorgt ervoor dat patiënten op het einde van de rit minder geneesmiddelen slikken. Een Finse studie toonde hoe bij een ‘normale behandeling’ 93 procent van de patiënten neuroleptica kreeg voorgeschreven. Bij de ‘Open Dialogue’-methode moet bij amper de helft van de patiënten op termijn toch medicatie opgestart worden.

Ook de Noorse richtlijn zal op termijn wellicht het gebruik doen dalen. Al is de weerstand nu nog groot. “Het debat woedt volop”, zegt Levin Hofgaard. “Sommige psychiaters zijn ervan overtuigd dat dit het lijden van de patiënt zal vergroten. Maar terwijl de discussie aanhoudt, zien we dat een heleboel artsen en psychologen op het terrein er werk van maken. Het is een kwestie van tijd eer het helemaal ingeburgerd raakt.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234