Maandag 28/11/2022

SBS'en voor de zwevende kiezers op de bank

Het belangrijkste wapen in de Nederlandse verkiezingsstrijd is de afstandsbediening bij de mensen thuis. Hoeveel invloed de kijkbuis heeft, blijkt uit de opmars van PvdA-knuffel Wouter Bos, die het uitstekend deed in de eerste twee tv-debatten. En zie: de sociaal-democraten boekten in een week tien zetels winst in de peilingen.

Dat de uitslag van de verkiezingen in Nederland op 22 januari bepaald gaat worden door de televisieoptredens van de lijsttrekkers, het lijkt een self fullfilling prophecy te worden. Het opbod bepaalt ook de inhoud: opgezweept in tv-debatten komen de lijsttrekkers met het oog op het bespelen van de volksgunst veel radicaler uit de hoek. "Wie niet integreert, kan het land uitgezet worden." (dixit Bos). Wie dat een halfjaar geleden uit de mond van een sociaal-democraat had willen krijgen, moest van goede huize komen. Hoogstens had hij tot zo'n uitspraak verleid kunnen worden in een lang interview met een blad als Vrij Nederland of HP/De Tijd. Maar de eens zo om hun onthullingen gevreesde weekbladen doen niet mee in de campagne.

En de karavaan, die trekt voort. Goede Morgen Nederland, Het Jeugdjournaal, Nederland kiest, Voor je Kiezen, Hart van Nederland, Twee Vandaag, Netwerk, Nieuws aan Tafel, Raymann is laat, Businessclass, we doken een avond lang in een duizelingwekkende tv-campagne. Om een kleine illustratie te geven van het mediageweld: een 'kleintje' als GroenLinks-lijsttrekster Femke Halsema verschijnt vanaf maandag tot aan 22 januari in liefst 29 tv-programma's. En dan heeft ze nog bedankt voor een tv-loterij, een spelletjes-programma en een telekookrubriek.

Haar grote broers van CDA, VVD, PvdA en ook SP maken het nog bonter. Op donderdag is er werkelijk elk moment op de negen tv-zenders wel ergens een politicus in beeld. CDA-voorman Jan Peter Balkenende (iets te glimmend glad geschminkt) verschijnt op drie zenders tegelijk. Griezelig, met van die ongelukkig spiegelende brillenglazen, Harry Potter is watching you. Wouter Bos mag interpelleren in een debat tussen twee mindere goden, Halsema en VVD-minister Remkes, en duikt even later op bij de vermaarde Surinaamse stand-up-comedian Jörgen Raymann, waar hij besmuikt toegeeft dat hij het voor het huwelijk "niet droog heeft kunnen houden". Jaja, de PvdA denkt weer aan meeregeren. And there is much more to come! Door de populaire commerciële zender SBS6 (van hetzelfde huis als VT4) worden de lijsttrekkers getest op hun 'volksbestendigheid'. De academicus Jan Peter Balkenende mag het in de eerste uitzending, komende zondag, eens in gewoon Nederlands uitleggen aan de volkse 'Tiny en Willie', door de SBS6-leiding uitgeroepen tot het summum van de Zwevende Kiezer - een leger dat goed is voor zo'n twintig zetels. De twee vriendinnen trekken met een cameraploeg door het land en voelen voor het programma Hart van Nederland elke dag een andere lijsttrekker aan de tand. Gezien de 1,2 miljoen kijkers is Tiny en Willie de deur wijzen geen optie - eerder campagne-zelfmoord.

In Den Haag wordt deze grillade door het volk niet voor niets 'SBS-en' genoemd: verplichte kost en een relatief veilig alternatief voor de echte confrontatie 'in de wijken'. Dat laatste veelgeroemde campagnemiddel, ook wel canvassen genoemd, wordt nu enkel nog gebezigd met minstens vijf camera's in de buurt, of overgelaten aan de mindere goden op de kieslijst.

Voor de kleine partijen is het aanklampen. D66-leider Thom de Graaf, wiens partij sinds het einde van paars tot de marge is veroordeeld, mag niet deelnemen aan de grote debatten. Aanstaande zondag, als het grote radio-debat plaatsvindt, is hij er wel bij: de campagneleiding van de Democraten heeft voor een luttele 8.000 euro alle zendtijd rond het debat opgekocht. In die reclameblokjes zal De Graaf fris van de lever reageren op wat zijn collega's even daarvoor hebben gezegd. De Graaf mocht tijdens het laatste tv-debat op woensdag de grote jongens al becommentariëren, en moest toegeven dat het wel een beetje zielig is om zo aan de zijlijn te staan.

Vanaf maandag begint het echte werk, in een campagne die nu al op turbo-snelheid voortraast. Dan treden twee vermaarde mediaduo's in het strijdperk. Zowel Frits Barend en Henk van Dorp (met als joker Jan Mulder) op de commerciële zender RTL4 als Mathijs van Nieuwkerk en Felix Rottenberg op Nederland 3 starten dan hun dagelijkse campagneshows. Vuurwerk gegarandeerd, maar daarover volgende week meer, alsook over wat we bijna zouden vergeten: waar gaat het eigenlijk over op woensdag 22 januari?

Bart Willems

In 'Het Klimaat' peilen we de stemming

in de verkiezingscampagne.

Vanaf maandag volgt De Morgen de Nederlandse verkiezingsstrijd dagelijks op de voet.

Tv-optreden op volkse zender is veilig alternatief voor echte confrontatie 'in de wijken'

nederlandse campagne onder stoom

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234