Zondag 24/10/2021

Executies

Saudi-Arabië gooit olie op het vuur

In Iran werd bijzonder fel gereageerd op de executie van Nimr al-Nimr. Beeld reuters / afp / epa
In Iran werd bijzonder fel gereageerd op de executie van Nimr al-Nimr.Beeld reuters / afp / epa

De terechtstelling van geestelijke Nimr al-Nimr en 46 andere terdoodveroordeelden zaterdag in het soennitische Saudi-Arabië leidt tot grote spanningen in het Midden-Oosten. Aartsrivaal Iran zegde gisteren alle diplomatieke betrekkingen op.

Een woedende mensenmenigte bestormde zondagmorgen de Saudische ambassade in de Iraanse hoofdstad Teheran. Er werden brandbommen geworpen en betogers sloegen het meubilair kort en klein. Na enige tijd kregen veiligheidstroepen de situatie onder controle. Meer dan veertig mensen werden gearresteerd. De ambassade wordt inmiddels bewaakt.

De executie van Al-Nimr, een prominente woordvoerder van de sjiitische minderheid in Saudi-Arabië, drie andere leden van de sjiitische oppositie en 43 veroordeelde leden van terreurbeweging Al Qaida is de grootste massa-executie in Saudi-Arabië sinds 1980, toen 63 mensen werden terechtgesteld wegens betrokkenheid bij de bezetting van de Grote Moskee in Mekka.

Goddelijke wraak


Volgens het Saudische ministerie van Binnenlandse Zaken waren de meeste terechtgestelden betrokken bij aanslagen van Al Qaida tussen 2003 en 2006, alsmede een aanslag in 2014 waarbij een BBC-journalist om het leven kwam. Al-Nimr en drie andere sjiitische dissidenten zouden betrokken zijn geweest bij protesten tegen het regime tussen 2011, de Arabische lente, en 2013.

De reacties in Iran waren fel. Ayatollah Ali Khamenei, de hoogste geestelijke leider, zei gisteren dat het Saudische koningshuis met de executie van Al-Nimr "goddelijke wraak" over zich heeft afgeroepen. "Het enige wat Al-Nimr deed, was in het openbaar kritiek uitoefenen." President Hassan Rohani beschuldigde Riyad van een "sektarische politiek" die de hele regio kan destabiliseren.

Teheran riep direct de Saudische ambassadeur op het matje. Omgekeerd deed Riyad hetzelfde. Volgens de Saudische autoriteiten laat Teheran met zijn reactie zijn ware gezicht zien als ondersteuner van het terrorisme. "Het koninkrijk is verbijsterd over de vijandige verklaringen van Iran en verwerpt die ten stelligste", verklaarde het Saudische ministerie van Buitenlandse Zaken. "Iran mengt zich schaamteloos in de zaken van het koninkrijk."

Ook in Bahrein was er protest. Beeld reuters / afp / epa
Ook in Bahrein was er protest.Beeld reuters / afp / epa

Overal in de regio waren dit weekeinde protesten. In Al-Qatif in het oosten van Saudi-Arabië, waar de meerderheid van de Saudische sjiieten woont, gingen honderden de straat op. Zo ook in het overwegend sjiitische Bahrein, waar de oproerpolitie zondag traangas inzette, en in Libanon, waar aanhangers van de sjiitische Hezbollah "dood aan het huis van Al-Saud" scandeerden.

In Irak, dat een grote sjiitische minderheid heeft, werd ook scherp gereageerd. Premier Haider al-Abadi veroordeelde de executie van Al-Nimr. "Vreedzame oppositie is een fundamenteel recht." Grootayatollah Ali al-Sistani noemde Al-Nimr een martelaar. Volgens het prominente parlementslid Humam Hamoudi speelt de massa-executie Islamitische Staat in de kaart.

Ook buiten het Midden-Oosten is de massa-executie veroordeeld. Secretaris-generaal Ban Ki-moon van de Verenigde Naties liet weten verbijsterd te zijn. Hij had de Saudische autoriteiten nog opgeroepen de doodstraffen om te zetten in gevangenisstraffen. Ook zet hij kanttekeningen bij de rechtsgang.

Gevaarlijke gevolgen

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei te vrezen dat de executie van Al-Nimr zal leiden tot meer onrust en sektarische spanningen in het Midden-Oosten. De woordvoerder riep Saudi-Arabië en Iran op alles te doen om de spanningen tussen soennieten en sjiieten te verminderen.

De Europese Unie protesteerde bij monde van buitenlandcoördinator Federica Mogherini. "Dit voorval kan de sektarische spanningen in de regio verder aanwakkeren, met gevaarlijke gevolgen", aldus Mogherini.

Ook in Londen was er protest. Beeld reuters / afp / epa
Ook in Londen was er protest.Beeld reuters / afp / epa

Moslimvete die eeuwen teruggaat

Soennieten
• Soenna is Arabisch voor 'traditie'
• Stroming binnen de islam met meeste aanhangers en grootste verspreidingsgebied
• Verdeeld in verschillende madhabib (rechtsscholen)
• Gaan ervan uit dat Mohammed tijdens zijn leven geen opvolger heeft aangewezen
• Volgden niet Ali (Mohammeds neef), maar de eerste kalief Aboe Bakr (schoonvader van Mohammed)
• Rol imam: niet veel meer dan leider van het vrijdagse gebed in moskee
• Herinterpretatie van de Koran is niet toegestaan

Sjiieten
• Letterlijk: volgelingen van Ali
• Voornamelijk in Iran, maar ook Azerbeidzjan en Irak. Minderheid in Pakistan, India, Libanon, Jemen, Syrië, Afghanistan en verschillende Golfstaten
• Geloven dat Mohammed zelf Ali ibn Aboe Tabli (Mohammeds neef) als zijn opvolger aanwees
• Verwierpen de eerste drie kaliefen van het soennisme als politieke en religieuze leiders
• Rol imam: mag Koran herinterpreteren, gelovige moet een imam kiezen
• Binnen het sjiisme zijn nog verschillende stromingen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234