Dinsdag 09/08/2022

Satie, de beminnelijke spotvogel

klassiek

muziek en poëzie in psk brussel

Brussel / Van onze medewerker

Jo Baert

In de studio van het PSK in Brussel brengen drie mannen acterend, zingend en piano spelend een hymne aan Erik Satie (1866-1925), schrijvende spotvogel onder de Franse componisten van een eeuw geleden. Alles benadert de perfectie: de keuze van de teksten, pianowerken en liederen, het vakmanschap en de beleving van het trio. Theaterdirecteur en acteur Jules-Henri Marchant kruipt als een ziener in de geest, de ziel van de componist. Niet in de huid, want de lange, slordige baard, het bekende brilletje en het kalende hoofd ontbreken. Toch geloven we rotsvast een ruim uur lang alles wat geuit wordt. We slikken gretig de grappige, geestige verklaringen, de gevoelige, speelse beschouwingen, die aan een Journal d'un amnésique (Dynamo, Luik, 1953) of aan de door Ornella Volta verzamelde Ecrits (Champ Libre, 1981) ontleend zijn. Voltreffers zijn de satirische tirade tegen de muziekcriticus en de potsierlijke evocatie van inspirerende dierengeluiden.

Niet alleen in zijn voordracht maar ook in zijn regie huldigt Marchant een gevatte eenvoud. Pianist Alexandre Tharaud en tenor Jean Delescluse pikken moeiteloos de gewenste vertolkingsascese op. En zo komen de humor, de speelse ironie, de niet te miskennen weemoed, de vriendelijke kolder, de ontketende absurde happenings van de componerende belhamel ten volle tot hun recht. De liederen Le veuf en Daphénéo mogen in elke anthologie. We smullen van het Stuk in de vorm van een peer voor piano solo. Toenmalige en later afvallige vriend Debussy had Satie de vormloosheid van zijn muziek verweten; ook noemde men in Parijs een domoor wel eens een 'peer'. We grinniken bij de Embryons desséchés, of musiques d'ameublement met eindeloze slotakkoorden. Maar de bij voorkeur als anticonformist met lolbroekallures afgeschilderde toondichter wist ook ontroerende tederheid en melancholie in klanken om te zetten, getuige zijn Gnossienne nr 1 of de Mélodie Elégie.

Overigens is de ooit als cabaretpianist werkzame Satie muziekhistorisch ver van onbelangrijk. Zijn demonstratief eenvoudige en bevattelijke muziektaal beïnvloedde niet alleen Ravel, Milhaud en Poulenc maar ook onze huidige minimalisten. Van deze art familier krijgen we een staaltje in de Gymnopédie nr 1 waarmee het licht dooft rond de drie zwart geklede mannen. Achteraan op het podium, in een uiterst spaarzaam decor, steunend op de zwarte vleugelpiano tussen twee zwarte stoelen en een bruine lessenaar, had Jules-Henri Marchant fijntjes drie zwarte paraplu's neergezet. Want Satie droeg op weg naar vrienden Picasso of Cocteau altijd een plu bij zich.

In dezelfde reeks volgen nog avonden gewijd aan Pessoa, Poesjkin en Shakespeare.

WAT: Erik Satie anders met J.-H. Marchant, verteller, J. Delescluse, tenor, en A. Tharaud, piano. WAAR EN WANNEER: PSK, Brussel; nog een voorstelling op 18 januari. Inlichtingen: 02/511.34.33.ONS OORDEEL: Puik gebald spektakel rond een kleurige figuur uit de muziekgeschiedenis.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234